Sinh ra trong khói lửa

Trọn bộ "Sinh ra trong khói lửa" tập 2

2009-10-11T09:28:00.000+07:00

Cảm ơn Bantroik6 đã công phu đưa tòan bộ Tập 2 lên mạng cho anh chị em thuởng thức!

SINH RA TRONG KHÓI LỬA (TẬP 2)

2008-08-25T08:12:00.003+07:00

Mời bạn vào đọc "Sinh ra trong khói lửa" (tập 2).
Xin chân thành cảm ơn blog Bantroikhoa6, đặc biệt bạn Hà Chí Thành, đã post cuốn sách ở dạng nguyên bản lên mạng!

Tâm sự sau Tập 1

2008-05-08T08:10:00.003+07:00

Được sự ủng hộ của anh em, BBT đã post hết các bài của "Thịt nướng" tập 1 lên blog. Chúng tôi xin tạm nghỉ và sẽ đăng tải tiếp tập 2 trong thời gian không xa. Cảm ơn sự quan tâm và đóng góp của anh em!

NHỚ MÃI NHỮNG NGƯỜI THẦY

2008-05-05T10:42:00.001+07:00

NGUYỄN NAM ĐIỆN (học sinh khóa 6)

Có lẽ, kỷ niệm sâu sắc nhất của những học sinh trường Nguyễn Văn Trỗi là kỷ niệm về những người thầy. Hè 1965, tạm biệt cha mẹ, gia đình và người thân để đến với trường Thiếu sinh quân, học sinh khóa 6 chúng tôi khi đó chỉ là những cậu bé 10-11 tuổi. Vì là lớp bé nhất trường, chúng tôi luôn được các thầy cô dành cho sự quan tâm, chăm sóc đặc biệt. Các thầy cô đã thay mặt cha mẹ nuôi dậy chúng tôi.

Tôi còn nhớ những ngày đầu ở Đại Từ, Thái Nguyên, thầy Trường là chính trị viên đại đội. Tuy tuổi đã cao, nhưng thầy thật chu đáo và tâm lý với bọn trẻ, thầy thật sự là chỗ dựa tinh thần cho chúng tôi. Những chiếc quạt nan - làm bằng những sợi lạt của cây giang có sẵn trong rừng được thầy chặt về, chẻ ra và đan một cách khéo léo - đã quạt mát chúng tôi những trưa hè oi ả.

Ở đại đội còn có thầy Bình tận tụy, gần gũi và vui tính; những câu chuyện vui của thầy đã đưa chúng tôi vào giấc ngủ trong những đêm Đông lạnh giá giữa núi rừng Việt Bắc. Rât yêu thương bọn trẻ, thầy thường gọi bọn tôi là “con nuôi”.

Tiếng vĩ cầm réo rắt của thầy Báu chơi bản “Trường ca Sông Lô” của nhạc sĩ Văn Cao trong đêm văn nghệ đại đội còn ngân mãi trong tôi.

Dậy môn Toán cho chúng tôi là thầy Mẫn – một chàng trai Hà Nội tài hoa, thầy đã khơi dậy trong chúng tôi tình yêu toán học và hoài bão khám phá khoa học giữa bao khó khăn, thiếu thốn.

Phụ trách khóa 6 còn có thầy Phố, một người thầy mẫu mực với nhiều mẩu chuyện chiến đấu từng lôi cuốn bọn tôi. Khi nhà trường sang Quế Lâm (Trung Quốc), thầy đã ở lại và trở về đơn vị chiến đấu. Nghe đâu, thầy đã hy sinh anh dũng ở mặt trận Lào. Cuộc đời của thầy là tấm gương sáng về nhân cách “người thầy – chiến sĩ”!

Hẳn các bạn còn nhớ cô Tâm trẻ trung, nhiệt tình và yêu quý học sinh. Vốn là Việt kiều ở Trung Quốc, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, cô đã hăng hái trở về và tham gia dậy môn Trung văn cho nhà trường. Các bài giảng của cô thật sinh động, dễ hiểu. Chẳng quản xa xôi, chẳng quản đêm tối giá lạnh, cô còn vượt đồi xuống lớp phụ đạo cho chúng tôi. Sau giờ học cô hay kể cho chúng tôi nghe những chuyện thật hay về quê hương thứ hai của mình.

Còn nữa, thầy Ngọc, thầy Lực, thầy Núi, thầy Tiệp, thầy Khoát, thầy Thích, thầy An, thầy Soạn, thầy Viên, thầy Quý, thầy Bổng, thầy Ước, thầy Trần Sinh, thầy Hồng Tuyến, cô Lan, cô Ngần…vv cũng đã từng lên lớp cho chúng tôi. Ở mỗi thầy cô đều có những nét riêng và để lại trong chúng tôi nhiều ấn tượng không phai, nhưng tất cả các thầy cô đều có chung một điểm - đó là tình thương yêu học sinh, tận tụy với công việc và hết lòng vì sự nghiệp “trồng người” của Đảng và Quân đội giao phó.

Có một bài học và một kỷ niệm khó quên. Ngày ở Quế lâm, chúng tôi thật nghịch ngợm. Gần trường Y Trung – nơi Bạn dành cho nhà trường tạm đóng quân – có những vườn cây ăn trái tươi tốt. Bọn trẻ chúng tôi đã bắt chước Tôn Ngộ Không lẻn vào vườn đào, vườn cam hái trộm trái về ăn. Đầu Hè 1967, khi trên cành vừa mới nhú những trái cam non, nhưng thói nghịch ngợm và tính mạo hiểm đã kích thích chúng tôi. Một chiều, Quang “chầy” và tôi đã nhanh chóng đột nhập vào vườn cam khi trời mới nhá nhem tối. Chả mấy chốc, chúng tôi đã hái đầy hai túi và chạy về sân vận động thưởng thức “biểu bì” (chả hiểu đứa nào đã gán cho cam non hai chữ này). Đang mải bóc vỏ cam, bất ngờ tốp vệ binh chiếu đèn pin ập đến. Không kịp nữa rồi, hai đứa bị “tóm tại trận” với đầy đủ tang vật và bị áp tải về đại đội. Trong lòng đầy lo sợ và nơm nớp chờ đợi sự trừng phạt của thầy Đỗ Kha – đại đội trưởng – vốn nổi tiếng nghiêm khắc (thầy nguyên là một chiến sĩ biệt động). Tôi và Quang thầm thì bàn nhau tìm cách “chối tội”, rằng chúng tôi chỉ ngồi chơi, còn số cam non là do các anh lớp trên lấy cho. Đến khi gặp thầy Kha, thầy lại nhẹ nhàng phân tích mà không hề tỏ ra giận dữ, ghét bỏ. Tôi nhớ mãi lời thầy dặn hôm ấy: “ Làm người ai mà không có khuyết điểm. Ta không sợ khuyết điểm mà chỉ sợ không dám nhận và sửa chữa khuyết điểm mà thôi”. Hai đứa tôi thật thấm thía, đã nhận hết lỗi và xin hứa sửa chữa. Thật bất ngờ, các thầy đã cho chúng tôi về lớp tiếp tục sinh hoạt, học tập bình thường, mà không hề thi hành kỷ luật hay nêu tên phê bình. Cách giáo dục này làm chúng tôi nhớ mãi!

Sau khi ra trường, tôi nhập ngũ và được cử đi học Đại học quân sự. Tốt nghiệp, tôi được phân công về công tác tại Nhà máy in Báo QĐND 2 tại thành phố Hồ Chí Minh. Cho đến năm 1991, khi Tổng cục Chính trị giao nhiệm vụ mới cho đơn vị, thật bất ngờ, tôi được gặp lại thầy Phạm Đình Trọng - người thầy mà hơn 20 năm trước chúng tôi rất quý mến. Khi đó thầy đang là Trưởng cơ quan đại diện Báo QĐND ở phía Nam. Ngày còn ở trường, tôi không phải là học sinh do thầy phụ trách mà chỉ được nghe thầy giảng ngoại khóa một vài lần. Tuy vậy, chúng tôi rất quý mến thầy với tính tình trẻ trung, tâm lý và gần gũi bọn trẻ. Chúng tôi đã từng chuyền tay nhau đọc cuốn sách “Tuổi Dậy Thì” của thầy cho mượn. Ngay cả tấm ảnh rất xinh của cô người yêu, thầy cũng cho xem. Đối với tụi tôi, thầy vừa là thầy lại vừa là bạn, những tình cảm ấm áp ấy đã động viên chúng tôi rất nhiều trong cuộc sống và học tập khi phải xa quê hương, xa gia đình.

Gặp lại thầy, sau những lần rảnh rỗi tâm sự, tôi mới hay, ngày trường Trỗi giải thể, thầy Trọng đã xung phong xin đi chiến đấu ở mặt trận và thầy đã trở thành nhà báo chiến trường. Thầy đã dậy đỗ chúng tôi, sau đó lại chiến đấu để chúng tôi được học tập rèn luyện, nay tôi lại được sát cánh bên thầy làm nhiệm vụ Đảng và Quân đội giao phó. Thật là vinh hạnh! Thầy thực sự là chỗ dựa tin cậy giúp tôi vượt qua những khó khăn, thử thách.

Thật hạnh phúc biết bao khi trên mỗi bước trưởng thành trong cuộc đời, chúng ta có những người thầy như thế!

N.N.Đ

MẤY DÒNG TRƯỚC NGÀY HY SINH

2008-05-05T10:37:00.005+07:00

Trích nhật ký chiến trường của
Anh hùng liệt sĩ Huỳnh Kim Trung

“Ơi tuổi trẻ say sưa lý tưởng
Dấn thân vào đường tranh đấu tiền phong
Lấy khổ ải làm một nguồn sung sướng
Vấp ngã – sợ gì, rèn luyện ắt thành công!”

“Chưa thất bại chưa phải người từng trải
Chưa đau thương chưa phải bước vào đời
Nếu lòng ta cứ sợ mưa sa
Thì nắng đẹp mùa xuân đâu sẽ thấy”

26-6-1972
Như vậy là sắp hết 3 tháng thực tập tại Quảng Bình. Đáng lẽ hôm nay mình và các bạn chuẩn bị đồ đạc, tổng kết để trở về Thủ đô Hà Nội yêu dấu.
Thế nhưng, đùng một cái, có lệnh ở lại công tác thêm một thời gian nữa. Thầy Chi – phụ trách tụi mình – đã có giấy gọi về trường. Đêm hôm chia tay thật là bùi ngùi, lưu luyến. Kể ra thì có buồn thật, nhớ nhà và bà con cô bác, nhớ H., nhớ Hà Nội… bao nhiêu tình cảm vui buồn lẫn lộn…
Thế nhưng biết làm thế nào được, đây là nhiệm vụ của cách mạng, của Đảng giao, ta phải phục tùng và làm tròn. Nghĩ đi nghĩ lại tôi thấy mình còn thua xa những chiến sĩ vô Nam đã hàng chục năm nay, hoặc nhiều đồng chí công tác trong này từ 1966…
Biết đến bao giờ mình được ghé thăm nhà, dù chi một lần thôi, rồi đi bất cứ đâu cũng được; vì hôm vô đây đâu có kịp ghé qua nhà!
Như vậy, bắt đầu từ nay, mình đã thực sự bước vào đời! Một cuộc sống mới đang mở ra trước mắt mình với đầy gian nan, vất vả, nhưng đầy vinh quang.

30-6-1972
Mấy ngày nay địch đánh ngày càng căng, do chiến trường ta đang thắng lớn, địch như con thú dữ cùng đường đâm cắn càn. B52 của chúng ngày nào cũng rải thảm, đã 10 ngày nay rồi đất Quảng Bình luôn hứng bom B52. Có lần, mình cùng anh Vân đi đào hầm ở nhà anh ấy. B52 rải thảm cách đấy có 1km. Bom nổ xé trời, đất rung chuyển như muốn sập xuống và như muốn tung lên tất cả. Nghe nó rền rĩ, àm ào như bão tố; thế mà hai anh em cứ nhìn nhau cười, vì hầm mới đào ngang đầu gối. Nguy hiểm thật!
Suốt 15 ngày qua, đêm nào cũng mất ngủ, thật là vất vả. Ngày dỡ nhà cũ, dựng nhà mới ở chỗ khác, rồi đào hầm, đắp hầm … đêm lại trực. Một ngày ngủ nhiều nhất có 2-3 tiếng đồng hồ. Người đen thui, hốc hác, hai hố mắt trũng sâu. Thế nhưng vẫn ca hát, vui cười. Giá có cái đài nghe ca nhạc thì vui biết mấy, hoặc có cây ghi-ta cũng được. Kỉ niệm về những đêm ca nhạc hay chiếu phim ở Hà Nội mãi mãi sống trong lòng tôi.
Hà Nội yêu dấu của tôi đang chiến thắng giòn giã. Hà Nội, quê hương thứ hai của tôi ơi! Sẽ có ngày tôi trở về với chiến công chói lọi từ tuyến lửa anh hùng.

8-7-1972
Trưa nay nằm trong hầm, tôi lại giở sổ tay viết vội vài dòng cho khuây khỏa. Suốt 2 tháng trời không được tin nhà, khiến lòng tôi xao xuyến lo âu. Về bản thân cá nhân, tôi không lo cho tính mạng của mình, mà lo cho cha mẹ già và bà chị đau ốm với đứa cháu gái ngây thơ, nhỏ dại, lo cho những người thân của tôi.
Không có đài nên tin tức chiến sự cũng mù tịt, chẳng biết gì cả. Buồn thật!
B52 với chúng tôi bây giờ như cơm bữa. Hôm nay, chúng tôi lại vừa hoàn thành một cái nhà và một hầm lớn mới.
Các o gái ở đây cứ gặp mình là lại trêu chọc (thật khổ cho chàng trai chưa vợ), và cũng nhiều lúc họ muốn ngỏ tình chi đây? Thế nhưng, mình cũng ít nói chuyện, mà chỉ cười trừ thôi. Bởi vì tôi còn đợi chờ một hy vọng to lớn, cao đẹp hơn, đó là thống nhất đất nước. Lúc đó tôi mới có thời gian lo nghĩ tới chuyện “kia”. Quê huơng sẽ dang cánh tay đón tôi trở về.

6-8-1972
Hôm nay, cùng một lúc nhận được 3 bức thư: của gia đình, của Mạnh Chiến và Trường (những thằng bạn chí thân).
Thật khó mà nói hết nỗi vui mừng của mình. Xem thư ba, thấy gia đình vẫn mạnh khỏe và đã đi sơ tán. Đó là điều ta lo lắng bấy lâu. Cháu Kim Sơn đã lớn khôn và ở với bà ngoại. Đứa cháu gái lên 2 bé bỏng xinh xinh chắc giờ này chẳng nhận ra cậu của nó nữa, vì cậu đã già và có râu như ông ngọai rồi (!). Mới vô Quảng Bình có 4 tháng mà mình đã già đi nhiều quá. Nhiều lúc nghĩ mà giật mình!
Tội nghiệp con cháu mới sinh ra đã phải đi sơ tán theo bà, đến lúc mới chập chững biết đi đã phải nếm mùi bom đạn. Biết bao cháu bé trên đất nước này đã phải chịu bao cảnh tang tóc, mồ côi do chiến tranh gây nên. Không hiểu những bà mẹ có lương tri trên trái đất sẽ nghĩ gì về những cháu bé Việt Nam, những cháu bé vô tội, ngày chỉ biết bú no, ngủ ngon đã phải chịu đau thương, tang tóc như người lớn.
Những bà mẹ Mỹ sẽ suy nghĩ gì về con cái họ, cũng từ những đứa nhỏ bập bẹ gọi ba, gọi má, mà giờ đây đã trở thành những con quỷ xa tăng ác thú hủy diệt những gì gọi là sự sống trên mảnh đất Việt Nam xa xôi này, chúng giết hại từ những bà mẹ tóc bạc phơ cho đến những cháu bé còn chưa kịp mở mắt trông thấy ánh sáng Tổ quốc mình.
Họ sẽ nghĩ sao khi con cái họ đang gây tang tóc và mang những thứ văn hóa đồi trụy của nước Mỹ – mà chúng gọi là văn minh – sang xứ sở này, để từ đó, con cái giết lại mẹ cha, quên cả tình mẫu tử và gây nên những bệnh tình truyền nhiễm, cuối cùng chuốc lấy cái chết nhục nhã và sẽ nằm mãi trên mảnh đất xa nuớc Mỹ hàng vạn dặm này.
Thật đúng là, cha mẹ sinh con - trời sinh tính! Cũng là những đưa trẻ sơ sinh, nhưng ở hai chế độ khác nhau sẽ tạo nên những con người khác nhau. Một bên trở thành những con thú dữ chỉ lấy giết người làm thú tính, mang hình người mà lòng dạ dã thú. Một bên trở thành những con người biết yêu quê hương, yêu gia đình, yêu cuộc sống và con người. Phải chăng chế độ tươi đẹp sẽ tạo nên những con người tốt đẹp, chế độ thú vật sẽ tạo nên những con thú dữ xấu xa. Mà cái tốt đẹp bao giờ cũng có sức mạnh đập tan mọi xấu xa và bất công trong xã hội này. Cái mới bao giờ cũng thắng cái cũ, cái tiến bộ bao giờ cũng dẹp đi cái lạc hậu. Thế phát triển của xã hội bao giờ cũng đi lên, bánh xe lịch sử không bao giờ quay ngược.
… Mất con, bà mẹ nào chẳng đau khổ. Thế nhưng cái đau khổ đó cũng khác nhau. Cùng đau khổ vì mất đứa con mình đã mang nặng đẻ đau, nhưng sẽ đau khổ hơn day dứt hơn, khi bị mang tiếng đời nguyền rủa vì đã sinh ra những đứa con ác thú. Một đằng đau khổ, nhưng tâm can được nhẹ bớt phần nào, được an ủi vì con ta đã ngã xuống tại mảnh đất ta sinh ra và lớn lên, vì mảnh đất đó mà con ta đã hy sinh, vì mảnh đất mà tổ tiên và dân tộc giao phó mà con ta hy sinh, vì bảo vệ cuộc sống hoà bình - hạnh phúc cho mọi người lương thiện mà con ta ngã xuống không một điều gì ân hận. Tổ quốc sẽ ghi công ơn, cả dân tộc sẽ đời đời nhớ mãi những người con quang vinh.
Má ơi, con thương má quá! Đáng ra tuổi già như má là tuổi an nhàn, nghỉ ngơi và có những đứa con lớn phụng sự. Thế nhưng vì Tổ quốc kêu gọi, nước còn thì nhà còn, nước mất thì nhà tan, vì vậy chúng con phải tạm thời xa ba má, anh chị và bà con, xa những mái nhà thân yêu từ thuở bé được sinh ra và lớn lên, để khoác súng lên đường đi khắp mọi miền đất nước, giết sạch những con ác thú mang hình người kia, để cứu lấy những bà mẹ già, những cháu bé vô tội.
Chúng con sẽ thực hiện lời Bác: “Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta, thì ta còn phải chiến đấu quét sạch nó đi”. Quét sạch giặc rồi, lúc đó con sẽ về phụng sự má già, như trăm ngàn đứa con hiếu thảo khác.

… Những dòng nhật ký này dừng ở ngày 6 tháng 8 năm 1972. Và ngày 20 tháng 8 năm đó, đúng 2 tuần sau, Huỳnh Kim Trung đã hy sinh anh dũng.

KỶ NIỆM VỀ ANH HÙNG LIỆT SĨ HUỲNH KIM TRUNG (*)

2008-05-05T10:33:00.003+07:00

NGÔ HỒNG CHIÊU

(Cán bộ quản lý khóa 5, khóa 8)

Huỳnh Kim Trung nguyên là học sinh của trường Thiếu sinh quân mang tên Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi. Suốt 5 năm ngồi trên ghế nhà trường, Trung luôn tỏ ra là một học sinh ngoan, tính tình cương trực, chịu khó tu dưỡng rèn luyện, được thầy cô giáo thương yêu, bạn bè mến phục.

Tôi nhớ, cuối năm học lớp 8 (chương trình phổ thông 10 năm), do bị ốm, việc học tập chệch choạc nên điểm thi học kỳ 2 môn Vật lý của Trung chỉ đạt điểm 3 (lúc đó áp dụng thang điểm 5 bậc). Vì lẽ ấy mà Trung không đủ tiêu chuẩn học sinh tiên tiến, đồng thời ảnh hưởng đến tiêu chuẩn thi đua của lớp. Chuyện này khiến thầy giáo chủ nhiệm lớp 8C băn khoăn. Được giáo viên bộ môn đồng tình, tập thể cán bộ lớp ủng hộ, thầy chủ nhiệm lớp đề xuất xin cho Trung được cùng thi lại với số học sinh vắng có lý do lần trước. Cân nhắc kỹ, tôi và Ban chỉ huy khối thống nhất rằng, Trung có quá trình liên tục là học sinh khá, kết quả chỉ đạt trung bình lần này có lý do chính đáng. Bởi vậy, chúng tôi quyết định chấp thuận đề nghị của thầy trò lớp 8C. Thật bất ngờ, Huỳnh Kim Trung tỏ ý không vui, nhất định từ chối sự chiếu cố của các thầy và tập thể lớp đối với mình. Trung nói: “Em rất xấu hổ và ân hận về việc học hành không cẩn thận để các thầy, các bạn không hài lòng, phải bận tâm. Nhưng em muốn coi đây là bài học sâu sắc của mình. Em thành thật xin lỗi, em không thể…” Cảm kích trước đức tính dũng cảm, trung thực, lòng tự trọng của Huỳng Kim Trung, tôi thật sự lúng túng, không biết xử lý ra sao cho phải lẽ, đành nêu một khả năng bỏ ngỏ: “Tùy cậu”. Tất nhiên, Trung kiên quyết hành động theo suy nghĩ độc lập của mình. Đó là một kỷ niệm đáng nhớ của thầy trò chúng tôi.

Sau mùa Thu 1970, phần đông bạn bè cùng khóa với Trung được đưa đi đào tạo tại các trường đại học trong và ngoài nước. Số còn lại tình nguyện trực tiếp chiến đấu, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang ở thời kỳ vô cùng ác liệt, trong số đó có Huỳnh Kim Trung. (Trung mang sắc phục Công an nhân dân). Do tình hình nhiệm vụ thay đổi, trường Nguyễn Văn Trỗi giải thể, thầy trò chúng tôi mỗi người mỗi nhiệm vụ ở khắp mọi phương trời, rất ít có điều kiện gặp nhau. Mãi tới cuối năm 1973, nghe trên Đài tiếng nói Việt Nam, tôi thấy nêu gương một chiến sĩ Cảnh sát nhân dân trẻ đã chiến đấu dũng cảm, lập công xuất sắc, anh dũng hy sinh. Chiến sĩ ấy tên là Huỳnh Kim Trung. Thoạt đầu tôi ngờ ngợ, có phải em hay một người trùng tên? Tuy nhiên, nhớ về tư chất, bản lĩnh của người học trò cũ năm xưa với những kỷ niệm sâu sắc đầy ấn tượng, lòng tôi thấy bồi hồi xúc động, tin chắc đến 90 %! Hoà bình, thống nhất đất nước, thông tin chính xác được ghi nhận: Ngoài Huỳnh Kim Trung, còn Nguyễn Lâm, Vũ Kiên Cường, Trịnh Thúc Doanh, Võ Dũng là những em học sinh khóa 5 thuộc đại đội 72 của tôi, đã anh dũng hy sinh trong chiến đấu.

Gần 30 năm đã trôi qua, lớp thầy cô giáo ngày ấy đã nghỉ hưu, hàng trăm bạn bè của Trung nay đã thành đạt, đang là những cán bộ chỉ huy, những nhà khoa học đầu ngành, những chuyên viên nghiên cứu giỏi, dồi dào khả năng, tràn đầy sức lực, hăng say nhiệt tình cống hiến cho sự nghiệp đổi mới vì mục tiêu “dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ , văn minh”. Trong lòng họ luôn ghi nhớ, biết ơn những ngưới đã ngã xuống để quê hương, đất nước có được cuộc sống vui tươi, tốt đẹp như ngày hôm nay. Sổ vàng lưu danh của trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi nổi bật trên hàng đầu là Huỳnh Kim Trung – Anh hùng LLVT. Huỳnh Kim Trung sống mãi trong lòng thầy cô và bạn bè!

Nhân ngày 27 tháng 7, xin thành kính ghi lại hồi ức những kỷ niệm thân thương như là một nén hương tưởng niệm.

N.H.C

(*) Bài đăng trên nguyệt san Công an Nhân dân tháng 7 năm 1996, nhân Ngày Thương binh – Liệt sĩ.

Bổ sung Tập 1

2008-05-05T10:31:00.002+07:00

TẤM LÒNG NGƯỜI DÂN QUẾ LÂM

NGUYỄN NAM ĐIỆN (học sinh khóa 6)

“Quế Lâm phong cảnh nhất thiên hạ!”. Dòng sông Ly nước trong vắt nhìn tận đáy; những tảng đá, những viên sõi lấp lánh dưới ánh trời chiều... Hồi đó, chúng tôi - những đứa trẻ 11-12 tuổi - chưa cảm nhận hết vẻ đẹp lãng mạn của nó. Nhưng tấm lòng của người dân Quế Lâm đối với những thiếu sinh quân Việt Nam ngày ấy là những kỷ niệm không bao giờ quên.

Những ngày hè, lũ trẻ chúng tôi rất thích được ra sông Ly bơi lội. Mà tôi thì bơi rất kém, đúng là chó bơi thế nào thì “y chang” như vậy. Mặc, cho dù bơi có “nửa chìm nửa nổi”, bằng mọi cách chúng tôi cũng cố ra được cái bãi cát ở giữa sông. Một lần, khi đang thỏa thuê vui đùa thì ở cuối trời đám mây đen kéo về xám xịt; dòng sông Ly bỗng trở nên hung dữ, nước cuộn lên chảy xiết. Lũ đã về! Một số bạn bơi giỏi đã cố vượt dòng trở về bờ bên kia. Riêng tôi và một vài cậu bơi “dở ẹc” đã nhao xuống nước nhưng rồi đành phải quay lại ngay vì dòng nước chỉ chực cuốn phăng đi. Nỗi kinh sợ ập xuống chúng tôi trước một cơn lũ đột ngột đến như vậy. Nếu không có chút tự hào là thiếu sinh quân trường Trỗi thì chắc chắn tôi đã òa khóc. Cảm giác bất lực trước sự hung dữ của thiên nhiên đã đè nặng lên mỗi chúng tôi. Đang chơi vơi, bỗng một con thuyền cố vượt qua dòng nước chảy xiết lao ra bãi giữa… Những bác dân chài trên sông Quế Lâm đã cứu chúng tôi thoát cơn hiểm nghèo lần đó. Do bất đồng ngôn ngữ, không thể diễn tả nổi nỗi vui mừng, nhưng không bao giờ tôi quên được tấm lòng của người dân Quế Lâm với tụi nhóc chúng tôi lần ấy.

Sau Tết Đinh Mùi ở Quế Lâm có dịch viêm màng não. Một bạn của chúng ta đã mãi ra đi vì căn bệnh này nơi đất khách quê người. Thầy trò trong trường rất hoang mang, cứ học sinh nào bị sốt 38 độ trở lên là được đưa ngay ra bệnh viện thành phố. Lần đó, tôi bị sốt cao và cũng đuợc đi bệnh viện. Nghe hai chữ “được đi” chắc hẳn nhiều người phải ngạc nhiên, nhưng với chúng tôi đó là cả một ân huệ. Khi đến bệnh viện, chúng tôi được chăm sóc hết sức đặc biệt và chu đáo, được ăn ngon, nên đứa nào cũng rất sướng được đi bệnh viện. Sau khi khám kỹ lưỡng, bác sĩ cho biết: tôi không bị viêm màng não mà chỉ cảm cúm thông thường. Ngay hôm sau, tôi đã tỉnh như sáo, nhưng vẫn được giữ lại bệnh viện 10 ngày để bồi dưỡng. Tôi còn nhớ ngày đó, Quân giải phóng Trung Quốc đã cử đến cô Lương và một đồng nghiệp rất thạo tiếng Việt giúp đỡ chúng tôi. Cho đến giờ tôi vẫn cảm thấy tình cảm ấm áp của hai cô đối với lũ bệnh nhân nhí chúng tôi – những đứa trẻ xa nhà, xa quê hương. Thật cảm động! Các cô đã dồn tình thương cho chúng tôi, chăm sóc từng ly từng tí như với con em mình. Tôi có một chiếc áo bông dầy, do nghịch ngợm trong khi làm thí nghiệm môn Hóa học, a-xít đã làm áo bị thủng lỗ chỗ. Cô Lương đã thức cả đêm để mạng lại áo cho tôi. Khi trở về trường, ai cũng khen chỗ mạng trên áo rất đẹp và rất khéo. 10 ngày ở viện là những ngày sống tuyệt vời trong sự chăm sóc của tất cả các bác sĩ, hộ lý.

Quế Lâm ngày ấy còn nổi tiếng nhờ vùng trồng cây ăn trái. Mùa Xuân đến, cây cối đơm hoa với mầu sắc rực rỡ khắp nơi; đến mùa kết trái thì lê, táo, hồng… lúc lắc trĩu cành. Ngày đó, chúng tôi chỉ được phát ít tiền tiêu vặt, nếu tằn tiện lắm một tháng cũng chỉ mua nổi một cây bút Kim Tinh. Ngày nghỉ, chúng tôi được phép đi chơi phố Quế Lâm. Ra đến nơi, đứa thì chơi các trò chơi, đứa thì vào Bách Hóa Đại Lầu mua bánh kẹo, trái cây. Mà đi đến đâu lũ trẻ tụi tôi cũng được ưu tiên, nhân dân Trung Quốc coi chúng tôi là con em của những người đồng chí từ tiền tuyến lớn trở về. Có một lần, đi ngang qua quầy hoa quả, thấy có những quả hồng chín mọng, đây là loại hồng không hột mà tôi rất thích. Khi xếp hàng đến lượt, biết chúng tôi là học sinh Việt Nam, bác bán hàng vội cúi xuống dưới quầy lôi ra một khay với những quả hồng to ngon đặc biệt cân cho chúng tôi. Trả tiền rồi, bác còn dúi vào tay chúng tôi mấy quả nữa.

Tình cảm của những người dân Quế Lâm thật đáng quý. Tuy không thể nói hết lên lời, nhưng đứa nào trong chúng tôi đều không quên nói: ‘Xia xia!” mỗi khi được giúp đỡ.

N.N.Đ

THAY LỜI KẾT!

2008-05-05T10:14:00.001+07:00

Các thầy giáo, cô giáo và anh chị em cựu học sinh Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi thân mến!

Với một tình cảm trong sáng về mái trường thân yêu, về thầy cô và bạn bè, với một sự nỗ lực và cố gắng cao nhất của mọi người theo “tinh thần Trường Trỗi”, tập san “Sinh ra trong khói lửa…...” đã được Ban Liên lạc truyền thống phía Nam Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi thuộc Tổng cục Chính trị cho xuất bản để kỷ niệm 35 năm thành lập Trường và chào đón Thiên niên kỷ mới.

Thay mặt Ban Liên lạc truyền thống phía Nam, Ban Biên soạn xin chân thành cảm ơn sự đóng góp tư liệu, bài và ảnh với một tinh thần hết sức nhiệt tình của thầy trò trường ta trên phạm vi toàn quốc cùng gia đình các Anh hùng liệt sĩ cho tập san!

Ban Biên soạn xin chân thành cảm ơn Nhà xuất bản Trẻ cùng nhà văn trẻ Phan Thị Vàng Anh, nhà văn Vũ Thị Thường và chuyên viên đồ họa trẻ Hoàng Long đã có những đóng góp tích cực trong việc biên tập lại bài vở và cho xuất bản tập san này!

Ban Biên soạn xin chân thành cảm ơn Nhà máy in báo QĐND 2 đã có những giúp đỡ hết sức nhiệt tình trong việc in ấn tập san với chất lượng cao!

Như mọi người đều biết, theo quan niệm của Hội thầy và trò Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi ở phía Nam, tập san ra lần này để nhắc lại những kỷ niệm của những năm tháng không thể nào quên, những tình cảm thầy trò, bạn bè dưới mái trường thân yêu; hơn nữa, đây cũng là lần trả ơn các thầy và các bạn – những Anh hùng liệt sĩ của trường ta - đã hy sinh anh dũng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và bảo vệ Tổ quốc Việt nam XHCN.

Đến những ngày cuối, bài “Các bạn của khóa 5 hy sinh tại Quảng Trị năm 1972”, “Đi tìm mộ liệt sĩ Phạm Văn Hạo”...vv được khẩn trương gửi từ Hà Nội vào cho chúng tôi. Ban Biên soạn cũng đã liên lạc trực tiếp với Nguyễn Việt Cường (học sinh khóa 3) ở Đà Nẵng để lấy thêm thông tin về liệt sĩ Ngô Ngời. Trong những ngày thu Tháng tám 2001, Ban Liên lạc trường thông qua bạn Phan Đình Nhân đã chuyển cho chúng tôi cuốn phim vidéo tư liệu về nhà trường, đây là những tư liêu vô cùng quý giá của chúng ta.

Đặc biệt xin cảm ơn đại tá Nguyễn Phúc Ấm, Trưởng phòng bạn đọc báo QĐND, đã nhiệt tình đáp ứng đề nghị của Ban Biên soạn, gửi bài “Anh còn đó như nhành vi-ô-lét” của thượng tá Nguyễn Thắng viết về liệt sĩ – nhà báo Ngô Tất Thắng (học sinh khoá 7), Phóng viên báo QĐND, cho chúng tôi.

Và chúng tôi đã cố gắng tối đa theo khả năng của mình để tìm kiếm thông tin các liệt sĩ. Với liệt sĩ Nguyễn Văn Ơn, chúng tôi đã liên lạc được với đại tá Lê Bá Ước (Trưởng ban Liên lạc Đoàn đặc công Rừng Sác - Nhà Bè) để xin tư liệu. Trong tay ông có danh sách của hàng trăm liệt sĩ, nhưng không có tên bạn mình! Hay với liệt sĩ Vũ Chí Dũng, thầy Nguyễn Phong ở Hà Nội tìm đến gia đình thì mới biết vợ chồng bác Thuyết đã qua đời, còn ngôi nhà đã được anh trai bán đi và chuyển vào Nam sinh sống. Và còn nhiều liệt sĩ các khóa 3, 4, 6, 7, 8 vẫn chưa có thông tin đầy đủ. Đây là điều mà Ban Biên soạn rất áy náy và cảm thấy công việc được giao chưa thật trọn vẹn.

Trong những ngày Ban Biên soạn đang sửa bài thì chúng tôi nhận được tin: Lê Đức Hòa (học sinh khóa 3), tác giả của bài “Như ký sự miền Viễn Tây” và ”Làm người bình thường đâu phải dễ” đang lâm bệnh nặng. Chúng tôi đã tới thăm anh trong bệnh viện Thống nhất. Trước mắt chúng tôi, người hùng, rắn rỏi, với “phong cách Trỗi” dám đương đầu với một chiến sĩ vô kỷ luật ngày xưa, nay đang phải vật vã chống chọi với bạo bệnh. Chúng tôi không dám hỏi gì, vì phải dành thời gian cho anh thở... Mấy ngày sau, chiều 28 tháng 2, anh đã vĩnh biệt chúng ta, không kịp nhìn thấy thành quả lao động của mình.

Rồi khi bản thảo sắp sửa đưa nhà in thì cô Nguyễn Thị Tỳ, vợ thầy Trần Hữu Thanh, báo tin thầy mất. Sáng ngày 14 tháng 3 năm 2001, đông đảo các thầy cô và học sinh các khóa tập trung ở ngôi nhà số 109/1C đường Thống Nhất, quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh để vĩnh biệt thầy Thanh. Vậy là thêm một thầy, một thành viên của đại gia đình Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi đã ra đi mãi mãi.

Vừa mới đây, bạn Nguyễn Sỹ Nam (học sinh khoá 6), một cán bộ đầy triển vọng của Ngân hàng Vietcombank lại ra đi vì căn bệnh hen phế quản cấp hiểm nghèo. Và em Hoàng Đức Ai (học sinh khoá 8), người được anh em ta góp tiền để điều trị bệnh tim đầu năm 1998, đã xa chúng ta vào sáng chủ nhật, mùng 10 tháng 6 năm 2001, tại Hà Nội.

Tiễn thầy Thanh, bạn Hòa, rồi bạn Nam, em Ái, lòng chúng tôi không khỏi bùi ngùi.… Không biết 5 - 10 năm nữa, trong số chúng ta ai sẽ về với thế giới vĩnh hằng?!

Thế mới biết, lời tâm sự của thầy Đinh Khắc Tư là một thực tế: “Ở tuổi gần 70, thầy rất mong được gặp lại nhiều lần các phụ huynh học sinh, các bạn đồng nghiệp cũ và các em học sinh thân yêu của trường mang tên Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi”.

Với đặc điểm “không giống ai” của Trường Trỗi, bất cứ thầy trò nào cũng có không dưới vài kỷ niệm sâu sắc về thầy cô và bạn bè. Chúng tôi nghĩ, với Hội thầy và trò Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi ở phía Nam, lần phát hành này sẽ là cơ sở để cho ra đặc san nhân dịp 40 năm thành lập trường với chất lượng cao hơn, “đồ sộ” hơn. Hy vọng rằng, ngay sau khi thầy cô và các bạn học sinh trường ta nhận được tập san này, mọi người sẽ bắt đầu “thai nghén” bài vở và tìm kiếm tư liệu cho đặc san 40 năm. Chắc chắn, sẽ có nhiều thầy cô và các bạn tham gia hơn.

Chúc sức khỏe và hẹn gặp lại!

BAN BIÊN SOẠN

6.1. BAN LIÊN LẠC TRUYỀN THỐNG TpHCM NHIỆM KÌ 2001-2005

2008-05-05T10:11:00.000+07:00

Kết thúc Họp mặt truyền thống 35 năm (1965-2000) Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi ở phiá Nam, toàn thể các đại biểu có mặt đã thông qua hoạt động của Ban Liên lạc nhiệm kỳ 2001-2005 như sau:

1. Kiện toàn Ban Liên lạc với phương châm “gọn - đủ mạnh - nhiệt tình - trách nhiệm”. Thường xuyên liên hệ và phối hợp hành động với Ban Liên lạc trường tại Hà Nội.

2. Duy trì các hoạt động tình nghĩa, hiếu hỷ ở mỗi khóa và trong toàn trường.

3. Giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, tạo công ăn việc làm theo khả năng mỗi người.

4. Hoàn tất tập san kỉ niệm 35 năm thành lập nhà trường.

5. Xây dựng mối quan hệ với trường Thiếu sinh quân Quân khu 7, góp phần vào sự nghiệp “trồng người” của Đảng và Quân đội.

Kết thúc Họp mặt, toàn thể các đại biểu đã bầu ra Ban Liên lạc truyền thống nhiệm kỳ 2001 - 2005 gồm 14 anh em đại diện cho 8 khóa học sinh. Cụ thể:

- Khóa 1: Lê Võ Tiến Hưng (0903782440)

- Khóa 2: Lê Văn Hiền (0903869053)

- Khóa 3: Tạ Việt Chiến (0903731071), Đồng Xuân Hiền (0903816347)

- Khóa 4: Nguyễn Phục Quốc (0903919567), Trần Tuấn Sơn (0903808588)

- Khóa 5: Trần Kiến Quốc (0903830939), Phan Nam (090 3901533)

- Khóa 6: Nguyễn Nam Điện (0903805765), Huỳnh Hồng (0913807888)

- Khóa 7: Nguyễn Hữu Hà(9325883), Lê Hòa Bình (090 3851068)

- Khóa 8: Hồ Bá Đạt (0903811111), Nguyễn Minh Tuấn (8290170)

Sự giúp đỡ chí tình

2008-05-05T10:09:00.000+07:00

Cương-Thanh-Chiến-Quốc

Đầu năm 1950, Hồ Chủ tịch có các cuộc gặp gỡ, làm việc với Chủ tịch Mao Trạch Đông và các nhà lãnh đạo khác của Trung Quốc. Phía Trung Quốc quyết định công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, quyết định giúp đỡ cách mạng Việt Nam.

Ngay đầu 1950, để tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất kỹ thuật, hậu cần cho việc đào tạo một số cán bộ quân sự có chất lượng cao, phía Trung Quốc nhận bố trí Trường Lục quân Việt Nam sang đóng ở tỉnh Vân Nam(1).

Trường Lục quân Việt Nam đóng quân tại Trung Quốc từ tháng 10 năm 1950 đến tháng 12 năm 1955. Sau 5 năm đóng quân tại Trung Quốc, được sự giúp đỡ về mọi mặt của bạn, trường đã đào tạo cho Quân đội ta 10.405 cán bộ. Trong thời gian trên, trường đã trưởng thành vượt bậc về tổ chức huấn luyện, có đội ngũ giáo viên giỏi với số lượng 500 người. Về quy mô đào tạo đã đáp ứng được yêu cầu của Quân đội trong giai đoạn tổng phản công, chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử.

Năm 1952, để giúp đỡ Việt Nam đang tiến hành kháng chiến gian khổ, Chính phủ Trung Quốc đã tiếp nhận, xây dựng một nhà trường có quy mô lớn tại thành phố Nam Ninh tỉnh Quảng Tây, lấy tên là Khu học xá Trung ương do đồng chí Võ Thuần Nho, Thứ trưởng Bộ Giáo dục, làm Giám đốc. Khu học xá Trung ương là trường sư phạm có quy mô lớn, số lượng học sinh có lúc lên đến 3000 người. Từ 1952 đến 1954, hàng ngàn học sinh tốt nghiệp ở Khu học xá Trung ương là đội ngũ giáo viên trẻ, có năng lực phục vụ trong ngành giáo dục kháng chiến. Sau khi hòa bình, các cán bộ sư phạm do Khu học xá Trung ương đào tạo là lực lượng nòng cốt trong việc xây dựng nền giáo dục XHCN trên miền Bắc. Từ 1955 đến 1958, Khu học xá Trung ương tiếp nhận 2.000 con em miền Nam sang theo học văn hóa. Tháng 6 năm 1958, Khu học xá Trung ương hoàn thành nhiệm vụ, và chuyển về nước.

Năm 1953, Chính phủ Trung Quốc đã tiếp nhận trường Thiếu nhi Việt Nam, gồm hơn 1000 em, tuổi từ 7 đến 15, là con em cán bộ, bộ đội, liệt sĩ sang thành phố Lư Sơn, sau đó là thành phố Quế Lâm tỉnh Quảng Tây. Từ 1953 đến 1957, các em được học tập văn hóa, được nhân dân thành phố Quế Lâm chăm sóc giúp đỡ. Tháng 8 năm 1957, nhà trường chuyển về sáp nhập vào Khu học xá Trung ương.

Sau 10 năm hòa bình, tháng 8 năm 1964, đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại đánh ra miền Bắc, cuộc chiến tranh cách mạng ở miền Nam đang ở thời kỳ ác liệt. Năm 1965, Chính phủ Trung Quốc nhận hơn 3000 lưu học sinh Việt Nam sang học ở các trường đại học của Trung Quốc.

Từ năm 1966 đến 1968, Chính phủ Trung Quốc nhận các trường giáo dục phổ thông như Trường Nguyễn Văn Trỗi, trường Học sinh miền Nam Nguyễn Văn Bé, trường Dân tộc Trung ương sang thành phố Quế Lâm, tỉnh Quảng Tây. Số học sinh của mỗi trường lên đến trên dưới 1000 người. Các học sinh Việt Nam được nhân dân Trung Quốc quan tâm, giúp đỡ rất chu đáo. Ngày nay nhiều học sinh của các trường trên đã trưởng thành giữ nhiều trọng trách trong bộ máy Nhà nước Việt Nam.

(Trích đăng trong báo Sài Gòn giải phóng nhân 50 năm quốc khánh Trung Quốc 1-10-1999)

(1) Theo “Chiến đấu trong vòng vây” - hồi ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp - QĐND - TN 1995.

NHỮNG CẶP VỢ CHỒNG LÀ HỌC SINH TRƯỜNG TA

2008-05-05T10:08:00.000+07:00

Hay thống kê của Ban Liên lạc

Nhớ ngày thành lập trường, dựa trên “Mười lời thề danh dự của cán bộ, chiến sỹ trong Quân đội NDVN”, trường ta có soạn ra “Chín lời thề danh dự của học sinh Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi”. Anh Lê Võ Tiến Hưng - học sinh khóa 1 – vinh dự thay mặt anh em ta đọc những lời thề tâm huyết này tại lễ khai giảng tổ chức bên thác Bom Bom tại cửa rừng An Mỹ, Đại Từ, Bắc Thái.

Ai trong chúng ta cũng nhớ như in trong đầu rằng, trong những lời thề ấy có câu:”Trong tình thương yêu giai cấp, hết lòng thương yêu đồng đội, lúc thường cũng như lúc chiến đấu…”.

Quả thật, sau những tháng năm học ở trường, cho đến nay dù đã hơn 30 năm, nhiều bạn trong chúng ta vẫn duy trì được tinh thần ấy; đặc biệt, một số bạn còn có quan hệ thân thiết hơn, đã nên vợ nên chồng.

Chả hiểu chúng tôi tính có sai, có hết thảy 11 cặp vợ chồng là học sinh Trường Trỗi? Này nhé:

- Lê Anh Dũng (khóa 1) và Nguyễn Thị Thái (khóa 2).

- Nguyễn Thị Chung và Nguyễn Duy Tộ (cùng khóa 2).

- Phan Thu Lương (khóa 3) và Phạm Gia Lương (khóa 2).

- Nguyễn Thị Thanh Hà và Lê Việt Bắc (cùng khóa 3).

- Võ Song Yên và Nguyễn Chiến Thắng (cùng khóa 3).

- Võ Hoà Bình (khóa 3) và Nguyễn Hữu Thành (khóa 4).

- Hồ Sơn và Nguyễn Thị Tâm (cùng khóa 4).

- Võ Điện Biên và Hoàng Minh Phượng (cùng khóa 6).

- Võ Quốc Công (khóa 6) và Trần Thu Hồng (khóa 7).

- Nguyễn Nam Vũ (khóa 6) và Nguyễn Thị Thái (khóa 8).

- Hạ Hồng Hà và Hồ Phương Bình (cùng khóa 7).

Cho dù thời gian trôi qua, cuộc sống có nhiều đổi thay, nhưng chúng tôi xin chúc các bạn đừng bao giờ quên “Chín lời thề danh dự” của trường và mãi sống hạnh phúc bên nhau.

Còn các bạn nam/nữ không có duyên nên vợ nên chồng với các bạn nữ/nam cùng trường, thì chí ít trong gia đình các bạn cũng có một nửa là dòng máu Trỗi. Vậy xin chúc các bạn hãy “đoàn kết thương yêu nhau lúc thường cũng như lúc chiến đấu”!

THỜI GIAN VÀ KỶ NIỆM

2008-05-05T10:07:00.000+07:00

Ban Biên soạn

Từ tháng 3 năm 1965, con em có cha mẹ công tác ở Tổng cục Chính trị, Hậu cần, Bộ Tổng Tham mưu, Văn phòng Bộ Quốc phòng “lục tục” tập trung lên Tiểu đoàn 126, Trường Văn hóa Quân đội tại Hiệp Hòa (Hà Bắc). Khi đó các lớp 5, 6, 7 được sống trong doanh trại Trại Hòe, còn các anh lớp 9, 10 sống ở Trại Cờ (gần Phố Thắng - phố huyện của Hiệp Hòa).

Chương trình chủ yếu thời kì đầu là ổn định tổ chức và ôn tập văn hóa. Ngoài ra, anh em được làm quen với việc đào hầm chữ A và giao thông hào phòng không, tập các phương án chống chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ. Máy bay Mỹ thường bay qua vùng trời nơi trường đóng quân để đánh phá Nhà máy Phân đạm Hà Bắc, sân bay Kép... Có thời gian các lớp phải sơ tán vào dân (sáng đi, chiều về) để tránh máy bay Mỹ, đây cũng là thời gian để làm quen với “công tác dân vận”. Chiều về được đá bóng trên sân vận động của trường và bơi lội ở mương thủy lợi sau doanh trại.

Đêm 15 tháng 7, toàn trường được lệnh hành quân chuyển địa điểm, các lớp khẩn trương thu dọn tư trang, sách vở… chuẩn bị lên đường. Một đoàn xe tải quân sự bịt bùng, quãng 8 giờ tối, có mặt trên sân vận động, các lớp lên xe theo chỉ huy của đại đội trưởng. Đây là đợt hành quân đầu tiên trong đời lính. Xe đi theo “đường chiến lược” từ Hiệp Hòa tắt qua Thái Nguyên. Đường xóc và tối như bưng. Riêng khi qua khu gang thép Thái Nguyên thì thấy đèn sáng trưng, chả thấy không khí chiến tranh đâu cả. Quãng 1 - 2 giờ đêm thì đến cây đa cổ thụ xã An Mỹ (Đại Từ, Bắc Thái). Sau đó, đứa nào đứa nấy vừa ngủ gà ngủ gật vừa hành quân bộ tiếp tục vào các bản làng sát chân núi (dễ chừng tới 2 – 3km). Từng tiểu đội được xé lẻ ra phân vào các hộ dân. Mệt đừ, sau khi được phân chỗ là lăn quay ra ngủ. Sáng hôm sau tỉnh dậy mới biết thế nào là Chiến khu Việt Bắc (?), cả lòng chảo An Mỹ chìm trong sương sớm, không gian lặng tanh, xa xa vẳng tiếng mõ trâu lốc cốc và tiếng suối róc rách. Ăn sáng xong là mò đi thăm rừng ngay. Lạ mà!

Sau thời gian tạm ở trong dân, các lớp bắt đầu triển khai xây dựng doanh trại, vào rừng chặt tre nứa, vầu về làm nhà ở, lớp học. Lớp 8 ở sâu trong rừng gần thác Bom Bom; lớp 9 và10 ở dịch ra ngoài bìa rừng cạnh làng của đồng bào Dao. Bạn Lâm Duy (khóa 4) bị tai nạn khi khai thác gỗ, trên đường cấp cứu về Hà Nội thì mất.

Ngày 15 tháng 9, bổ sung thêm con em các Tổng cục và cơ quan Trung ương. Ngày 15 tháng 10 năm 1965, lễ thành lập trường được tổ chức tại cửa rừng cạnh thác Bom Bom. Trong buổi lễ có đại diện của Bộ Quốc phòng và Tổng cục Chính trị. Toàn trường được phát quân phục kiểu không quân: áo blu-dông, quần xanh, mũ cối. Các anh lớp 8, 9, 10 được giao súng trường tự động CKC, tiểu liên AK-47, tiểu liên băng tròn K50. Anh Lê Võ Tiến Hưng (lớp 10 - khóa 1) được phân công đọc “Chín lời thề danh dự của học sinh Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi”.

Vào học tập, các lớp bố trí rải rác ở Cao Chùa, Trại Cau, La Hiên… Máy bay Mỹ gầm rú trên đầu, đây là đường bay của chúng vào đánh phá Khu gang thép. Hàng tháng vẫn được xem phim chiếu ở cây đa Hiệu bộ. Cha mẹ thỉnh thoảng lên thăm vào các ngày chủ nhật, ngày lễ.

Tháng 6 năm 1966, lớp 10 (khóa 1) thi tốt nghiệp. Sau đó, 100% quân số (53 người) lên Đại học Kỹ thuật Quân sự học tập, rèn luyện. Hè 1966 là đợt đi phép đầu tiên trong đời lính, anh em được nghỉ 15 ngày phép với cha mẹ. Vào năm học mới, khóa 7 bổ sung lên trường bắt đầu vào học chương trình lớp 5. Khóa 5 (lớp 7) chuyển ra Suối Chì (tiền tiêu của nhà trường), khóa 4 (lớp 8) ở Trại Cau, có thêm C11 cho các bạn nữ do cô Hồng (vợ bác Trần Đăng Ninh) và cô Thục phụ trách. Hàng ngày các bạn nữ phải đi bộ vài cây số từ Trại Cau đến các lớp để học tập.

Năm học 1966 - 1967, Tổng cục điều về trường một số hạ sĩ quan vừa tốt nghiệp trường Hạ sĩ quan xe tăng làm cán bộ khung, phụ trách các trung đội thuộc khóa 5, 6, 7. Đó là các anh Thụy, anh Quân, anh Trinh, anh Xuyên, anh Côn, anh Phảng, anh Kính… Các anh đã áp dụng một số kinh nghiệp vừa học tập ở trường để áp dụng quản lý học sinh Thiếu sinh quân.

Toàn trường vẫn tiếp tục học tập và rèn luyện trong điều kiện sơ tán, thiếu thốn và gian khó. Do giặc Mỹ tiếp tục mở rộng chiến tranh phá hoại, để chuẩn bị lực lượng kế cận cho cuộc chiến tranh chống Mỹ có thể còn kéo dài và cho công cuộc xây dựng sau chiến tranh, Đảng – Bác quyết định xin Bạn cho trường chuyển sang Quế Lâm. Toàn trường hành quân về Hà Nội cuối tháng 12 năm 1966, đúng vào đợt nghỉ lễ Noel và tết dương lịch.

Đầu tháng giêng năm 1967, toàn trường tập trung chuẩn bị ra ga lên tầu liên vận sang Trung Quốc. Khóa 5, 6, 7 tập trung ở trường Thanh Quan; khóa 2, 3, 4 ở Trưng Vương... Anh em được phát một số quân trang phòng lạnh. Chiều hôm đó ra ga lên tầu ngược Lạng Sơn qua Đồng Đăng sang Bằng Tường. Sáng sớm ngày hôm sau qua biên giới, trời âm u, nghe gà vùng biên gáy o o, thế mới hình dung ra lời bài hát “Việt nam, Trung Hoa núi liền núi, sông liền sông, sớm sớm chung nghe tiếng gà gáy cùng…”.

Ở Bằng Tường, thấy cuộc sống khác hẳn, thanh bình - không hề có chiến tranh. Các bạn đón tiếp nồng hậu và cho chuyển sang tầu liên vận Trung Quốc. Đa số anh em lần đầu được đi tầu liên vận, ăn ba bữa no và ngon, đúng là “ăn cơm Tầu”. Xe lửa chạy qua Nam Ninh, Liễu Châu và sáng hôm sau đến ga Quế Lâm. Bạn với nhiều cờ hoa, biểu ngữ ra sân ga đón các bạn Việt Nam từ tiền tuyến lớn trở về. Thời kỳ này ở Trung Quốc đang diễn ra Đại cách mạng văn hóa vô sản.

Trời se lạnh, anh em được đón về trường Trung học số 1 Quế Lâm (Y Trung). Mọi người được phát chăn đệm, nằm giường tầng, nhà ở ngay cạnh lớp học. Trung tâm trường là một sân vận động, xung quanh có đường piste. Sau khi ổn định tổ chức, toàn trường bắt đầu vào học tập. Dịch viêm màng não hoành hành và chiến dịch chống viêm màng não được phát động trong toàn trường.

Tháng 6 năm 1967, khóa 2 thi tốt nghiệp, sau đó về nước. Đa số học sinh khóa 2 (70 trên tổng số 84 người) được đưa sang Liên Xô học trong các trường cao đẳng quân sự đào tạo kỹ sư phòng không, thông tin, vũ khí…

Tháng 8 năm 1967, các em khóa 8 tập trung hành quân sang Quế Lâm bằng xe ô-tô từ Hà Nội lên Thái Nguyên, rồi theo đường 1B qua Bắc cạn, lên Lạng Sơn, Đồng Đăng. Từ Bằng Tường đi tầu liên vận về Quế Lâm. Các em khóa 7 và 8 vẫn ở trường cũ, còn khóa 3, 4, 5, 6 về trường mới do bạn xây dựng ở Phong Khẩu. Trường mới khang trang hơn, nhưng gió thì kinh khủng, đúng với cái tên của nó: “Cửa Gió”! Mùa đông năm học 1967-1968 có tuyết rơi, (lần đầu tiên tụi trẻ con Việt Nam biết thế nào là tuyết). Sau đó lớp 5, 6 rời Y Trung, chuyển về trường mới.

Từ đầu 1968, Cách mạng văn hóa tại Trung Quốc khốc liệt hơn, các phe phái đánh nhau quyết liệt. Thậm chí có thời gian toàn Quế Lâm bị cắt điện, Bạn phải cho kéo máy phát điện đến cho trường sử dụng. Nghe nói Cao Chính ủy (lãnh tụ thanh niên của trường Y Trung) khi đưa Hồng vệ binh Quế Lâm (phái “Tạo phản”) tấn công lên Thượng Hải đã bị phái công nhân (“Liên chỉ”) bắn chết.

Tháng 5 năm 1968, khóa 4 được lệnh về nước trước. Ngày 19 tháng 5 năm 1968, khóa 4 về trường Quân chính Quân khu Tả ngạn rèn luyện. Tiếp theo là khóa 3 với 180 học sinh, sau khi thi tốt nghiệp, cũng về huấn luyện tân binh tại trường Quân chính. Rèn luyện xong, 30 học sinh khóa 3 được đi học nước ngoài (Liên Xô, Ba Lan), 150 lên Đại học Kỹ thuật Quân sự.

Tháng 8 năm 1968, toàn trường rút về nước. Hình ảnh cuối cùng của Quế Lâm để lại trong mắt thầy trò trường ta là cả thành phố nằm bên “vịnh Hạ Long trên cạn” vừa mới qua một trận “nội chiến” ác liệt, đổ nát, tan hoang… Bịn rịn, cô bác sĩ Việt kiều và một vài bạn gái ra tận ga tiễn anh em về nước… Sau 3 ngày, tầu về tới ga Hàng Cỏ, anh em hành quân dọc đường Nam Bộ, Điện Biên về Câu lạc bộ Quân đội rồi mới giải tán về nghỉ phép sau một năm rưỡi xa nhà. Hết phép, trường tập trung lên Trung Hà (Hà Tây) và Hưng Hóa (Vĩnh Phú).

Sau khi rèn luyện, khóa 4 lại về học tại Hưng Hóa. Đến tháng 6 năm 1969, 174 học sinh khóa 4 tốt nghiệp. Sau tốt nghiệp, 70% học sinh khóa 4 được tuyển vào Đại học Quân y, Đại học Kỹ thuật Quân sự và gửi ra Đại học Tổng hợp học.

Tháng 5 năm 1970, khóa 5 với 200 học sinh đã thi tốt nghiệp. Sau khi tốt nghiệp, 70% học sinh khóa 5 được sự tuyển chọn của Cục Cán bộ và được sự đồng ý của cha mẹ đã lên trường Văn hóa Quân đội (Lạng Sơn) để ôn thi đại học. Năm 1970 là năm tổ chức thi tuyển vào đại học đầu tiên ở miền Bắc.

Chương trình đào tạo của Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi chấm dứt. Các khóa 6, 7, 8 được trả về gia đình. Từ tháng 9 năm 1970, các khóa 6 (112 học sinh), khóa 7 (149 học sinh), khóa 8 (172 học sinh) về học tiếp tục tại các trường phổ thông tại Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh thành nơi gia đình sinh sống.

Lần lượt các khóa 6, 7, 8 vào tháng 7 các năm 1971, 72, 73 sau khi thi tốt nghiệp phổ thông đều được Cục Cán bộ tuyển chọn vào bộ đội để thi vào các trường Đại học Kỹ thuật Quân sự, Quân y hay các trường Sĩ quan chỉ huy. Mặt khác, nhiều bạn còn tình nguyện nhập ngũ, tham gia vào các đơn vị chiến đấu, hướng về chiến trường miền Nam.

Là con em cách mạng, được Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi đào tạo, rèn luyện, gần 1200 học sinh đã trưởng thành và có nhiều đóng góp cho sự nghiệp chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc, xây dựng Quân đội lên chính quy hiện đại và góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước Việt Nam ngày một giầu đẹp như Bác Hồ và thế hệ Cha Anh chúng ta hằng mong ước.

Sau 5 năm đào tạo, Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử được giao. Ngày nay, các cựu học sinh Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi vẫn luôn nhớ đến trường, đến thầy cô, đến bạn bè và sẽ cố gắng hết sức mình để cho tình cảm của thầy trò Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi mãi mãi trong sáng như cái tên nhà trường đã mang.

B.B.S

CHUYỆN VỀ BA MÀ EM NGUYỄN PHAN BẮC CHƯA HỀ BIẾT?

2008-05-05T10:06:00.000+07:00

Anh Thy sưu tầm

Đầu 1965, chị Quyên được tổ chức đưa ra vùng giải phóng. Chuyến đi này được chia ra làm 2 chặng: Sài Gòn - Y4 và Y4 - Tây Ninh. Lúc đó, chị vừa bước sang tuổi 21.

Tại Y4, Hố Bò - Củ Chi, chị được bố trí ở ngay gần đơn vị chú Tư Quỳ (ba của em Nguyễn Phan Bắc – học sinh khóa 8 trường ta). Cảm nhận đầu tiên khi gặp chú là chị thấy một chú người Bắc, rất hiền, hơi già và nói đặc giọng Hà Nội. Trong bữa cơm đầu tiên ăn với các chú bộ đội trong đơn vị chú Tư, sau khi đã dọn cơm lên mâm, theo thói quen đã được ba mẹ dạy từ bé, chị mời: “Cháu mời các cô, các chú, các bác ăn cơm ạ!”. Nghe thấy vậy, chú Tư xua tay: “Khỏi, khỏi phải mời. Làm cách mạng để giải phóng tất cả những lề thói, hủ tục cũ, nên khi ăn thì cứ tự nhiên, không phải mời làm gì, cháu ạ.”

Thấy các chú bộ đội ăn đũa hai đầu rất thành thạo, một đầu đũa được dùng để và cơm, thức ăn trong bát, còn đầu kia để gắp thức ăn và rau trên mâm, chị cứ ngạc nhiên và nhìn chằm chằm vào các chú. Rồi chị được chú giải thích, ăn tập thể phải dùng đũa hai đầu để đảm bảo vệ sinh cho mọi người. Chú Tư còn dạy chị cách cầm đũa hai đầu, nhưng chị không thể ăn hai đầu như các chú. Mỗi lần đảo đầu đũa, chị lại lóng ngóng dùng tay trái giữ thân đũa, rồi đảo lại tay phải. Phải tập mãi mới tạm quen được cách dùng đũa hai đầu.

Ban ngày, không có việc gì, chị hay tha thẩn chơi trong xóm và ngóng về thành phố. Nhưng mỗi lần nghe có tiếng máy bay đầm già - loại máy bay cánh quạt bay rất thấp và chậm, chuyên đi chỉ điểm – là chú gọi ầm lên, bắt chị tấp vào bụi gần đó, hay xuống hầm để tránh bị phát hiện. (Nếu bị phát hiện, lập tức đầm già sẽ bắn đại liên hoặc gọi cho pháo binh bắn vào mục tiêu. Rất nguy hiểm!)

Chỉ ở Y4 mấy ngày rồi chị lên đường lên Tây Ninh. Sau này nghe tin, Mậu thân 68, chú Tư Quỳ đã hy sinh anh dũng khi chỉ huy đơn vị tiến vào Sài Gòn.

Không hiểu Phan Bắc đã biết chuyện này về ba hay chưa?

A.T

TÂM SỰ CỦA CHÍNH UỶ QUỲNH

2008-05-05T10:05:00.000+07:00

KHI NGHE TIN PHIÁ NAM LÀM SÁCH

Ban Biên soạn

Theo ý đồ của Ban Biên soạn, chúng tôi có ý định xin bài lưu niệm của bác Quỳnh – nguyên Chính ủy của trường – cho quyển sách này. Trước Tết Tân Tỵ, qua Nguyễn Thế Bắc - Thư ký ban Liên lạc trường ở phía Bắc, bác có gửi cho chúng tôi tấm ảnh mặc quân phục với quân hàm đại tá và gắn nhiều huân, huy chương. (Trong thư, Thế Bắc có chua thêm: phải giữ cẩn thận, vì đây là tấm ảnh duy nhất của bác). Thế là được dịp trả ơn, anh em trong Ban biên soạn đã viết thư chúc Tết bác và phóng hẳn 4 tấm nữa tặng bác. Cho tới ngày 17 tháng 3 năm 2001, Ban biên soạn đã nhận được thư của bác. Thật là mừng và cảm động trước tình cảm của một người thầy lớn của trường ta! Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu bức thư này với thầy cô và các bạn.

“Hà Nội ngày 8 tháng 3 năm 2001

Anh Kiến Quốc thân mến!

Chú nhận được thư anh trong Tết, nhưng hôm nay mới biên được thư cho anh. Mong anh thông cảm cho ông già!

Chú rất cảm ơn anh và Ban Liên lạc đã có lời chúc mừng năm mới tốt đẹp tới chú và gia đình! Chú cũng mong mấy anh em cháu và anh em trong Ban Liên lạc cựu học sinh trường Văn hóa Quân đội Nguyễn Văn Trỗi ở phía Nam luôn mạnh khỏe, xứng đáng với truyền thống tốt đẹp của gia đình, Quân đội và sự tín nhiệm của anh em!

Nhờ anh cho chú gửi lời thăm đến các thầy cô giáo và các anh chị em cựu học sinh trường ta hiện ở trong đó. Mong mỗi người luôn xứng đáng với danh hiệu người Anh hùng mà trường ta có vinh dự được mang tên!

Chú không còn làm được gì, nhưng chú rất hoan nghênh ý định tốt đẹp của các anh, qua những năm tháng dạy và học ở trường, rút ra được điều gì có thể góp phần khiêm tốn vào sự nghiệp giáo dục, đào tạo của đất nước! Tin là sẽ thành công, mong các anh cố gắng!

Chú đã sang tuổi 81, còn 4 em gái, 3 em đã lập gia đình, có 6 cháu. Trừ một em đã ở riêng, còn vẫn ở chung. Chú còn nhớ đã gặp mẹ cháu lần đến thăm trường hồi ở Đại Từ, anh Thắng Lợi sau này có đến chú chơi mấy lần.

Nhà trường ta chỉ tồn tại có 5 năm, nhưng đã để lại trong tâm khảm thầy trò những ấn tượng thật là tốt đẹp – đó là tình thương! Đến nay đã qua hơn 35 năm, nhưng vẫn còn như nguyên vẹn! Mong được giữ mãi!

Một lần nữa chú cám ơn cháu,

Chúc cháu và gia đình hạnh phúc

Chú Quỳnh - Bùi Khắc Quỳnh”

CHỊ QUYÊN VÀ BA LẦN GẶP BÁC

2008-05-05T10:04:00.001+07:00

Trần Kiến Quốc (học sinh khoá 5)

Đã từ lâu, chị Phan Thị Quyên đã trở thành người chị cả của trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi. Những ngày đầu năm nay, tôi gặp chị và được chị kể cho nhiểu chuyện thật cảm động về những lần gặp bác. Nay xin kể lại cùng các bạn.

Lần đầu gặp Bác

Ngày 13 tháng 5 năm 1969, chị Quyên cùng chị Nguyễn Thị Châu (vợ anh Lê Hồng Tư – tử tù Côn Đảo), chị Tư Thảo, chị Mười Mẫn, cô Ba Thanh Loan… được tổ chức đưa sang Phnôm-pênh làm thủ tục và chờ đợi để bay ra Hà Nội. (Lúc bấy giờ, chính quyền của quốc vương Xi-ha-nuc đang trị vì Cămpuchia, nên đây là một cửa ngõ để cán bộ và vũ khí của ta chuyển vào Nam bộ).

Ngày 16 tháng 5, cả đoàn bay từ Phnôm-pênh ra Hà Nội. Sáng 19 tháng 5, chị Quyên và chị Châu được đưa lại nhà chú Lê Toàn Thư – Phó ban Thống nhất Trung ương - chơi, nhưng không ai biết được rằng sẽ được gặp Bác. Xe đưa hai chị vào Phủ Chủ tịch. Hồi hộp quá, nước mắt chảy dài trên má, có ai ngờ các chị có vinh dự lớn như thế!

Chú Vũ Kỳ đưa hai chị vào Nhà khách Chủ tịch và dặn: “Hôm nay là ngày sinh nhật Bác, Bác biết hai cháu mới từ trong Nam ra nên đã cho các cháu vào thăm Bác. Nhưng khi gặp Bác, các cháu không được khóc, nếu khóc, lần sau chú không cho vào thăm Bác nữa. Các cháu khóc nhiều sợ rằng Bác sẽ xúc động, không có lợi cho sức khỏe của Bác”. Nói rồi chú Kỳ đưa hai chị xuống ngôi nhà nhỏ (khi xưa để người phục vụ nghỉ) chờ Bác. Trong phòng khách, trên bàn có đặt một lọ hoa lay-ơn đỏ. Hồi hộp chờ đợi. Từ xa, các chị thấy một cụ già, trong bộ quần áo lụa, râu tóc bạc phơ như một ông tiên, lững thững vòng qua ao cá tiến lại phòng khách. Định chạy lại đón Bác, nhưng chú Kỳ không cho, phải chờ Bác đến thật gần, hai chị mới chạy ra ôm lấy Bác. Ôi, sao Bác gần gũi, thân thương thế!

Bác hỏi thăm hai chị đi bằng đường nào, bằng phương tiện gì, khi ra Bắc khí hậu nóng như vậy có ăn ngủ được không. Bác hỏi cả tình hình trong Nam, ở “R” anh em có đủ cơm ăn, áo mặc hay không. Bác hỏi thăm cả sức khỏe của ba mẹ và việc học hành của hai chị đến đâu rồi. Ngồi bên Bác, chị Quyên thấy hạnh phúc quá! Chị nhớ tới anh Trỗi, nhớ ngày nào anh chị mơ ước có ngày được ra Hà Nội thăm Bác Hồ, thế mà lần này không có anh… Cả buổi bên Bác, nhưng Bác không hề đả động đến anh Trỗi, Bác sợ chị buồn. Được nghe nhiều về Bác, nhưng hôm nay chị không thể hình dung được Bác lại bình dị đến như vậy. Thăm hỏi xong, Bác bảo: “Đã đến bữa trưa, 2 cháu ở lại ăn cơm với Bác”. Nói rồi ba Bác cháu cùng chù Kỳ đi sang nhà ăn.

Trong phòng ăn có kê một chiếc bàn dài, Bác ngồi vào đầu bàn, còn chị Quyên và chị Châu được ngồi kề bên, kế đó là bác Phạm Văn Đồng và chú Kỳ. Mâm cơm có thịt gà, có cà muối và rau muống luộc, bữa ăn của Chủ tịch nước thật thanh đạm. Bác gắp cho hai chị ăn, vừa ăn, Bác vừa hỏi chuyện thân mật như ông cháu đi xa lâu ngày mới gặp nhau. Bác dặn: “Ra đến miền Bắc rồi, hai cháu phải ăn uống, bồi dưỡng sức khỏe; nhất là cháu Châu quá yếu, cháu phải chữa bệnh cho khỏi. Sau đó các cháu phải học hành để sau này về phục vụ đồng bào miền Nam”. Cơm xong, Bác cho mang dưa hấu Nghệ An ra ăn tráng miệng.

Trước khi ra về, Bác ra phòng khách rút cho mỗi chị một bông lay-ơn đỏ về làm quà. Bông lay-ơn đó được chị Quyên mang về ép khô và cất trong cuốn sổ làm kỷ niệm. Cách đây chục năm, chị Quyên đã mang bông lay-ơn đó tặng lại Bảo tàng Hồ Chí Minh, chi nhánh phía Nam.

Lần thứ hai gặp Bác

Cuối tháng 6 năm đó, Bác lại cho đón chị và chị Châu vào thăm. Bác hỏi ý định của tổ chức với hai chị ra sao. Hai chị báo cáo là Ban Thống nhất sẽ cho nghỉ ngơi và đi thăm một số nước XHCN anh em, trong đó hai chị sẽ tham gia đoàn đại biểu phụ nữ Việt Nam sang Cuba vào dịp nhân dân bạn kỷ niệm ngày 26 tháng 7 – ngày khởi nghĩa Môn-ca-đa.

Bác nói: “Từ đây sang Cuba các cháu phải đi 2 chặng đường dài, thứ nhất từ Hà Nội đi Mát-xcơ-va và từ Mát-xcơ-va đi La Ha-ba-na. Khi sang đó, phải đi lại nhiều sẽ mệt, nhưng phải cố gắng và giữ gìn sức khỏe…” Bác hỏi cặn kẽ sẽ ăn mặc ra làm sao, chị trả lời: đã được Ban Thống nhất lo cho áo dài để mặc sang . Bác thắc mắc ngay: “Không hiểu như vậy có hợp không? Vì các cháu từ chiến trường ra và khi sang đó lại phải tiếp xúc với nhiều tầng lớp nhân dân , cần phải ăn mặc sao cho tiện nhất”. Và Bác dặn: phải có một bộ bà ba để mặc khi về thăm nông thôn, một bộ quân phục giải phóng quân và mũ tai bèo dùng khi thăm các đơn vị Quân đội, còn bộ áo dài để khi xuống máy bay và dự tiệc chiêu đãi.

Riêng với chị Châu, Bác nói:”Bác trông sức khỏe cháu không được tốt lắm, cháu rất xanh, cháu phải ở nhà điều trị, bồi dưỡng sức cho khỏe để còn học tập, công tác. Vì quãng đường từ Việt nam sang Cuba rất dài, sợ cháu không đủ sức để đi. Hơn nữa, vì nhân dân Cuba rất yêu quý nhân dân Việt Nam, khi sang các cháu sẽ được đón tiếp nồng hậu và sẽ được bạn đưa đi nhiều nơi, sợ Châu sẽ mệt và ốm”. Thế mới biết, Bác như một người Cha chăm lo từng li từng tí trong cuộc sống, nhất là cuộc sống những đứa con miền Nam xa nhà.

Trưa đó, Bác giữ hai chị lại: “Hôm nay, Bộ Chính trị họp, các chú cần vụ có nấu phở chiêu đãi. Bác mời 2 cháu ăn phở và xem thử phở miền Bắc có giống phở miền Nam hay không.”

Lần thứ ba gặp Bác

Đầu tháng 7 năm 1969, trước ngày đoàn lên đường, Bác lại gọi hai chị vào Phủ Chủ tịch và hỏi thăm đã chuẩn bị đến đâu rồi. Bác dặn: “Sang Cuba, cháu phải coi như về nhà mình, không phải khách sáo, khỏi phải giữ nghi lễ. Nhân dân Cuba và Phi-đen rất quý nhân dân Việt Nam anh hùng”. Dặn dò xong, Bác gửi chị mang sang tặng Phi-đen một tấm ảnh sơn mài hình Phi-đen có khảm ốc xà cừ và một đôi dép cao su...

Bác còn nhắc nhở:

- Đi thăm một số nước rồi, cháu phải về chuẩn bị học tập để sau này về phục vụ đồng bào miền Nam. Cháu Quyên học lớp mấy rồi?

- Dạ, ở “R” cháu học bổ túc hết chương trình lớp 5 ạ – chị trả lời.

- Không được, cháu phải cố gắng học hết chương trình phổ thông, sau đó còn lên đại học nữa. Chỉ có kiến thức mới có thể làm việc tốt cho Cách mạng.

Trưa đó, Bác cũng giữ hai chị lại ăn cơm. Ăn xong, các chị đưa Bác trở về nhà sàn. Lần đó chị thấy Bác đã yếu nhiều so với hai lần đầu gặp Bác. Chị Quyên đâu có ngờ đây là lần cuối được gặp Bác.

Ngày Bác ra đi

Sang Cuba cả tháng trời. Đúng như Bác dặn, bạn cho đi thăm và nói chuyện khắp nơi, mọi người trong đoàn được bạn coi như những chiến sĩ từ tiền tuyến trở về. Sau đó, cả đoàn bay về Liên Xô. Ngày 3 tháng 9 năm 1969, từ Mat-xcơ-va cả đoàn lên tàu hỏa về Min-xcơ. Tối đó, bạn ra ga đón và đưa về khách sạn. Tại đây, bạn báo tin Bác Hồ đã mất. Thế là cả đoàn ôm nhau khóc. Sau đó, đoàn điện về Sứ quán xin phép trở về nước. Từ Min-xcơ, đoàn bay về Mat-xcơ-va trong sáng hôm sau. Tại Mát-xcơ-va, Sứ quán đã mua sẵn vé máy bay để cả đoàn về nước chịu tang Bác. Ngày 7 tháng 9, chị được cùng đoàn cán bộ miền Nam vào viếng Bác tại Hội trường Ba Đình.

Có một chuyện làm chị cứ nhớ mãi. Cùng đoàn ra Bắc năm ấy có chị Tư Thảo bị mù 2 mắt do bị bom trong chiến trường. Tháng 5, tháng 6 năm 1969, Bác đã yếu lắm rồi, mọi cuộc tiếp khách gây nên xúc động mạnh đều ảnh hưởng tới sức khỏe Bác. Ban Bảo vệ sức khỏe và Bộ Chính trị có những quy định chặt chẽ để bảo vệ sức khỏe của Bác. Biết nguyện vọng cả đoàn rất muốn được gặp Bác, nhưng để bảo vệ sức khỏe Bác, các chú không dám cho cả đoàn vào thăm. Nếu cả đoàn vào, thấy chị Tư Thảo, nhất định Bác sẽ khóc, như vậy rất nguy hiểm cho Bác.

Khi đón chị và chị Châu vào thăm Bác, chú Lê Toàn Thư dặn đi dặn lại: “Các cháu phải tuyệt đối giữ bí mật, không được nói cho ai biết là được vào thăm Bác. Nếu nói ra, sợ mọi người biết sẽ lại đòi vào thăm, làm ảnh hưởng tới sức khỏe của Bác”.

Vâng lời các chú, sau những lần vào thăm Bác, hai chị không dám kể cho ai, mà chỉ giấu mãi trong lòng.

Hôm từ Mat-xcơ-va về, vừa từ sân bay tới nhà khách Ban Thống nhất, chị Mười Mẫn chạy ra đón và mắng té tát: “Tại sao được vào thăm Bác, mà khi về các em không kể cho các chị nghe? Bác đâu của riêng các em. Nay Bác đi xa rồi, đâu còn lúc nào để gặp nữa”.

Nói rồi chị em ôm nhau khóc thương Bác.

Nhớ lời Bác dặn, sau khi đi thăm Cuba và Liên Xô về, chị Quyên đã vào trường Phổ thông Lao động Trung ương (ngày ấy, sơ tán ở Bần Yên Nhân) học hết chương trình bổ túc từ lớp 5 đến lớp 10. Năm 1973, chị vào học dự bị 1 năm và năm sau vào học ngành Kinh tế Điện thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội. Tháng 9 năm 1976, chị về Nam và học tiếp tại Đại học Kinh tế đến 1980 thì tốt nghiệp.

Là người con miền Nam trên đất Bắc, được gặp Bác ba lần. Mỗi lần gặp Bác, chị như được tiếp thêm nghị lực và sức sống vươn lên. Cho đến giờ, khi đã về nghỉ hưu, chị rất tự hào vì mình đã làm được những gì đã hứa với Bác.

Sài Gòn - Rằm tháng giêng Tân Tỵ

PHẦN V: PHỤ LỤC – TƯ LIỆU

2008-05-05T10:02:00.000+07:00

TƯ LIỆU: BÁC HỒ VỚI NHÀ TRƯỜNG
Anh Thy sưu tầm

Thế hệ trẻ Việt Nam nói chung và học sinh Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi nói riêng được Bác Hồ rất quan tâm. Tôi đã sưu tầm được một thông tin vô cùng quý giá và nghĩ đây cũng là niềm tự hào của trường ta. Nay cùng chia xẻ với anh em.

“Cứ mỗi độ xuân về, Tết đến, Bác Hồ lại đi thăm, chúc Tết đồng bào, chiến sĩ ta. Từ Tết Đinh Mùi (1967), vì không được khỏe, Bác đề nghị bác Tôn và Thủ tướng Phạm Văn Đồng thay Bác đi thăm, chúc Tết đồng bào. Đến Tết Kỷ Dậu (1969), có lẽ linh cảm đây là cái Tết cuối cùng của mình nên mặc dù sức khỏe giảm sút nhiều, Bác Hồ vẫn đặt ra một chương trình đi thăm và chúc Tết rất dày. Bác yêu cầu tổ chức để Bác đến thăm một đơn vị thông tin anh hùng ở Ba Vì, thăm trại chăn nuôi của anh hùng Hồ Giáo, thăm một hợp tác xã ở Sơn Tây, thăm Trường Nguyễn Văn Trỗi và thu xếp cho Bác trồng cây. Đồng chí Vũ Kỳ, thư ký của Bác và các đồng chí có trách nhiệm ở Trung ương lo việc đi thăm Tết ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của Bác, đề nghị Bác hoãn việc này nhưng Bác không nghe. Các đồng chí đã khéo léo thu gọn chương trình thăm Tết của Bác, nên sáng mùng một Tết Kỷ Dậu, Bác chỉ đi thăm bộ đội quân chủng Phòng không – Không quân ở Bạch Mai (Hà Nội) và trồng cây ở Hà Tây. Đó là cây đa trên đồi Vật Lại, hiện đang tỏa bóng một vùng”.

(Trích “Bữa cơm ngày Tết của Bác Hồ” do Nguyễn Đình Cần ghi theo lời kể của chú Vũ Kỳ – thư ký riêng của Bác, trong “An ninh thế giới” số đầu Xuân Canh Thìn (27-1-2000).

Đọc xong bài này, lòng dạ tôi cứ ngẩn ngơ! Giá lúc đó Bác còn khỏe hơn một chút, chắc chắn Bác sẽ đến thăm trường, và thầy trò chúng ta sẽ thật là hạnh phúc. Tôi nhớ lại, khi đó trường ta mới từ Quế Lâm (Trung Quốc) về đóng tại Trung Hà (Hà Tây), Hưng Hóa (Vĩnh Phú) và đã hình dung: theo kế hoạch đã vạch, Tết năm ấy, Bác sẽ đến thăm các cơ sở ở Ba Vì, Sơn Tây, sau đó sẽ vòng lên Trung Hà. Thế mà…

Cho dù, chuyến thăm trường ta của Bác mới chỉ là dự định , song đây cũng là niềm tự hào của nhà trường và thầy trò Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi.

A.T

Gặp lại nhau nơi đất khách quê người

2008-05-05T09:58:00.000+07:00

(Trích trong tùy bút “Đêm trắng

thành Len” của T.T.C. - học sinh khóa 3)

...Bạn đã bao giờ có cảm giác như thế này chưa: Ta là một thực thể đầy tính chủ động, nhưng bỗng đột ngột “bị” người ta “nhồi” vào một nòng súng lớn (cỡ như khẩu đại bác 105 ly chẳng hạn), rồi bắn thẳng lên màn đêm mịt mù?... Thực thể ấy không tan ra, mà lặng lẽ bay vun vút giữa các vì sao lạnh lẽo...

Đó là cảm giác của tôi trong chuyến đi công tác đột ngột đến một vùng Bắc Âu cách đây vài năm. Tất nhiên là nội dung công việc thì tôi đã có sự chuẩn bị, nhưng thời gian đi thì chỉ được báo trước khoảng một giờ đồng hồ, bằng một cú điện thoại vang lên trong đêm. Bật dậy như máy. Ăn uống qua loa. Gói ghém qua loa. Tạm biệt người thân cũng... qua loa nốt. (Nhưng tôi vẫn không quên vớ lấy một cuốn sách bất kỳ để trên giá, mà kinh nghiệm đã chứng tỏ rằng nó luôn là người bạn trung thành nhất trong mọi chuyến đi xa).

12 giờ 5 phút phóng xe ra sân bay. Đã có người làm sẵn các thủ tục. Vài lời dặn dò ngắn gọn theo kiểu: “Đồng chí làm việc, tôi yên tâm” (!). 12 giờ 30 phút bước vào cái ghế trống duy nhất trong bụng chiếc Bô-inh khổng lồ đang “transit” ở sân bay. Nhìn quanh: toàn mấy ông Tây, bà đầm lạ hoắc!... 12 giờ 50 phút máy bay cất cánh, lao vút vào màn đêm.

Như vậy là tôi sẽ phải ngồi yên trong cái không gian ấy suốt gần 20 tiếng đồng hồ, bay xuyên qua nửa vòng trái đất, để đến một xứ sở hoàn toàn xa lạ, gặp gỡ những con người xa lạ... Nói như vậy, chắc bạn sẽ phần nào thông cảm rằng vì sao có lúc tôi lại ví mình như một thực thể đột ngột bị “nhồi” vào nòng đại bác, rồi bắn thẳng lên trời đêm mênh mông... Cảm giác ấy thực không biết nói là nên vui hay nên buồn?!

Tôi đến sân bay quốc tế Sê-rê-men-tje-vo (Mát-xcơ-va) khi mờ sáng. Nhiệt độ bên ngoài là âm 20 độ C. Người lái xe ra đón tôi là một anh chàng người Nga - vốn là nhân viên KGB bị thất nghiệp - rất tận tình chu đáo với bổn phận, nhưng lạnh như tiền. Y đưa thẳng tôi ra tàu hỏa để đi Xanh Pê-téc-bua luôn. Suốt chặng đường, y chỉ gật hoặc lắc trước các câu hỏi bằng tiếng Nga luôn sai ngữ pháp của tôi... Vậy nên, Mát-xcơ-va trong mắt tôi, chỉ còn là một thành phố tẻ nhạt nằm bất động trong cảnh bình minh mù sương.

Ngồi một mình trong khoang tàu hỏa đang lao đi vun vút giữa nước Nga mênh mông tuyết trắng, lòng tôi không khỏi bồi hồi... Một sự bồi hồi thú vị, xen lẫn lo âu. Nỗi cô đơn bỗng xâm chiếm lòng tôi, khi ngắm nhìn những dãy rừng bạch dương, những cánh đồng, những ngôi làng và cả thành phố nữa, tất cả đều bị ngập chìm trong tuyết trắng - Một màu trắng huyền diệu, thanh khiết, nhưng vì mênh mông quá, nên hóa ra diệu vợi, lạnh lùng làm sao!

Có lẽ phần vì lạnh, phần vì nỗi trống trải đó, nên tôi lấy ra chai rượu nhỏ - loại “đế xịn” Kim Bôi - nhấp vài ngụm. Buồn quá. Thật đúng là: “Tây xuất Dương quan vô cố nhân”⁽¹⁾ (!).

Đến Xanh Pê-téc-bua khi trời gần tối. Tôi xách cặp bước xuống, lặng lẽ đi trong lớp tuyết trắng phau. Bỗng có 2 người đứng chắn ngang đường. Tôi ngẩng lên. Tiếng cười vang lảnh lói trên sân ga. Đó là ĐH và CĐ - hai người đều là bạn học với tôi từ thuở Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi. Mà sao họ lại ở đây?

ĐH giơ cả hai tay lên trời, nói đúng cái giọng vừa bí hiểm vừa hài hước như 30 năm về trước:

- Đồng chí thấy không, tôi vẫn theo dõi đồng chí... “trên từng cây số”. Hơi buồn một tý, nhưng tuyệt đối an toàn và rất... Pautốpxki (2) phải không?

- Thôi đi, đói quá... Có gì ăn không? - Tôi càu nhàu, nhưng không khỏi ngạc nhiên - Mà sao tụi mày lại bôn ba tận đây? Đi buôn lậu à?!

- Ừ, buôn lậu cả... thế giới (!) - ĐH cười vang, khiến viên cảnh sát Nga đang khoanh tay đứng oai nghiêm bên đường cũng phải tròn mắt nhìn theo lom lom.

- ... Tóm lại là, mọi việc đều ổn - Khi xe đã chuyển bánh, CĐ tranh thủ “quán triệt” tình hình cho tôi nghe, không quên động viên - Đến đây, “chiến hữu” sẽ phải “chiến đấu” khá vất vả, nhưng cứ yên tâm, xung quanh luôn có các đồng đội sẵn sàng hỗ trợ bạn trên... từng cây số. Vì rằng... vì...

- Vì... nhân dân phục vụ! - ĐH đập tay vào vô lăng hô to như cách đây 30 năm đứng trong hàng quân và toét miệng cười.

***

... Tôi nhấc máy điện thoại lên. Từ đầu dây bên kia vang lên giọng nhí nhảnh của một cô bé Việt Nam:

- Bác ơi, hôm nay là chiều thứ Sáu, bác nghỉ chứ ạ?... Ba cháu nhắn bác về chơi. Mẹ cháu làm một cái bánh ga-tô ngon ơi là ngon và cả món bún riêu cua mà các bác thích lắm ấy. Bác nhớ về nhé... Bác đem theo cả mấy tờ báo Việt Nam cho cháu xem nhé. Bác nhớ vẽ cho cháu mấy bức tranh nữa nhé...

Tôi đặt bút xuống xấp tài liệu. Hóa ra hôm nay là thứ Sáu. Đã mấy tuần nay tôi không về thăm gia đình Chí và Kim. Chí là người bạn cũ. Ngày xưa hai đứa cùng học trường Thiếu sinh quân, cùng đi bộ đội, cùng vào đại học... 30 năm đã trôi qua. Không ngờ lại gặp nhau ở xứ sở trời Tây xa xôi này.

Công việc đang rất bận. Nhưng giọng nói nhí nhảnh của bé Phương và mùi vị tưởng tượng thơm ngát của tô bún riêu cua giữa cái lạnh âm 10độ C này, có sức hấp dẫn vô cùng. Tôi dẹp tất cả và kiên quyết đứng lên...

Sau bữa cơm thân mật, mà như Kim (vợ Chí) nhận xét: “Lâu lắm anh Chí nhà em mới lại vui vẻ thế này”, chúng tôi ngồi trong căn phòng nhỏ bé ấm cúng uống trà nóng. Qua mấy lần cửa kính dày, tôi nhìn ra bầu trời quê lạ xứ người đang dày đặc mây đen và tuyết trắng... Nhìn người bạn cũ: tính cách vẫn như xưa, chân thành cởi mở, nhưng tóc đã hoa râm gần nửa và tất cả toát lên một vẻ mệt mỏi phong trần... Ba mươi năm đã trôi qua. Bao biến động trong đời. Hàng triệu người Việt Nam, vì nhiều lý do khác nhau, đã lang bạt khắp thế gian này để mưu sinh và tạo dựng sự nghiệp. Cuộc sống đầy bất trắc nơi xứ lạ đã tạo nên cho họ những bản lãnh khác biệt, mà chỉ có gặp họ ở chính hoàn cảnh này, ta mới phần nào hiểu được.

Câu chuyện giữa chúng tôi xoay quanh những năm tháng sống giữa núi rừng, những đêm hành quân và những trò tai quái của tuổi thiếu niên... Câu chuyện còn được sự góp lời khá sôi nổi của bé Phương. Kim thì nhận xét:

- Sau những ngày làm việc ở Công ty về, với những đêm giá rét thế này, anh ấy thường hay kể lại về bạn bè cũ, những kỷ niệm xưa, mà thính giả chỉ là hai mẹ con em. Cho nên bé Phương cũng thuộc hết tên những người bạn cũ của bố (kể cả những tên lóng) và những “chiến tích” của các bác thời trai trẻ... Lâu lâu cháu lại bắt bố kể lại một “giai thoại” vui nhộn nào đó và hai bố con lại ôm nhau cười như nắc nẻ... Xa nước, lại ít giao lưu, nên anh ấy gần như chỉ sống với quá khứ. Quá khứ ấy dù buồn đến mấy, bây giờ cũng thấy đẹp. Và dường như chỉ có trở về quá khứ, anh ấy mới sống thật với con người mình.

Tôi nhìn ra màn đêm dày tuyết, nhìn lại căn phòng nhỏ bé - nơi đã nhiều lần vọng về tên tuổi những người bạn thời trai trẻ, mà chính tôi cũng có lúc tưởng đã quên đi trong cơn sóng thời gian và bụi mù thời cuộc - những Chiến “thộn”, Thắng “ốc”, Dũng “gỗ”, Toàn “mít”, Vinh “voi”, Thắng “mắt xanh”, Đức “ca sĩ”, Khải “bô đa”, Tiến “nhái”, Công “còm”,... mỗi người mỗi tên, mỗi vẻ đều gắn với một câu chuyện tào lao vui tươi xa lắc, thuở còn nằm rừng lội suối. Riêng tôi, quả không ngờ gặp lại Chí ở các xứ gần Bắc Âu này, trong một hoàn cảnh cũng không biết nói là nên vui hay buồn... Nhưng dù buồn hay vui, thấy bạn chống chọi được với trường đời, tạo dựng nên sự nghiệp và với đồng đội cũ, ánh mắt vẫn chân tình, lời lẽ vẫn dung dị, là đã thấy ấm lòng rồi.

Lần nào đến nhà Chí, tôi cũng phải bỏ ra cả tiếng đồng hồ để vẽ và giải thích cho bé Phương vài bức tranh về phong cảnh Việt Nam, như: cây đa bến nước, hàng dừa bên sông..., hoặc mô tả lại cho cháu nghe về con trâu, con bò là như thế nào. Tuy nhiên, thỉnh thoảng vẫn nghe cháu hỏi lại những câu đại loại như:

- Con trâu màu đen à? Vậy nó có giống con mèo Misa ở nhà bên không?

- Con bò màu vàng ư? Vậy hàng ngày nó ăn hết mấy cái xúc-xích và mấy bánh ga-tô?...

Còn Chí thì nói về công việc của mình:

- Công ty đã hoạt động đều hơn. Nhưng tệ quan liêu ở Nga thì thật là khủng khiếp!... Bọn mình phải luôn luôn nghe ngóng tình hình, vì có khá nhiều bất trắc. Những người Nga lớn tuổi khá đàng hoàng. Nhưng một số kẻ mới phất đây thì thật khó mà lường được lòng dạ họ. Họ có thể tìm mọi cách để ném mình ra lề đường bất kỳ lúc nào và chiếm đoạt hết tài sản của mình, mặc dù chính nhờ sự cần mẫn của bọn mình mà họ mới có được cuộc sống hôm nay.

***

Tôi ngồi trên bờ sông Nê-va trước giờ chia tay. Không biết rồi đây còn dịp nào để trở lại nơi đây nữa không? Nhưng có điều chắc chắn rằng: lại có thêm một xứ sở nữa sắp ghi nhớ mãi mãi vào ký ức của tôi. Nơi có những tháng ngày làm việc hết mình và những đêm trắng quạnh hiu. Nơi có bãi biển Ban-tích hoang vắng đầy ấn tượng, với những cơn gió lạnh rít trên đầu ngọn sóng và dòng Nê-va êm đềm, miên man giữa mùa băng tan... Nơi đó còn có ĐH, CĐ; có Chí và Kim, có bé Phương nhí nhảnh... Họ đang trở thành một phần của đất trời phương Bắc và cũng là một phần không thể thiếu trong công việc nơi đây của chúng tôi.

Phía trước là dòng Nê-va lấp lánh. Bên kia bờ là những đài tháp nguy nga thời Pie Đại đế rực rỡ nắng vàng. Quanh tôi là hàng cây xanh non rì rào trong gió lạnh... Biết bao thi ca đã vang lên trên bến sông này để rồi tắt lịm. Chỉ có dòng sông tuyệt vời là cứ mải miết trôi đi.

Cảm ơn số phận đã giành cho tôi cuộc gặp gỡ với nước Nga vĩ đại, với thành Len, với Nê-va, mặc dù trong một hoàn cảnh rất éo le. Cuộc gặp không mấy êm đềm, nhưng đúng như nó cần phải có.

Và trong sự “không mấy êm đềm” ấy, ít nhất cũng có được sự chia sẻ của vài người bạn đã đồng cam cộng khổ cùng tôi trong từng công việc. Vậy cũng là quá đủ! Như lời cổ nhân: “Hải nội tồn tri kỷ, thiên nhan nhược tỉ lân"(3). Hiểu thoát ý ra, cũng nghĩa là: Trong trời đất này còn có người hiểu mình, thì dù xa xôi ngàn dặm cũng thấy gần gũi ấm lòng. Ngoài ra, thì có sá chi!

Tiếng còi xe hơi vang lên phía sau, báo hiệu đã đến giờ lên đường. Phía trước còn một cuộc hành trình dài nữa... Sự ra đi lặng lẽ của tôi có làm cho những người ở lại buồn lòng không? Tôi cố hình dung ra cảnh tất cả những người bạn ở Xanh Pê-téc-bua đều đến và đang ngồi đây cùng tôi trước giờ chia tay, bên dòng Nê-va xanh biếc này... Vâng, chỉ chốc lát thôi, theo đúng một tập tục rất đáng yêu của người Nga trước khi chia tay bè bạn: hãy ngồi yên bên nhau trong chốc lát. Thật yên lặng. Chỉ yên lặng thôi...

Tháng 5-1994

T.T.C

(1). Thơ Đường, đại ý: Đi về phía Tây, qua cửa ải Dương quan rồi, thì sẽ không còn ai là bạn bè nữa.(2). Nhà văn lãng mạn Nga.

(3). Thơ Vương Bột, đời Đường.

Về lại Quế Lâm

2008-05-05T09:57:00.001+07:00

Trần Chí Thọ (học sinh khóa 3)

Ta về lại Quế Lâm chiều nắng lộng

Triều Dương Sơn trùng điệp đứng giăng thành

Ly Giang trôi xanh ngắt bến bờ xanh

Hàng thông hát như một thời từng hát.

***

Ta ngơ ngác trong buổi chiều lỡ lạc

Ai chờ đâu, sao vẫn cố quay về?

Mảnh đất cằn ngày ấy ra đi

Nắng cuối mùa hao hanh đồng cỏ úa,

Hương thạch thảo lùa trong đêm trở gió,

Vầng trăng lên ngầu đỏ cả chân trời...

Năm mươi năm tóc lộng gió bời bời

Ta quay tìm lại thời trăng tròn ấy

Tuổi mười bảy ngẩn ngơ là thế đấy

Đất rộng, trời cao... sao vẫn chật lạ lùng.

Thời gian trôi, bao biến cố trùng trùng

Bè bạn cũ đã trăm người, trăm ngả

Mọi hay, dở, buồn, vui... xin tất cả

Thành một tiếng cười trong nắng gió tràng giang.

***

Sông còn nhớ ta không? Núi còn nhớ ta chăng?

Chân sần sạn những nẻo đường xa lắc

Ngỡ bạn về đây sau bao cực nhọc

Bước lại con đường mây thắm cuốn mang mang,

Tắm trong ban mai trong vắt của Ly Giang,

Chìm trong uy nghi Triều Dương chiều tắt nắng...

***

Mọi lời lẽ rồi sẽ tan thành màu xám

Chỉ có cây đời là mãi mãi xanh tươi *

Ta đã về, rất điềm tĩnh, Quế Lâm ơi!

Quế Lâm. Đêm 28-10-1998

-----------------------

· Ý của Gớt - danh nhân người Đức

Khóa 5… PHIÁ BẮC

2008-05-05T09:55:00.002+07:00

lớn rồi vẫn nhớ tuổi thơ
Mày tao chi tớ ... nhớ thời trẻ con
Ngô Cửu (học sinh khóa 5)

Khóa 5 kiêu hãnh tự hào

Thường xuyên sum họp, ấm bao nhiêu tình

Hôm nay ôn lại quá trình

Tôi xin viết tặng khóa mình mấy câu

Trại Cờ gần với Trại Cau

Suối Chì, Yên Mỹ cùng nhau một thời,

Quế Lâm đất khách quê người

Tam Nông gửi gắm một thời tuổi xanh

Tháng năm theo gót học sinh

Vui, buồn, sướng, khổ chúng mình bên nhau

Bây giờ dù có ở đâu

Dẫu ít họp khóa hay lâu về trường

Luôn mang một nỗi vấn vương

Nhớ về bạn cũ cùng trường thân yêu.

***

Đến nay tuổi đã xế chiều

Đầu xanh điểm bạc bao điều ngẫm suy

Thời gian lặng lẽ trôi đi

Chúng ta phải giữ những gì khóa ta

Sợ rằng năm tháng phôi pha

Tên bạn không nhớ, lướt qua trong đầu

Đến nay xin chép thành vần

Để cho dễ nhớ khỏi dần quên đi.

Lê Bình, Quốc Khánh, Quốc Huy,

Nguyễn Khang, Hồ Hải, Quang Huy đây rồi

Quang Bắc cùng với bốn người

(Thế, Thành, Tiến, Sĩ) đệm thời cùng tên

Tên Chính hai đứa đi liền

(Công, Minh) là đệm để tên gọi cùng

Có ba thằng bạn tên Hùng

Đệm Quốc, đệm Mạnh, Đoan cùng đệm thêm

Lịch (lột) cùng với Ngọc Liên

Văn Công, Tuấn Kiệt, có thêm Mạnh Hà

Có thằng Đại Hợp, Chí Hòa,

Huyền, Hoa bạn nữ như là Mẫn, Xuyên,

Quang Linh, Vũ Lợi, Trần Nguyên,

Sĩ Long, Thiện Luận đứng bên Hải Thành,

Hạo (cồ), Hữu Hạnh, Lâm Thanh,

Mai Lâm, Trần Lũy, Trần Vinh, Quốc Toàn,

Quảng (phu), Dũng Tiến, Trần Quang,

Tuấn (sệu), Dũng Triệu, Hồng Phương, Đức Thành,

Quốc Sủng, Khởi Nghĩa, Duy Anh,

Lê Minh cùng sáu tên Minh đệm là:

(Thúc, Xuân, Dũng, Quốc, Hữu, Quang)

Phước Ngọc, Tam Ngọc, Đặng Nam, Khánh Tần,

Hoàng Sùng, Ngọc (ghẻ), Nguyễn Lâm,

Kim Khôi, Trọng Huấn, Trung Huân, Thế Đà,

Tuấn Khôi, Minh Đạo, Ngọc Thành,

Vũ Quang, Hồ Phát, Phương Thành, Dũng Quân,

Thế Vinh, Ngô Cửu, Khánh Vân,

Duy Đức, Thành Đức, Thúc Doanh, Công Toàn,

Việt Thắng, Vĩnh Phúc, Thế Bằng,

Việt Dũng, Thế Dũng, Kinh Doanh, hai Cường,

Văn Huấn cùng ba thằng Chương,

Mang theo họ Nguyễn, họ Phan, họ Hoàng,

Tùng Sơn, cùng sáu thằng Sơn

Đệm Thái, đệm Ngọc, Chí, Trường, hai Minh,

Việt đệm: Bắc, Quốc, Hoàng, Đinh,

Mạnh Chiến, Trọng Đạt, Quang Vinh, Mạnh Tường,

Đức Thắng, Tất Thắng, Bùi Chương,

Góp mặt đông đủ cho trường thêm vui.

***

Khóa 5 phía Bắc đông người

Một trăm cộng với mười hai đủ đầy.

Hà Nội 7-12-2000

Khóa 5… PHIÁ BẮC

2008-05-05T09:55:00.001+07:00

lớn rồi vẫn nhớ tuổi thơ
Mày tao chi tớ ... nhớ thời trẻ con
Ngô Cửu (học sinh khóa 5)

Khóa 5 kiêu hãnh tự hào

Thường xuyên sum họp, ấm bao nhiêu tình

Hôm nay ôn lại quá trình

Tôi xin viết tặng khóa mình mấy câu

Trại Cờ gần với Trại Cau

Suối Chì, Yên Mỹ cùng nhau một thời,

Quế Lâm đất khách quê người

Tam Nông gửi gắm một thời tuổi xanh

Tháng năm theo gót học sinh

Vui, buồn, sướng, khổ chúng mình bên nhau

Bây giờ dù có ở đâu

Dẫu ít họp khóa hay lâu về trường

Luôn mang một nỗi vấn vương

Nhớ về bạn cũ cùng trường thân yêu.

***

Đến nay tuổi đã xế chiều

Đầu xanh điểm bạc bao điều ngẫm suy

Thời gian lặng lẽ trôi đi

Chúng ta phải giữ những gì khóa ta

Sợ rằng năm tháng phôi pha

Tên bạn không nhớ, lướt qua trong đầu

Đến nay xin chép thành vần

Để cho dễ nhớ khỏi dần quên đi.

Lê Bình, Quốc Khánh, Quốc Huy,

Nguyễn Khang, Hồ Hải, Quang Huy đây rồi

Quang Bắc cùng với bốn người

(Thế, Thành, Tiến, Sĩ) đệm thời cùng tên

Tên Chính hai đứa đi liền

(Công, Minh) là đệm để tên gọi cùng

Có ba thằng bạn tên Hùng

Đệm Quốc, đệm Mạnh, Đoan cùng đệm thêm

Lịch (lột) cùng với Ngọc Liên

Văn Công, Tuấn Kiệt, có thêm Mạnh Hà

Có thằng Đại Hợp, Chí Hòa,

Huyền, Hoa bạn nữ như là Mẫn, Xuyên,

Quang Linh, Vũ Lợi, Trần Nguyên,

Sĩ Long, Thiện Luận đứng bên Hải Thành,

Hạo (cồ), Hữu Hạnh, Lâm Thanh,

Mai Lâm, Trần Lũy, Trần Vinh, Quốc Toàn,

Quảng (phu), Dũng Tiến, Trần Quang,

Tuấn (sệu), Dũng Triệu, Hồng Phương, Đức Thành,

Quốc Sủng, Khởi Nghĩa, Duy Anh,

Lê Minh cùng sáu tên Minh đệm là:

(Thúc, Xuân, Dũng, Quốc, Hữu, Quang)

Phước Ngọc, Tam Ngọc, Đặng Nam, Khánh Tần,

Hoàng Sùng, Ngọc (ghẻ), Nguyễn Lâm,

Kim Khôi, Trọng Huấn, Trung Huân, Thế Đà,

Tuấn Khôi, Minh Đạo, Ngọc Thành,

Vũ Quang, Hồ Phát, Phương Thành, Dũng Quân,

Thế Vinh, Ngô Cửu, Khánh Vân,

Duy Đức, Thành Đức, Thúc Doanh, Công Toàn,

Việt Thắng, Vĩnh Phúc, Thế Bằng,

Việt Dũng, Thế Dũng, Kinh Doanh, hai Cường,

Văn Huấn cùng ba thằng Chương,

Mang theo họ Nguyễn, họ Phan, họ Hoàng,

Tùng Sơn, cùng sáu thằng Sơn

Đệm Thái, đệm Ngọc, Chí, Trường, hai Minh,

Việt đệm: Bắc, Quốc, Hoàng, Đinh,

Mạnh Chiến, Trọng Đạt, Quang Vinh, Mạnh Tường,

Đức Thắng, Tất Thắng, Bùi Chương,

Góp mặt đông đủ cho trường thêm vui.

***

Khóa 5 phía Bắc đông người

Một trăm cộng với mười hai... đủ đầy.

Hà Nội 7-12-2000

NĂM CĂN

2008-05-05T09:53:00.002+07:00

Tặng các bạn học Đồng Hiền, Vũ Định cùng về Hải quân 1975... để cùng nhớ ngày đi Năm Căn - Trần Chí Thọ (học sinh khoá 3)

Vẫn đêm thường trăng nhòe sau vầng lá

Xách ba-lô mình trở lại Năm Căn

Điếu thuốc gò bập bùng trời hạ,

Ly rượu gò nóng rực bến Ông Trang.

Cho một trời ngang dọc xứ Năm Căn

Miền Rạch Gốc hoang sơ chiều tịch mịch,

Sóng bạc đầu che Hòn Khoai xa tít

Mảnh đất cuối trời nghiêng lệch trong mưa

Mũi Cà Mau tươi rói đến bất ngờ

Chân ngập phù sa, tóc xoà gió cát

Ta hát vang, rồi đi trong dào dạt

Ngỡ bạn bè còn quanh quất đâu đây

Lặng lẽ Hòn Khoai,

vất vả Hòn Khoai

Một sớm mù sương ai leo ngược dốc

Aó bạc rách reo tung trời gió lốc

“Người đi, kẻ ở… chuyện thường!”

Ngỡ chia tay biển sẽ hết thét gầm,

Trời sầm lại và sóng chiều sẽ tắt.

Bạn đi rồi, trời còn xanh ngăn ngắt,

Biển vẫn tuyệt vời, sóng vỗ mãi không thôi…

Ấy là thương người lính gác cuối trời

Tóc hoe nắng, yếm rằn phần phật gió

Mắt trầm tĩnh dưới một trời dông tố

Chớp biển mưa nguồn không uống đấy mà say

Để đêm nay thức dậy giữa rừng dầy

Nghe nước nổi, nao lòng… không thể ngủ

Bao kỷ niệm chất đầy ba-lô cũ

Cứ đeo ta lận đận những chân trời

Thảm đước, rừng tràm ngập mặn đầy vơi

Sắc lá non tơ hồn nhiên hoang dã

Lại hối thúc điều chi, gan góc lạ…

Xách ba-lô mình trở lại Năm Căn.

Căn cứ Năm Căn, 6-1977

Tùy bút “TRỞ LẠI QUẾ LÂM”

2008-05-05T09:49:00.002+07:00

Trần Chí Thọ (học sinh khóa 3)

… Khi chia tay nhau ở sân ga Quảng Châu, Đường Tú Quân – một người bạn đối tác Trung Quốc – nắm chặt tay tôi:

- Ta hẹn nhau thế này nhé: sau khi lên đến Bắc Kinh, anh hãy điện ngay cho tôi. Ta phải gặp nhau tại Quế Lâm!

Mỉm cười thân mật, anh nói hồn nhiên:

- Quế Lâm của chúng ta thật tuyệt phải không? Nhất là vào dịp cuối thu này. Những con đường rợp bóng cây xanh. Phấn thông bay ngào ngạt giữa trưa im vắng. Rừng phong thu đỏ rực trên đường về Lô Địch Sơn. Và nước Ly Giang mùa này trong vắt, có thể nhìn đến tận đáy sông…

Vâng, “nước Ly Giang mùa này trong vắt, có thể nhìn đến tận đáy sông”. Riêng cái chi tiết này thôi đã đủ làm ta nao lòng… Chỉ những ai từng một thời ở Quế Lâm mới hiểu riêng được điều ấy.

* *

Sau khi đã gặp gỡ với Thượng Hải, Tô Châu, Vũ Hán, Bắc Kinh, trở thành những “trang hảo hán” nơi Vạn Lý Trường Thành⁽¹⁾, chúng tôi quyết định quay về Quế Lâm.

Con tàu chạy suốt ngày đêm, hối hả đưa chúng tôi trở lại phương Nam, bỏ lại sau lưng trận mưa tuyết đầu mùa trên Vạn Lý Trường Thành, bỏ lại những cơn gió lạnh rít dọc cao nguyên hoàng thổ, mờ che một nửa Hoàng Hà…

Trong giấc ngủ chập chờn theo nhịp tàu, tôi mơ thấy mình đang ở Quế Lâm như 32 năm về trước: những chàng trai, cô gái Thiếu sinh quân Việt Nam ngày ấy, trong trang phục áo bông xanh, cổ lông, mũ bông, đi giày da… đang xếp hàng bước đi rộn rã. Những đêm hành quân qua dãy Triều Dương Sơn. Các buổi chiều bơi lội trên Ly Giang trong vắt. Và cả những đêm mất ngủ ngóng nghe tin nhà… Ba mươi hai năm qua, bao biến cố cuộc đời cuốn ta đi, khiến ta tưởng như đã quên đứt mất những tháng năm này. Nay bỗng đột ngột trở về… Về lại với cái tuổi 15 - 17 vô tư, mơ mộng và cả phần nào còn rất ngẩn ngơ…

Tôi tỉnh hẳn khi con tàu rầm rập băng qua một cây cầu chông chênh giữa hai triền núi đá. Tiếng rung động vang dội cả thung sâu. Và trước mắt tôi đã sừng sững hiện lên dãy Triều Dương Sơn trùng điệp. Không thể lẫn đi đâu được cả. Chỉ có Quế Lâm mới tạo nên hình sông thế núi này.

Đoàn tàu tiến vào ga Quế Lâm giữa một chiều lộng nắng, trời đất mang vẻ khô hanh. Đường Tú Quân cùng một người nữa đã chờ đón chúng tôi ngay trên sân ga. Anh ôm ngang vai tôi, cười cởi mở:

- Tôi muốn ngay từ phút giây đầu tiên, bạn sẽ không cảm thấy ngỡ ngàng khi về lại Quế Lâm của chúng ta. Anh thấy đấy, Quế Lâm đã khác rất nhiều!…

* *

So với Quảng Châu, Thượng Hải, Bắc Kinh thì Quế Lâm chỉ là một thành phố nhỏ, với diện tích gần 80km² với khoảng 2 triệu dân. Rất ít xe hơi, không có những cao ốc ngất ngưởng (tầm cao giới hạn theo quy hoạch là dưới 10 tầng). Không có các đường cao tốc tầng trên lớp dưới đan nhau… Người ta đã ý thức được và cố tạo nên một Quế Lâm như thế: thành phố xanh nhất Trung Hoa.

Đại lộ Trung Sơn Bắc vui tươi nhộn nhịp. Phố Quế Đường vắng vẻ thanh tao. Đường Thái Bình lao xao người xe… Tất cả đều rợp mát dưới những hàng cây u nhã hiền hòa. Ra đến bờ Ly Giang, chúng tôi đều sững sờ trước cảnh đẹp tiêu biểu của Quế Lâm: sông Ly Giang trong xanh băng ngang thành phố, bến bờ cát sỏi trắng phau. Núi Tượng Tu Sơn uy nghiêm trầm mặc. Bên kia sông, Thất Tinh Sơn và Lôi Địch Sơn sừng sững trong nắng vàng… Có ai đó đã viết về Quế Lâm rằng: “Với sự tương giao sơn thủy, đã làm nên nơi này một gương mặt kiêu sa không biết đến mờ phai, cho dù năm tháng cứ tàn nhẫn đi qua”.

- Chắc là anh có nhiều kỷ niệm thú vị với dòng sông này? – Đường Tú Quân hỏi tôi.

- Không thú vị đâu, thậm chí là ngược lại – Tôi cười và chỉ vào núi Tượng Sơn – Ngày ấy, mỗi chiều chúng tôi hay ra bơi lội ở Ly Giang. Có thể coi đây như “dòng sông tuổi thơ” của tôi chăng?… Một ngày nước nổi, ngập đến nửa thân voi này, tôi đã leo lên tận đỉnh đầu nó và … a lê hấp… biểu diễn một kiểu nhảy lộn ngược xuống dòng sông. Thật không ngờ, dòng nước chảy xiết đã cuốn tôi đi. Lần đầu tiên tôi đã hiểu thế nào là sự dại dột…Anh có biết khi đó, tôi đã thóang nghĩ tới ai không?

- Có thể chú bé đã la lên :”Mẹ ơi!”. Lẽ thường là vậy.

- Cũng phải. Nhưng tôi không thật … trẻ con đến vậy (!) Tôi đã la hét ầm ỹ, nhưng vẫn thoáng nghĩ đến một người…

- Ai?

- Đó là người bạn gái đã tiễn tôi sang Trung Quốc ngày ấy… khi đất nước còn mù mịt bom đạn. Một cái chết như vậy thật …vô duyên hết sức…

- Ra vậy – Đường Tú Quân cười – Người yêu à?

- Không hẳn vậy. Chỉ mới cầm tay một lúc thôi…

- Chà, thế thì … không thể nào chết được!

- Đúng vậy. Phải sống chứ!… Tôi cười vỗ vào chân Tượng Sơn – Chú voi này linh thiêng và hiền lắm. Các chú nhóc Thiếu sinh quân Việt nam đã từng “quậy” nó hết cỡ : ghè vỡ đá, đốt lửa, nhảy nhót và cả … ị trên đầu nó nữa. Nhưng nó chưa “phạt” ai đến nơi đến chốn cả, mà mới “cảnh cáo” một mình tôi sơ sơ vậy thôi.

Ngồi uống rượu Tam Hoa ở Nguyệt Nha Lầu trong Thất Tinh Sơn, tôi đã nhắc lại câu nói của Đường Tú Quân khi chia tay ở Quảng Châu:”Rừng phong thu đỏ rực trên đường về Lôi Địch Sơn. Và nước Ly Giang mùa naỳ trong vắt, có thể nhìn tận đáy sông…”

* *

Tôi vào Đại Lầu Bách Hóa, xem qua mọi thứ. Hàng hóa rất nhiều, mà thú vị nhất là các loại hàng lưu niệm bằng gỗ, đá làm từ chính nguyên liệu của địa phương. Tôi mua vài tập ảnh phong cảnh Quế Lâm và hai chai rượu Tam Hoa, đặc sản Quế Lâm, nghe nói là được chưng cất từ nước đầu nguồn sông Ly. Cô bán hàng sau khi gói xong chai rượu, còn gắn lên áo tôi tấm huy hiệu “Quế Lâm, sạch và xanh” rất dễ thương.

Tần ngần trước cổng Đại Lầu Bách Hóa, tôi nhìn quanh như muốn tìm lại cho mình một phương vị khi đang lạc hướng: từ đây bước ra thì rẽ trái, đi chừng vài trăm thước thì rẽ phải… Sẽ đến công viên thành phố – nơi mà trước đây, ngày chủ nhật, chúng tôi thường hay lui tới. Có lần, tôi và đám bạn bè đang ngồi chơi ở đó, thì một tốp hồng vệ binh cả nam và nữ kéo đến. Họ hạch hỏi chúng tôi vì sao không chịu đeo huy hiệu như họ… Lời qua tiếng lại. Anh bạn tôi nổi nóng, “táng” luôn cho chàng hồng vệ binh hung hăng nhất mấy quả đấm. Thế là to chuyện. Hai bên “hỗn chiến” kịch liệt. Hồng vệ binh kéo đến tiếp ứng rầm rầm, nên chúng tôi phải mở ngay một “đường máu” tháo chạy qua bên kia sông Ly… Nhưng chỉ vài ngày sau, tôi và một người bạn nữa, có vẻ như đã quên phứt mất “sự cố phức tạp” ấy, vẫn lộp cộp nện giày da oai phong đi qua ngã tư công viên. Bất ngờ gặp lại ba cô gái hồng vệ binh hôm ấy, đang đeo băng đỏ, tay lăm lăm giáo dài, đứng gác bên đường. Họ nhìn chúng tôi bằng ánh mắt… gườm gườm, mặc dù đôi mắt nào của các cô thiếu nữ cũng đều rất đẹp. Tôi khinh khỉnh bước qua, nện gót giày to hơn, không quên huýt một tiếng sáo ngạo mạn rõ dài. Nhưng anh bạn tôi thì lại “thay đổi lập trường” rất nhanh: mắt liếc ngang, miệng cười rất tươi… Anh ta lại còn dừng lại làm bộ hỏi thăm đường và… không đi nữa, mặc dù chính y vừa mới hôm trước đã “tả xung hữu đột” chẳng từ một ai (!) Hóa ra các nữ hồng vệ binh ấy cũng không đến nỗi… nào. Họ đều vui chuyện như mọi cô gái trên đời này vậy. Chủ nhật sau chúng tôi lại ra rủ họ đi chơi. Lần này thì cả ba cô đều không cầm gươm sắc, giáo dài nữa, mà xách theo một túi táo ngọt… Anh bạn tôi thật là hoạt bát, mặc dù vốn liếng Hoa văn cũng mới chỉ ở mức “abc” như tôi, nhưng y vẫn tán được đủ mọi chuyện trên đời… Và chẳng bao lâu họ đã khá thân nhau. Thân đến mức nào thì tôi không thật rành, nhưng ngày chúng tôi đến chào họ để lên đường về nước, chính mắt tôi đã thấy cả ba cô đều khóc sướt mướt trong giờ chia tay.

* *

Dù rất ít thời gian, tôi vẫn cố để giành một buổi tối thong thả đi dọc bờ Ly Giang, đoạn từ Giải Phóng Đại Kiều đến Tượng Tu Sơn. … lòng bỗng ngâm nga lại khúc “Tống biệt hành” (của Thâm Tâm):

Đưa người, ta không đưa qua sông

Sao có tiếng sóng ở trong lòng…

Ngày ấy, khi tiễn một người bạn về nước, chúng tôi đi bộ dọc bờ sông này ra ga. Và cũng chẳng cần biết người bạn ấy có hiểu gì hay không, có lúc tôi đã ngêu ngao (có lẽ vì nhớ nước nhớ nhà hơn là có gì bi phẫn):

Ly khách! Ly khách! Con đường nhỏ.

Chí lớn chưa về, bàn tay không,

Thì không bao giờ quay trở lại

Ba năm mẹ già cũng đừng mong!…

Ở cái tuổi 16-17 ấy mà cũng cảm khái với “chí lớn” và “con đường nhỏ” kể cũng nực cười. Nhưng biết làm sao. Cảm khái Quế Lâm thành mà.

Tôi dừng lại cách Tượng Tu Sơn khoảng vài trăm mét, ngắm nhìn nó sừng sững trong màn đêm. Làn sương quện cùng khí đá nghi ngút bốc ra từ dưới miệng chú voi đá khổng lồ càng làm cho nó thêm phần sinh động. Tượng Tu Sơn như đang thở nặng nề cùng với trăng sao… Nó sẽ còn tiếp tục đứng đó: khoan khoái, trầm tư, ngạo nghễ hàng nghìn, hàng vạn năm nữa… Còn ta? Quỹ thời gian thực ra không còn bao nhiêu… Ngày ấy, khi nhảy nhót trên đầu Tượng Tu Sơn, ta không thật để ý gì về thời gian. Ta vẫn nghĩ rằng: ta luôn rất trẻ, Tượng Tu Sơn thì rất già. Còn bây giờ: ta đã sắp già, mà Tượng Tu Sơn thì vẫn còn trẻ mãi… Thế mà biết bao công việc vẫn cứ còn ở phía trước…

* *

Khi Đường Tú Quân đưa tôi đến cổng trường Trung học số 1 Quế Lâm, tôi nhìn quanh và dứt khoát lắc đầu: “Không phải đây!”. Nhưng khi nhìn thấy ngọn núi đá bên trường, thì tôi lại đâm ra lúng túng. Đúng là vẫn ngọn núi đá đó, nhưng sao lại cảnh trí thế này?… Trường tôi ngày ấy nằm sát sông Ly, gần Độc Cô Sơn và bên hông trường toàn là rừng thông, chứ làm gì có phố xá… Tôi nói điều này với người nhân viên bảo vệ già đang niềm nở mời tôi vào.

Ông ta vui vẻ giải thích:

- Đồng chí nói đúng. Ngày ấy cổng trường quay ra sông Ly, phía sau là rừng thông. Nay trường đã quay ngược lại. Rừng thông không còn. Hơn 30 năm rồi mà.

Vâng, hơn 30 năm rồi! Nếu đúng là đây thì quả thật là cảnh “dâu bể chuyển dời”! Tôi ngỡ ngàng nhìn con đường nhựa thẳng tắp, với nhà cửa bốn, năm tầng san sát ; cũng có nhà hàng, rạp hát, shopping… và cả ngã tư đèn xanh, đỏ, xe hơi chạy nối đuôi nhau… Nhưng ngọn núi kia thì không thể chuyển dời. Thế là tôi yên tâm đi vào. “Trở về quê cũ, hay về thăm bạn cũ, ta chỉ nên đi bằng chính đôi chân của mình” – có ai đó đã khuyên như vậy. Tôi ra hiệu cho xe ô-tô lùi lại, rồi thong thả bước vào. Hai hàng thông già vẫn vi vu trong gió. Cây sồi vàng như còng xuống dưới tháng năm và mưa nắng. Con đường lát đá sơn nam gập ghềnh… Chỉ còn thiếu bóng dáng những chàng trai, cô gái Thiếu sinh quân xếp hàng vừa đi vừa hát vang bài ca: “Sinh ra trong khói lửa ...”⁽¹⁾ nữa thôi.

Tôi dừng lại bên ngôi nhà mình từng ở trong những tháng ngày xa nước đầu tiên. Nó nằm trên một đồi dốc nhỏ, dưới hàng thông xanh. Một tốp nữ sinh đang xúm xít bên thềm trò chuyện, thỉnh thoảng lại cười vang lên hồn nhiên.

- Ngày ấy chú học ở đây kia à?… Thế chú học lớp mấy? – Một cô bé có cặp mắt tròn xoe, khuôn mặt cũng tròn xoe, hỏi tôi.

- Đúng vậy. Chú ở đây… Chỗ đó… - Tôi nhìn quanh – Mà sao lại có thêm cái nhà này?…

Cả đám nữ sinh quay lại nhìn tôi, nhao nhao:

- Ba mươi năm trước kia à?… Chà, ngày ấy tớ… chưa biết gì cả (!)

- Thế chú có học thầy Vương, thầy Trương không?

- Cô giáo Tiểu Mai dạy lớp này. Cô ấy xinh lắm. Chắc là chú phải biết cô ấy chứ?!…

Tôi nhìn ra sân sau, nơi có một căn nhà nhỏ ẩn mình sau lùm cây anh đào. Đó là nơi ở của một thầy giáo. Vào một ngày mưa đá rơi rào rào, ngồi từ bên này, tôi đã chứng kiến cảnh hồng vệ binh đến đây lôi ông đi đấu tố. Họ chụp lên đầu ông chiếc mũ chóp nhọn có ghi hàng chữ “Tên tội phạm, nội gián đê hèn”. Vẻ mặt ông thoáng bối rối, nhưng vẫn lặng lẽ bước đi… Hôm sau gặp lại ông trước cửa nhà, tôi chủ động cúi chào và lân la làm quen. Ông vui vẻ trò chuyện, cho đến khi tôi dè dặt hỏi về nguyên nhân trận đấu tố hôm qua. Mặt ông thoáng ửng đỏ, rồi hạ giọng xuống:

- Chính tôi cũng không biết mình có tội gì nữa. Tôi là giáo viên chủ nhiệm và là bí thư chi bộ… Có lẽ vì tôi hay giành thời gian đọc sách và ít tụ tập với họ chăng?… Nhưng mà thôi, ta nói về chuyện khác đi…

Trong ấn tượng của tôi ngày ấy, Quế Lâm gần như bị nhuộm đỏ trong một cơn say: cờ đỏ, băng đỏ, đại tự báo đỏ (báo chữ to)… Chữ viết khắp nơi: Trên tường nhà, trên cột điện, dưới lề đường, dưới cả … lòng đường. Chứng kiến những năm tháng lạ lùng ấy, nhưng với sự vô tư của tuổi trẻ, chúng tôi chưa thể hiểu rằng: đó là một trong những thời kỳ bi thảm nhất của đất nước Trung Hoa…

* *

Tôi trở lại con đường đi về khu trường mới của Thiếu sinh quân Việt Nam ở Quế Lâm. Hai bên, nhiều dinh thự đã mọc lên thay cho những xóm làng thưa vắng. Dãy ngô đồng biến đâu mất. Rừng thông non mênh mông nay chỉ còn vài vạt cây già reo ca trong nắng. Và cả ngôi miếu cổ Uy Lâm cũng không còn… Ngôi miếu cổ ấy nằm cách đường khoảng 50m, ngày ấy đã bị tháo gỡ ngổn ngang, nhưng trên tường vẫn còn vài bức tranh chạm khắc, với những dòng chữ thảo rất đẹp… Có vài bức tranh: Tam Anh Kiệt đấu Lữ Bố, Tổ Địch, Lưu Côn vượt Hoàng Hà, Hạng Bá Vương biệt Ngu Cơ… đều vẽ theo lối tranh thủy măc, với nét họa hào phóng tung hoành. Ngày ấy tôi có nhờ một người bạn thạo Hoa văn đến xem và dịch lại vài dòng, mà nhờ tò mò, nên đến nay tôi vẫn còn nhớ đại ý: một bức tranh vẽ cảnh Mạnh Tử trong giờ lâm chung, nói với học trò: ”Hãy rờ chân ta. Hãy rờ tay ta… Đời người quân tử như đứng bên hố vực sâu, như đi trên băng tuyết mỏng. Phải chú ý. Phải cẩn thận!… Chỉ đến lúc này ta mới tin là ta đã thoát được mọi điều tội lỗi, trầm luân”.

Ngày ấy, chỉ vì tò mò với một câu nói lạ mà tôi ghi nhớ, mặc dù không thật hiểu nghĩa “bên hố vực sâu, …trên băng tuyết mỏng” là sao (?). Mười năm. Hai mươi năm. Rồi ba mươi năm… Khi đã ở cái tuổi “tri thiên mệnh” (biết được cả mệnh trời), tôi mới thoáng hiểu rằng: Làm người quân tử quả là thậm khó vậy!…

Tôi chỉ có thể nhận ra “đường xưa lối cũ” khi nhìn thấy ngọn núi “Đầu Mâu” sừng sững bên đường – Đó là “điểm chuẩn” cho các buổi chạy việt dã buổi sáng, hay các cuộc hành quân xuyên đêm của Thiếu sinh quân ngày ấy.

Mỗi khi hành quân đến đây, thường trời vừa hửng sáng. Đoàn quân dừng lại mươi phút để dồn đội hình. Thường thì khi ấy chính trị viên đại đội sẽ cất cao giọng hỏi: “Các đồng chí có mệt không?”. Cả đoàn quân xộc xệch ướt đẫm mồ hôi lại vẫn “khẳng khái” hô to: ”Vì nhân dân phục vụ!” (!). Rồi tất cả lại xếp hàng ngay ngắn, bước đều trở về trường, vừa đi vừa hát: “Vừng đông đã hửng sáng, núi non xanh ngàn trùng xa…”. Có một lần khi trời còn nhá nhem, tranh thủ lúc đang dồn quân, tôi đã kê đầu lên tảng đá xanh ven chân núi Đầu Mâu… ngủ một giấc ngon lành cho đến gần trưa.

Ngôi trường mới nằm giữa một vòng cung núi đá chập chùng, gọi là Triều Dương Sơn. (Cái tên mà có khi cao hứng, tôi đã lấy làm “bút danh” cho mấy bài “thơ… thẩn” của mình). Núi đá Quế Lâm có dáng vút cao ngạo nghễ, khô cằn. Không có mấy sinh vật sống được ở đó, ngoài thông, phong và những loài hoa gai góc. Nhưng có lẽ nhờ thế mà nó lại mang một dáng vẻ kỳ vĩ đầy ấn tượng. Nhất là vào dịp cuối thu, đầu đông, cả dãy núi thường mù mịt khói sương. Chịu khó leo lên một đỉnh núi cao hơn, ta sẽ được ngắm cả biển mây mênh mông, chập chờn bên rừng thông cổ đại – không khác gì những bức tranh hoành tráng về Bạch Thái Sơn, Nga Mi Sơn… Ngay bên chân ta những quả thông già tách vỏ, lặng lẽ rơi trên con đường sơn cước hoang vu. Những bông thảo trần, cúc dại, dâu đất nhỏ nhoi bền bỉ mọc xuyên qua khe đá giá lạnh… Không ít ngày tôi đã trốn học, xách giá vẽ để đi lang thang trong núi như vậy. Rồi khi về, quần áo lấm lem, tôi lại bày ra những “họa phẩm” cũng lấm lem như chủ nó, quanh chỗ của mình để ngắm nghía, với vẻ đầy tự hào…

Tôi leo lên một triền dốc để có thể nhìn lại được toàn cảnh ngôi trường: căn nhà Ban giám hiệu cao hai tầng ngay gần cổng chính, nay có một bồn hoa lớn và một tháp ăng-ten vút cao. Phía sau là sân vận động được trải cỏ xanh. Hai bên là dãy lớp học. Ngoài cùng là nhà ở của học sinh… Hàng cây non mới trồng ngày ấy nay đã thành dãy đại thụ rợp mát. Căn nhà hai tầng của đại đội tôi ở đã thay ngói và ốp kính màu xanh dương. Sân điểm danh thành một vườn hoa nhỏ… Nơi ấy, chúng tôi đã sống qua những ngày hè oi bức và những đêm đông giá lạnh của miền núi đá khô cằn Quế Lâm.

Có một đêm cuối năm, chúng tôi chợt tỉnh giấc vì một thứ tiếng rì rào mơ hồ. Nhìn qua cửa sổ, mọi người đều sửng sốt: tuyết đang bay đầy trời đêm. Mọi người đều náo nức ra đón những bông tuyết đầu mùa huyền diệu… Sáng ra, cả đất trời, nhà cửa đều phủ một màu trắng tinh. Mọi vật đều có vẻ hư ảo. Mọi người đều như đẹp đẽ hơn ra trên cái nền trắng kỳ lạ đó. Sau này đi nhiều nơi, mỗi lần gặp cảnh tuyết rơi tôi lại nhớ về cái cảm giác ấy giữa chốn Quế Lâm – nơi lần đầu tiên chúng tôi gặp những bông tuyết đầu mùa.

Dãy rừng thông khuất sau hông trường giờ vẫn là một khu rừng xanh tươi. Nơi đó, có lần tôi và vài người bạn lần mò lấy được một tổ ong mật. Cả bọn xúm vào đánh chén ngon lành. Bỗng đàn ong trên cây tràn ra tấn công. Mọi người tháo chạy thục mạng, mà vẫn không thoát, nên mặt mũi đều sưng vêu vao suốt mấy ngày liền…

Bãi “Tụ Nghĩa” (hay còn gọi cho nên thơ hơn là “quán Gió Bốn Mùa”) là nơi nhóm bạn bè tôi vẫn thường hẹn hò tụ tập để trò chuyện, hát ca, tập võ thuật, hoặc chỉ đơn giản là nằm dài trên bãi cỏ ngắm cảnh hoàng hôn, hay khi trăng lên đỏ lựng cuối chân trời – nơi thường thoang thoảng mùi cỏ mật ngọt nồng, hương thảo du thơm ngái… Một gói quà nhà gửi sang, một bức thư từ trong nước; vài điếu thuốc quê hương Tam Đảo, Điện Biên… đều được chuyền tay nhau trên bãi Tụ Nghĩa. Nhóm lửa lên dưới hàng cây phong cao vút, chúng tôi thường tựa vai nhau ê a hát như thể du ca những bài: Làng tôi, Con kênh xanh xanh, Dòng sông Y – Ly, Đàn chim Việt…...

Biết nói gì hơn? Và như chỉ có thể hiểu rằng: trong cảnh xa nước, xa nhà và rất nghèo nàn khi ấy, nếu không có ngọn lửa bạn bè, thật khó hình dung là chúng tôi sẽ sống ra sao!

Những khuôn mặt bạn học cũ, kể cả những người tưởng như không còn để lại ấn tượng nào trong tôi, bỗng lần lượt hiện lên rành rẽ, như là họ đang đứng điểm danh ngay dưới sân kia:

VN – người tiểu đội trường đầu tiên trong đời lính của tôi – chân thật, hiền lành, hay nói lắp và thường lặng lẽ liệt tôi vào hạng “chậm tiến”. NB thông minh, học giỏi nhất lớp, nhưng hay đãng trí – dạng “đãng trí của các nhà bác học”. Trung đội trưởng KL chất phác, tận tụy và có lẽ vì thế mà anh ta không thể cao lớn được. Trung đội phó TT sắc sảo, chân thành, nhưng hơi… ủy mị. ST ồn ào, khôi hài và hay khoa trương. TL hào hoa, nhạy cảm. QL háo hức và hay “duy lý” kiểu trẻ con. LT sinh động, hay trêu ghẹo mọi người, đến nỗi tên anh ta đồng nghĩa với sự … láu cá (!) ĐH sôi nổi, hào hiệp và cục tính. TTL đôn hậu, chững chạc đến mức như già trước tuổi. HC hào hoa mà nông cạn. KN kín đáo, thiết thực. BV nghiêm túc, cẩn thận và đa cảm. TC sâu sắc, hay suy luận, nhưng chậm chạp ề à. DT luôn có dáng dấp của một “cậu ấm sứt vòi”. PH thì có thể ca hát cả ngày và đùa cợt vì bất cứ lý do gì, gần anh ta, người ta không có lúc nào để có thể buồn rầu cả…

Như vậy, tuổi thiếu niên ấy đã trôi qua không thật bình thường, thậm chí hơi có phần khác biệt. Nhưng có lẽ vì vậy mà đã để lại những ấn tượng khó quên. Dù sao những con người ấy cũng là hình ảnh tượng trưng cho tất cả chúng tôi. Với tất cả những ưu, nhược ấy, họ đều rất đáng yêu, nếu ta nhìn bằng đôi mắt trầm tĩnh, độ lượng của ngày hôm nay.

Và cũng là tất nhiên, nếu so với hôm nay, rất nhiều người đã không còn là vậy. Sóng đời đã nhào nặn họ theo nhiều chiều và nhiều cách khác nhau, thậm chí là rất khác nhau!… Âu cũng là lẽ thường tình.

Tôi giơ máy ảnh lên và trong màn sương chiều lãng đãng, tôi cố gắng bấm lấy vài kiểu ảnh toàn cảnh ngôi trường xưa, rồi rút thuốc lá ra châm lửa hút…

Có thể nói đó là một trường học khá đặc biệt được không? (Ít nhất là trong hoàn cảnh lúc đó). Ngoài tính chất bán quân sự: cách tổ chức, huấn luyện, định hướng đào tạo ; nó còn có một điều khá đặc biệt nữa là: học sinh của trường hầu hết đều là con cháu cán bộ lão thành, hay cao cấp, thuộc thế hệ thứ nhất và thứ hai của cách mạng Việt Nam. Đó là lớp người đã dựng lên cơ nghiệp từ buổi sơ khai, hoàn toàn từ hai bàn tay trắng… Họ đã thực sự ra đi từ trong giông bão của nửa đầu thế kỷ 20. (Một giai đoạn điển hình của sự dập vùi, hạ nhục mà các cường quốc “ban phát” cho các dân tộc nhược tiểu trên cái hành tinh tươi xanh này). Hoàn cảnh mỗi người có thể khác nhau, nhưng lớp người ấy có một điểm chung là: thời thế đã dồn họ đến đường cùng để không thể làm gì khác hơn, ngoài cách phải vượt qua mọi sự bình thường của bản ngã, để làm nên cái chung phi thường! Giờ đây, dưới những lăng kính đủ màu ở những năm tháng cuối cùng của thế kỷ 20 này nhìn lại, người ta dễ săm soi thấy nhiều khiếm khuyết ở lớp người ấy, những khiếm khuyết rất không đời thường. Nhưng biết sao hơn, khi thực ra là: để cho cả một dân tộc, đất nước có thể trường tồn một cách bình thường, thì phải có những con người dám dấn thân ĐỂ CHỈ làm nên những việc phi thường. Lẽ thường là vậy. Hết đánh Nhật, Pháp, lại đến đánh Mỹ… thế hệ ấy gần như không có được cái gì cho riêng mình, ngoài những đứa con họ sinh ra trong khói lửa chiến tranh, mà khá đông trong số đó chính là những học sinh quân Nguyễn Văn Trỗi.

Trong hoàn cảnh ấy, Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi, có lẽ đã được xác định như một phần của sự chuẩn bị trước cho ngày mai: một ngày mai thắng lợi, hay cả khi cuộc chiến còn dai dẳng kéo dài… không ai có thể vẽ sẵn cuộc đời cho một con người, hay cả một thế hệ. Nhưng lớp tiền bối ngày ấy cũng có một ước nguyện rất chính đáng rằng: con cháu họ sẽ lại tiếp bước họ, với hành trang được chuẩn bị kỹ càng hơn, để nắm lấy cơ đồ này! (Còn việc đó có đạt được hay không, lại là một vấn đề khác).

Hơn 30 năm đã trôi qua, với bao cơn dâu bể chuyển dời, những học sinh quân Nguyễn Văn Trỗi ngày ấy giờ đây ra sao? – một câu hỏi dễ nảy ra với bất kỳ ai nếu bạn bỗng quay về chốn cũ và, hơn thế nữa, 30 năm qua đã có biết bao biến cố, khiến ta không thể không có chút tò mò.

Công bằng mà nói, đa số học sinh quân Nguyễn Văn Trỗi đã sống và làm việc không đến nỗi tồi. Và trong sự công bằng đó, cũng thấy rằng: họ đã sống đúng như quy luật của cuộc sống này bày ra – có đủ các tính bi, hài, hỉ, nộ, ái, ố, thăng, trầm… Sự điềm tĩnh tự tin (hệ quả của bản lĩnh và trí tuệ hòa trộn) không dễ có nhiều, nhưng vẫn tồn tại ở không ít người. Tố chất anh hùng ca có phần lãng mạn của cha ông (cái ý thức “dám xông lên đến tận trời xanh” làm những việc ít ai dám khởi đầu) có lẽ vẫn còn đâu đó, nhưng đã được hiện thực hóa đi nhiều. Người bắt nhịp rất nhanh với dòng đời chảy xiết. Người trở nên ngơ ngẩn trước mọi cam go. Người vui tươi thưởng thức những gì đang sinh sôi nảy nở. Người khinh khi trước cảnh vật đổi sao dời. Người giữ nguyên tố chất của một thời. Người “thăng hoa” lên thành kẻ hoạt đầu, cơ hội… Thời buổi này mọi sự đều có thể diễn ra và không phải cứ “hổ phụ” nào cũng có thể sanh ra được toàn “hổ tử”.

Chúng ta có hay và có dở. Trong nhiều cái hay, có lẽ có một điều khá phổ biến là: rất ít người cam chịu sống khom lưng quỳ gối (phải chăng đó là một “gien” bền bỉ có tính chất truyền kiếp?). Trong nhiều cái dở, có một điều khá phổ biến là: sự dễ dãi với chính mình! Kiếm tiền như điên để rồi lại tự mình đánh mất tất cả. Hoặc chấp nhận làm kẻ sĩ cao ngạo đứng bên lề để cho đám tiểu nhân ầm ầm qua mặt trong mọi cuộc ganh đua. Hoặc say sưa với những cuộc nhậu nhẹt sáo rỗng ba hoa, để tự huyễn hoặc mình trong vô vàn cái tầm thường ngớ ngẩn… Âu cũng là lẽ thường tình vậy.

Trên những dặm đường đi đây đó của mình, đôi khi tôi cũng đã gặp lại vài người bạn từ thủơ Quế Lâm: trong cương vị quan trọng ở một cơ quan nào đó; hay đang lang thang trên vỉa hè kiếm sống; khi đang sung mãn với những toan tính làm ăn; hay trong bộ dạng thiểu não của sự đổ vỡ; trên bàn một hội nghị cấp cao; hay trong đời thường gian nan vất vả; dọc con đường khô cháy của mặt trận 479 ngày nào; hay giữa thành Xanh Pê-téc-bua trắng tuyết; trên quần đảo Trường Sa lồng lộn sóng gió; hay trong một chuyến bay đêm xuyên Á – Âu… thảy đều có họ. Họ đang cần mẫn bươn chải vì sự nghiệp, hay chỉ giản đơn là để kiếm ăn cho riêng mình. Tuy nhiên, chiều nay bên sườn núi đá Quế Lâm hiu quạnh, trong hơi thở dồn dập của một thiên niên kỷ mới kề bên và mái tóc của tất cả chúng ta hẳn đang điểm bạc, tôi chỉ còn muốn nhớ đến họ như cái buổi ban đầu tại chính nơi đây mà thôi. Phải chăng chỉ có như thế mới không là khiên cưỡng, không là phù du?!

* *

Tôi bước vào một quán nước bên đường. Chị chủ quán niềm nở đặt ly nước lên bàn, nhìn tôi tò mò:

- Hẳn ông từ xa đến đây?… Ông cần tìm ai?

- Không, tôi không tìm ai cả – Tôi thoáng nhìn chị, thầm ước lượng thời gian – Chị ở đây đã lâu chưa?

- Lâu lắm rồi, khoảng hai mươi năm.

- Thế thì… chị không biết tôi – Tôi cười, uống cạn ly nước, rồi nói bằng giọng của một vị “già làng, trưởng bản” – Tôi ở đây từ khi ngọn núi đá kia còn cao sừng sững, chứ chưa bị bạt đi gần hết như bây giờ. Khi hàng thông to lớn kia còn đang là những cành non thấp bé. Và cả dãy phố này còn là một đồng cỏ hoang vu…

Chị chủ quán tròn mắt nhìn tôi như đang nghe truyện cổ tích vậy, rồi “kính cẩn” đặt thêm ly nước nữa lên bàn:

- Thật quý hoá… Xin chúc mừng sự… trở về của ông.

- Vâng, tôi đã … trở về.

Tôi khẽ nói cho mình nghe và chăm chú nhìn vào ngôi trường xưa đang đóng cửa im lìm trong chiều chủ nhật. Bây giờ các bạn đang ở đâu? Tôi cứ thử hình dung rằng: khi các cánh cửa kia mở toang, chúng ta sẽ lại bước ra đông đúc. Đài truyền thanh của trường sau phần nhạc hiệu, sẽ lại bắt đầu vang lên các bản nhạc đáng nhớ một thời: Phiên chợ Ba Tư, Tổ quốc bắt nguồn từ đâu, Cùng anh tiến quân trên đường dài, Trở về Su-ri-en-to…...…

Từ đó đến nay, thế hệ chúng ta đã trải qua ba cuộc chiến tranh và hai lần hòa bình. Mọi người đã tung đi khắp các phương trời, với từng cung bậc số phận rất khác nhau. Và tất nhiên, với từng cung bậc ấy, có nhiều điều chẳng giống chút nào với các bản nhạc vui tươi mà ta vẫn nghe nơi đây. Cuộc đời phức tạp và éo le hơn ta tưởng rất nhiều. Lòng dạ và tâm tính mỗi người chúng ta cũng vậy. Nhưng biết sao hơn, khi mỗi chúng ta đã sống đúng với bản chất riêng có của mình.

* *

Từ Quế Lâm đến Liễu Châu được nối liền bằng một đường cao tốc dài 160km mới làm. Trong nắng chiều lồng lộng, xe chúng tôi băng đi giữa triền núi đá vôi xám và rừng tùng, trúc xanh tươi. Thỉnh thoảng giữa cái màu xanh u nhã ấy lại đột khởi lên một thị trấn nhỏ mới xây, với những căn nhà hai, ba tầng xinh xắn. Bên dưới, bám theo sát xa lộ, là dòng Liễu Giang xanh ngắt, với vài con thuyền đầy hàng đang lững lờ trôi xuôi. Nắng thu ươm sắc lúa trên những khóm ruộng bậc thang quanh co… Trông cảnh sắc ấy, không ai nghĩ rằng mùa đông cũng đang sầm sập đuổi sát và gầm gừ ngay sau lưng ta.

- Anh thấy Quế Lâm giờ đây thế nào? – Đường Tú Quân quay lại hỏi tôi, vừa đúng lúc bên đường, xuất hiện hai dòng chữ tiếng Hoa và tiếng Anh: “See you again in Gui Lin” (Hẹn gặp lại bạn tại Quế Lâm).

Một cảm giác hụt hẫng bỗng xuyên qua người tôi khi nhìn thấy dòng chữ ấy. Cái cảm giác chỉ xuất hiện khi ta phải chia tay với một ai đó mà ta thực sự cảm mến, nhưng lại hiểu rằng: rất có thể, ta sẽ chẳng bao giờ có dịp gặp lại con người ấy nữa!…

Còn nói gì nữa? Quế Lâm rất đẹp. Đẹp đến nao lòng… Một vẻ đẹp không rực rỡ, cao sang; nhưng đầy đặn sự tinh tế, nhuần nhị. Hơn thế nữa, nó lại là một phần của sự sáng trong, trong cuộc đời dày dạn và vốn dĩ có nhiều sự đa mang này. Thế mà 32 năm trước ta chỉ biết về vẻ đẹp ấy rất lơ mơ… Và giờ đây, trong chốc lát, ta lại phải vội vàng xa nó. Vậy nên, tôi chỉ còn biết lặng im.

- Với tôi, Quế Lâm tựa như một người bạn gái, với mối tình đầu hồn nhiên – Đường Tú Quân bỗng nói trong nụ cười cởi mở – Nhưng khi đó ta còn quá ngốc nghếch để hiểu được giá trị tình yêu của nàng. Thế rồi ta vùng vằng ra đi, mê đắm trong thương trường và tình trường phù phiếm… Để rồi giờ đây quay lại, giàu có và hợm hĩnh, nhưng đầy mệt mỏi và hồ nghi. Ta thất thểu dưới ánh mắt xuyên suốt và độ lượng của nàng…

Tôi không hiểu hết những ý của Đường Tú Quân nói, nên phải nhờ người bạn đi cùng dịch lại. Nghe xong, mọi người đều cười vang. Đường Tú Quân vẫn vui vẻ với dòng “tự sự”:

- Nghĩa là, chỉ sau khi đi lang bang khắp thế giới này, biết được tất cả cái tất bật, ồn ào khắc nghiệt của New York, Tokyo, Pa-ri, Xao Pao-lô… ta mới hiểu rằng: hóa ra, tâm hồn ta đích thực là thuộc về Quế Lâm thành.

Tôi lặng im nhìn vào kính chiếu hậu: Quế Lâm đã lùi lại rất xa. Và phải chăng vì thế, nên nó bắt đầu trở nên hư ảo? Một dải nước non xanh thắm ấy ngỡ như có hương thơm nhẹ bẫng, vị ngọt tươi nồng và cả sự uy nghi thăm thẳm… Tôi khẽ ngả người ra sau xe, nhìn ra màn trời Hoa Nam lộng nắng… Mùa này trên đỉnh Triều Dương Sơn hẳn đang mù mịt khói sương. Những quả thông già tách vỏ, lặng lẽ rơi trên con đường sơn cước hoang vu. Những bông thảo trần, cúc dại, dâu đất nhỏ nhoi bền bỉ mọc xuyên qua khe đá giá lạnh. Và cả một bóng người đang hăm hở đi trong nỗi vắng lặng mênh mông…

Rồi ra tôi cũng đã thực hiện xong ước nguyện trở về Quế Lâm. Chỉ một mình tôi trở về giữa chiều lộng nắng. Tất cả đều đã đổi thay, trừ dãy Triều Dương Sơn và dòng Ly Giang xanh ngắt.

Tháng 12 năm 1998

T.C.T.

(1) Lấy từ ý câu: “Bất đáo trường thành phi hảo hán” (Chưa đến Trường Thành chưa phải là hảo hán).

(1) Bài ca chính thức của trường Thiếu sinh quân Việt Nam Nguyễn Văn Trỗi

CHÙM THƠ KÝ ỨC

2008-05-05T09:44:00.004+07:00

Thầy Nguyễn Phong

MỸ YÊN

Kính tặng nhân dân xã Mỹ Yên, Đại Từ, Thái Nguyên

Kháng chiến chín năm ở đất này

Những năm chống Mỹ cũng lên đây

Chiến tranh, nhờ có dân đùm bọc

Nghĩa nặng tình sâu mãi mãi đầy.

Mỹ Yên 1996

(rút trong tập “Giọt nắng, giọt mưa”

NXB Thanh niên – 1998)

VỰC BOM BOM

Lên vực Bom Bom lối gập ghềnh

Bên đường lúp xúp gốc chè xanh

Trông lên đỉnh núi mây vần vũ

Nhìn xuống lòng khe nước chảy quanh.

Mỹ Yên 1997

(rút trong tập thơ “Hương đồng nội”

NXB Thanh niên 1998)

THĂM LẠI CHIẾN KHU XƯA

Nay lại về thăm chiến khu xưa

Trở lại đồi Cao với xóm Chùa

Năm n Năm năm mươi (*) học trường văn nghệ

Ngân nga tiếng nhạc, tiếng ngâm thơ.

Vẫn núi non xanh rừng lá biếc

Vẫn đường đất đỏ lượn quanh co

Bồng bềnh mây trắng trời trong vắt

Suối bạc tuôn rơi đến hững hờ.

Đồi chè mơn mởn thay rừng nứa

Mênh mang buồn lắng tiếng mẹ ru.

Ruộng dưới lúa đang thì con gái

Đồi trên khoai sắn độ non tơ.

Chiến khu ngày ấy vui là thế

Nay chỉ còn trong những trang thơ.

Đại Từ 13-10-1995

(rút trong tập “Giọt nắng, giọt mưa”

NXB Thanh niên – 1998)

--------------

(*) 1950

MỘT VÀI CHUYỆN TẾU TÁO THỜI “LÍNH TRỖI”

2008-05-05T09:31:00.005+07:00

Những chuyện có thật... 100% (!!!)

CON CÒ BAY QUA CÁNH ĐỒNG (Bồ Vinh sưu tầm)

Đó là một dịp ôn thi căng thẳng, khoảng năm 1967 hay 1968, thầy ra cho cả lớp 32 câu hỏi để ôn tập, với hàm ý: nếu học hết, ắt sẽ đậu!

CT và BV vốn không được chăm học cho lắm, nhưng lần này thì khác: cả hai quyết học cho kỳ được. Suốt 3 ngày ôn thi họ ngồi lì ở bàn. (Điều này làm cho trung đội trưởng phải kinh ngạc, vì đó là việc vốn “không có trong tiền lệ”).

Đến ngày thứ 3 miệt mài kinh sử, CT và BV coi như đã “nhào nhuyễn” gần hết các câu hỏi thầy cho. Sáng mai sẽ vào thi, mà lúc này đã là 11 giờ đêm, mặt mũi hai chàng coi bộ cũng đã lờ đờ…

BV ngồi ở bàn bên quay lại hỏi CT:

- Này, đã ôn hết mấy câu rồi?

- Ba mươi!

- Tao cũng vậy, chỉ còn 2 câu 31 và 32 – BV nở nụ cười thỏa mãn – Chà, oải quá!

Phòng học đêm lặng như tờ, nghe rõ cả tiếng ngáp dài của vài chàng thức khuya… Rồi như không thể chịu đựng hơn được nữa, BV lại quay về phía CT và cười thú vị:

- Này, tao kể mày nghe một chuyện ngắn nhé: có một con cò… bay qua cánh đồng…

CT ngước lên ngạc nhiên:

- Sao?…Một con cò bay qua cánh đồng? Giữa đêm đông rét mướt thế này à?

- À,… là tao tưởng tượng ra thế – BV gật gù kể tiếp – Có một cái chai không của ai đó để chơ vơ giữa cánh đồng…

- Thế thì sao? – Bộ óc đầy trí tưởng tượng sinh động của CT bắt đầu được khơi dậy.

BV đứng hẳn lên, nói ra vẻ triết lý:

- Hãy giả thiết rằng: con cò đó bỗng nhiên lại “ị” xuống… cánh đồng.

- …?

- Thì dù sao… - BV vẫn cao giọng – dù sao… thì cái thứ “phế thải” đó cũng không thể nào rơi đúng được cái chai kia, cho dù nó có đặt đứng hay đặt nghiêng ở bất kỳ góc độ nào!

Giọng BV càng hùng hồn hơn:

- Khả năng rơi trúng cái chai kia coi như là được loại bỏ!… Tuy nhiên, … nếu như… nếu như có rơi trúng, thì cũng không thể nào… lọt được vào miệng chai, phải không? (Cho dù là một cái bát đi nữa cũng vậy mà thôi). Xác suất trong trường hợp này luôn luôn là bằng… “không”! Mày có công nhận với tao điều đó không?

- Ờ… Đến lượt CT gật gù ra chiều đồng cảm, vì từ bé đến giờ cậu ta quả cũng chưa hề nghe ai nói điều ngược lại.

BV xòe tay ra, thì thầm:

- Biển học lại còn mênh mông hơn cả cánh đồng. Mà mấy ngày nay tao với mày đã “cày nát” cả cánh đồng đó rồi! Chỉ còn có hai câu cuối cùng… Đấy bất quá cũng chỉ như hai cái chai để chỏng chơ giữa cánh đồng mà thôi… Đáng kể gì. Xác suất trong trường hợp này luôn bằng hai lần số “không”!

Thấy CT đã ra chiều xuôi xuôi, BV khẳng định:

- Từ giả thiết trên, ta có thể suy diễn ra “rất lô gích” rằng: ba mươi câu ta đã thuộc lòng rồi, thì ngay mai vào thi, không thể có chuyện tao và mày lại “bốc” trúng vào hai câu 31 và 32 được!… Vả lại – BV chỉ ra ngoài trời đêm đầy trăng sáng – Ta đi dạo một chút cho đầu óc thư thái, rồi ngày mai vào thi có phải tuyệt hơn không?

- Chí phải! – CT tán thưởng ngay.

Cả hai lẳng lặng dẹp hết sách vở, dựng cổ áo lông xù lên, châm hai điếu thuốc thơm, ung dung khoác tay nhau đi ra ngoài.

Sáng hôm sau, CT và BV đầy tự tin bước vào phòng thi “bốc” lấy câu hỏi, rồi đi về chỗ làm bài. Phòng thi lặng như tờ. Một lát sau họ liếc sang nhau:

- Thế nào?

- Câu… 31.

- Còn tao… câu… 32!

Như vậy là, khi con cò bay qua cánh đồng, nó đã vô tình “ị” đúng miệng của cả hai cái chai để vơ vẩn giữa đồng, chứ không chỉ một (!) Không ai có thể tin được, dù đó là sự thật. Hóa ra xác suất bằng “không” không có nghĩa là “sự kiện không hề xảy ra”. Cuộc sống đã dạy ta thêm nhiều điều bổ ích.

Giờ đây BV đang là thượng tá ở Bộ Tư lệnh Tăng – Thiết giáp, còn CT là đại tá ở Quân chủng Hải quân – một vị đại tá nổi tiếng là nghiêm khắc với chính mình.

NGHỊ QUYẾT CHI ĐOÀN (Kỳ Nghĩa sưu tầm)

Chi đoàn ra nghị quyết: Không hút thuốc lá. Bí thư chi đoàn HV lập tức truyền đạt nội dung đó cho tất cả trung đội. Chàng “quần chúng” KN (mới đang ra sức phấn đấu vào Đoàn) cũng được nghe và tất nhiên đã hứa bỏ thuốc lá ngay lập tức.

Tối hôm đó, KN lẻn đi chơi cùng mấy người bạn thân. Họ ngồi ven đồi thông vừa ca hát, vừa chuyền tay nhau một điếu thuốc “Ly Giang”. KN rất uất ức về cái nghị quyết kỳ quặc này, nên khẳng định:

- Đấy chính là “sản phẩm” của thằng HV! Cả trung đội có mỗi mình tao hay hút thuốc, nên nó “ra” cái nghị quyết này là để gạt tao ra đấy mà…

9 giờ tối, KN lò dò đi chơi về, vừa bước vào thì gặp ngay bí thư chi đoàn HV đi ra. HV mừng rỡ ôm chầm lấy KN, như mấy năm nay chưa hề gặp nhau vậy.

- Ôi, bạn KN! Tớ tìm cậu cả tối để báo cho cậu một tin vui là: Chi đoàn vừa thông qua nghị quyết… kết nạp cậu vào Đoàn…

Bỗng HV lùi lại, nghiêm sắc mặt:

- Cậu lại vừa đi hút thuốc lá phải không? Đừng chối!… Toàn mùi “khói” thôi. Hỏng rồi. Thế thì… chịu. Đành phải hủy cái nghị quyết này thôi.

9 tháng sau, khi đã về nước và đang chiến đấu ở một khẩu đội pháo 100 ly, KN mới được kết nạp vào Đoàn. Khi ấy thì anh ta đã bỏ hẳn thuốc lá vì… không có tiền, mà chuyển sang hút điếu cày.

Giờ đây, khi đã ở cái tuổi 50, gặp lại nhau trong một buổi sinh hoạt truyền thống, quen tay tôi mời KN hút thuốc. Y từ chối với nụ cười trên môi:

- Vợ tớ đã ra một “nghị quyết” rằng: “Hãy lựa chọn đi, hoặc em, hoặc những điếu thuốc độc hại ấy!…” Cậu hiểu rồi đấy, tớ chỉ có thể chọn một.

MỘT BUỔI HÀNH QUÂN ĐÊM (Thanh Minh sưu tầm)

Đại đội 10 hành quân xuyên đêm qua dãy Triều Dương Sơn ở Quế Lâm. (Đó là một việc thường làm của các đơn vị Thiếu sinh quân trước khi lên đường về nước nhập ngũ). Trời mưa, gió rét. Đêm tối mịt. Từng người phải bám sát nhau để khỏi lạc và, theo đúng qui định, phải thông báo ngắn gọn cho nhau tình hình địa hình để người đi sau kịp ứng phó.

Tôi đi gần T. – một anh chàng hay nghịch ngợm tinh quái như trẻ con (mà thực ra y quả là còn rất trẻ con). Ngay sau tôi, có một cô bạn Thiếu sinh quân học cùng (nhưng tất nhiên là thuộc C11). Vốn biết rằng cô ta có một đôi mắt đẹp, nhưng không tinh nhạy cho lắm (có lẽ vì hơi cận thị chăng?), nên cứ mỗi lần gặp một điều gì dọc đường, tôi đều cẩn thận quay lại nói (mà chỉ được nói nhỏ thôi, theo đúng thói nhà binh - không có đại từ nhân xưng, ngắn gọn và rõ ràng). Đại loại như: “Tránh tảng đá”, “Có cành cây, cúi xuống!” hoặc “Hành tiến, chạy!”… Người đi sau hoàn toàn tin tưởng người đi trước. Đôi khi vì mắt mũi kém, họ làm theo như một cái máy.

Các bạn gái Thiếu sinh quân ngày ấy chỉ có vài người, quả là “của hiếm” trong một đại đội có hàng trăm chàng trai choai choai hiếu động, nhưng còn rất ngô nghê về khoản cư xử. Tuy yếu hơn, nhưng sức chịu đựng của các bạn gái cũng chẳng thua gì đám con trai. Chúng tôi đeo ba-lô 20kg, họ cũng đeo như vậy. Chúng tôi bôn tập vượt địa hình, họ cũng chạy băng băng… Cũng mặc áo lính ướt đẫm mồ hôi, cũng đeo ba-lô nặng trĩu, cũng cầm súng lăm lăm… nên không ít chàng trai đã như quên bẵng mất rằng: Bên cạnh mình đang có một số cô gái, mà về nguyên tắc lẽ thường, họ đã và phải có một cuộc sống khác…

Đang hành quân trong cơn mưa lất phất, anh chàng T. bỗng đứng phắt lại, nói truyền ra phía sau:

- Có hố sâu. Nhảy!

Rồi như để “minh họa” cho điều đó, y mắm môi nhảy một cú rõ xa. Nhưng thực ra đó chỉ là một đoạn đường rất bình thường. Cô bạn gái đi sau chắc không thấy gì cả, tuy nhiên theo đúng “bản năng nhà binh”, cũng ráng sức nhảy theo. Nhưng có lẽ vì quá mệt sau một chặng đường dài và cũng vì chiếc ba-lô nặng trĩu, nên cô bị mất đà ngã lăn xuống một hố sâu ven đường, không kêu được một tiếng. Anh chàng T. bật cười một cách ngu ngốc. Tôi phát cáu với trò đùa “lãng nhách” ấy nên táng luôn cho y một quả đấm vào mặt. Hình như đã ý thức được trò đùa tai hại của mình, nên T. vội vàng nhào ngay xuống hố kéo đồng đội lên. Chỉ nghe tiếng cô bạn thở nặng nhọc. Chắc cô tức lắm, vì biết bị lừa, nhưng không thèm nói một lời. Trời đêm mù mịt và gió rét thấu xương. Chúng tôi lấy dầu ra xoa bóp cho cánh tay của cô đang đau ê ẩm. Rồi cả ba người lại tất tả lên đường cho kịp đoàn quân. T. lẳng lặng đi sau cô bạn, không nói một lời…

Vài ngày sau, trong một lần đi dạo chơi thư thả với T., nhìn vết bầm trên mặt y (do quả đấm đêm ấy của tôi) tôi cười hỏi:

- Mày thấy đáng tội vì trò đùa ấy chứ?

T. gục gặc đầu, vẻ rất thành khẩn:

- Kể ra, như vậy còn là nhẹ. Đáng ra tao còn phải lãnh thêm vài cái tát của cô ta nữa mới đáng cơ.

- Nhận thức “tiến bộ” nhỉ?!

- Ừ… T. bỗng trở nên lý sự hẳn – Bấy nay tao vẫn không hề có khái niệm gì về con trai hay con gái. Đã là lính thì như nhau tuốt luốt: quân phục xanh rì, ngụy trang kín mít, lưỡi lê tuốt trần… Nhưng hôm ấy, khi nâng cô ta lên và xoa dầu vào cánh tay bị thương ấy… Nói thật nhé, tao mới chợt hiểu rằng: họ khác mình!… Cánh tay cô ta mới… lạ làm sao. Nó không “cục kịch” như quả đấm của mày, hẳn nhiên rồi!…

- “Lạ” thế nào? – Tôi tò mò, mặc dù chính mình cũng tham gia “cấp cứu” đêm đó.

- Thế nào à? – T. trợn mắt ra chiều quan trọng như vừa khám phá ra cả một thế giới khác lạ – Bàn tay ấy mới… mềm mại… xinh xắn… và ấm áp làm sao!

Nói đến đây y đặt bàn tay lên má và khẽ nhắm mắt lại, như hơi ấm ấy vẫn còn lẩn quất đâu đây.

- …

Rồi T. cao giọng như một triết gia:

- Lẽ ra, ở một hoàn cảnh khác, những con người có bàn tay như thế, thì không phải đeo ba-lô, không phải xách súng, không phải nửa đêm bật dậy chạy thục mạng trong rừng như các đấng nam nhi tụi mình mới phải. Thế mà họ đã… làm được như mình. Điều lạ nhất chính là vậy.

Sau hơn 30 năm, nếu cô bạn gái ngày ấy có đọc được bài viết này, sẽ tự nhận ra từng nhân vật. Tuy nhiên, cái đoạn đối thoại sau thì hẳn là cô không hề hay biết.

NHỮNG TRÁI TÁO (Chí Điền sưu tầm)

Một sáng chủ nhật ở Quế Lâm, tôi xách giá vẽ ra cánh đồng gần trường mới, tập vẽ cảnh một ngôi làng nhỏ bên con đường mòn ngoằn ngoèo… Đang mải vẽ, thì bỗng thấy trên con đường ấy có mấy chú “Trỗi con” (tên thường gọi đám Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi học sau tôi vài năm) đang cắm đầu chạy thục mạng. Khi chúng đến gần, tôi thấy đứa nào “quân dung” cũng không được đàng hoàng cho lắm: áo bông tuột cúc, giầy lấm bùn đất, mắt mũi nhớn nhác… Chỉ có mỗi một điểm dễ thương, đó là: hai má đứa nào cũng hồng hào như những trái táo chín vậy. Một chú “Trỗi con”, khoảng 12 – 13, vội chạy, nên ngã dúi dụi trên bờ ruộng, tung ra những trái táo xanh đỏ… Có tiếng la í ới phía sau. Hóa ra là một ông lão (tất nhiên là người Trung Quốc) đang khập khiễng chạy theo, tay cầm một cành cây và một bọc vải… Mặc dù ông la rất to, nhưng vì “ngôn ngữ bất đồng”, nên đám “Trỗi con” càng hốt hoảng cắm đầu chạy. Lướt qua chỗ tôi đang đứng, chúng nhớn nhác ra hiệu về hoàn cảnh bị “truy nã” của mình, rồi biến mất sau bức tường rào. Tôi chợt hiểu ra: mấy thằng nhỏ này chắc vừa lẻn vào vườn táo nhà dân ăn trộm táo, nên bị họ rượt đuổi đây!

Ông già Trung Quốc coi bộ đã mệt nên không chạy nữa (mà làm sao đua nổi với những cặp giò đã từng leo đèo lội suối khắp rừng Việt Bắc cơ chứ!). Ông khập khiễng đi lại gần tôi (mà có lẽ ông cho là người “đứng đắn” nhất đám Trỗi chăng?), đặt cái túi vải và cành đầy táo xuống, nói một hồi như muốn phân bua điều gì… Tôi chỉ nghe lõm bõm được vài lời, nhưng kèm theo thái độ và các động tác hoa chân múa tay của ông, tôi có thể “tạm dịch” ra rằng:

- Tội nghiệp mấy đứa trẻ xa nhà!… Chúng nó thèm ăn táo, nên lẻn vào vườn nhà tôi lấy đầy túi này, lại còn bẻ nguyên cả một cành… Thấy tôi ra, chúng nó nhảy ào xuống chạy trốn. Tôi đâu có đuổi đánh gì… Chẳng qua là muốn nhặt thêm ít táo chạy theo đưa cho chúng nó… Thế mà không có đứa nào chịu dừng lại để nhận cả!

Ông chỉ vào đám “tang vật rành rành” ấy, ra hiệu như “giao phó” cả cho tôi để đem về cho đám “Trỗi con” tội nghiệp kia, rồi khập khiễng quay đi. Tôi cầm vội cây bút chì, lập tức điểm thêm cái chi tiết ấy vào bức tranh “Chiều Quế Lâm” đang vẽ của mình.

Cho đến nay, tôi vẫn còn giữ được bức vẽ ấy, với cái dáng đi nghiêng nghiêng của một lão nông trên con đường mòn ngoằn ngoèo vắng vẻ của chiều đông Quế Lâm.

4.1. THƠ VĂN THUỞ HỌC TRÒ

2008-05-03T17:57:00.004+07:00

QUẾ LÂM
Thầy Nguyễn Phong

(Trợ lý giáo vụ trường)

Thắng cảnh Quế Lâm đẹp tuyệt vời
Ly Giang trong vắt lững lờ trôi
Thất Tinh, Lô Địch hang sâu thẳm
Độc Tú, Vòi Voi núi chọc trời

Bách Hóa Đại Lầu người tấp nập
Dung Hồ Giao Tế khách vui chơi
Nơi đây đã sống ba năm trọn
Nhớ mãi về “Rừng Quế” một thời

Quế Lâm 1968

EM HÁT
Thân tặng Hoài Nam và các bạn gái khóa 3
Xuân Lăng (học sinh khóa 3)

Đang nghỉ giữa đồi cao
Tôi lại nghe em hát
Không hiểu vì sao – lòng tôi dào dạt
Nghe tiếng hát em
tha thiết
yêu đời
Em có biết không ? – lúc đó mặt trời
Cũng đỏ dần theo những lời em đấy
Em có nghe chăng ? – suối reo nhạc dậy
Muôn cánh nhạc rừng
gió đẩy
khoe hương
Tiếng hát của em – chan chứa tình thương
Như nhắc lòng tôi nhớ người bạn cũ
Nhớ những ngày vui dưới mái trường
Nhớ bao đêm
văn nghệ
không ngủ.
Hát nữa đi em – hát sao cho đủ
Những bài ca tuổi trẻ chúng ta
Ơi cánh hoa rừng đẹp tươi quyến rũ
Hiểu nổi lòng ta
- Những đứa xa nhà
“Hoa ơi! Sao hoa đỏ như lửa cháy
Hoa tượng trưng cho tình bạn trắng trong” *
Tiếng hát em – sao mà như suối chảy
Đọng mãi trong tôi
tha thiết
nỗi lòng.
Quế Lâm – Trung Quốc (15-5-1968)

* Một câu trong bài ca “Tình bạn” của Trung Quốc

B4 MẾN YÊU
Sáng tác tập thể của lớp B4 khóa 3 – đơn vị Quyết thắng

Xuân Lăng sưu tầm

Mình về – mình có nhớ ta

Ba năm gắn bó thiết tha mặn nồng

Mình về – mình có biết không

B4 quyết thắng bõ công tháng ngày

Lớp mình ba bẩy (37) chàng trai

Đô vâm Đại Nghĩa đố ai sánh bằng

Hiền từ đoan chính Xuân Lăng

Hà Luân dịu mát như trăng đêm hè

Việt Hùng công tác say mê

Cùng với Minh Đức đi về có nhau

Thêm anh Xuân Lý to đầu

Xuân Nam - Thắng Lợi câu câu hữu tình

Trần Hùng – Trường Chiến – Quang Minh

Văn Toàn – Quốc Bảo – Từ Linh – Vũ Cường

Người người đều sáng như gương

Đẹp như muôn đóa hướng dương đầu mùa

Đình Chân kéo “nhị” say sưa

Lời ca Việt Thắng gió đưa ngọt ngào

Sáo Kiên trầm bổng vút cao

Nụ cười Quang Giới xôn xao lòng người

Tin về Chiến Thắng nơi nơi

Phong trào Quyết thắng động trời Quế Lâm

Có anh Dũng Trí ngấm ngầm

Và chàng Hùng “rist” cam tâm mình gầy

Tài Chí má đỏ hây hây

Quốc Quân leo núi gạch đầy ba-lô

Tường Long hay nói bi bô

Tiến “sần” mặt mịn như hồ mùa thu

Lại thêm Xuân Bạch như cù

Và chàng Vũ Tiến hay vù đồi sim

Có anh Gia Khánh im lìm

Minh Chính nổi tiếng chia tim ba phần

Kỳ Nghĩa gốc gác chuyên cần

Khánh Tường lận đận chuyện gần chuyện xa

Đức Sơn một bữa ăn ba

Tuấn Linh – Đôn Hậu ai đà kém ai?

Chí Thọ trổ mã anh tài

Vẽ cây liễu rủ có gai ở nhành

Trần Thắng vững chắc như thành

Gió lay chẳng chuyển như cành cây ngay.

Nhớ nghe các bạn đêm nay

Bồi hồi trong dạ phút giây tâm tình.

Mình đi – Ta vẫn nhớ mình

Mình – Ta sau trưóc đinh ninh mặn mà

Đêm nay, dù vẫn chưa xa

Mà lòng ta đã thiết tha trăm bề

Ra đi giữ trọn lời thề

Hẹn ngày thắng Mỹ lại về gặp nhau

Quế Lâm – 26-5-1968

“HƯNG HÓA MẠI GIẢ CA”
Nguyễn Khánh Hòa (học sinh khóa 5)

“Hưng Hóa đây,

bên bờ sông Hồng

Hưng Hóa đây,

bên bờ sông Hồng

uốn khúc…

Quý Long đây, (1)

ngôi nhà này

(tà reng teng teng),

mời anh vào chơi

vá săm năm hào một chiếc,

còn bơm thì không mất tiền

Vĩ Đại đây, (1)

Vĩ Đại đây!

đồng hồ quay tích tắc

quay lại quay dần,

quay lại quay …

Lê Văn Rự (1)

bán bánh bèo

Còn bà khoèo (1)

thì bán chuối

mồm lẩm nhẩm,

tay thoăn thoắt,

tính chả sai

Cạnh nhà thờ (2)

một ngôi nhà,

một lão già đầu hói hói

suốt ngày bên bàn may

đạp xình xình,

(tà rình xình xình)

Bên kia đường

một túp lều

tiếng gõ thùng

kêu lách cách

(bùm chát bum,

chát bùm chát bum)

Nhà 89, một anh chàng

lò dò như trinh thám

cùng cô nàng (3)

ra bờ sông Hồng

ra bờ sông Hồng (?)

… Hưng Hóa quê ta”

1969

(1) –Tên người và cửa hiệu ở thị trấn Hưng Hóa, nơi trường ta đóng quân từ tháng 9-1968 đến tháng 6-1970.

(2) – Nhà thờ Hưng Hóa đã bị giặc Pháp phá sập từ hồi 9 năm, nay chỉ còn phần móng, cỏ cây dại mọc đầy.

(3) – cô gái tên Bằng.

ĐI BẮT LỢN

Ngô Minh Kính

(học sinh khóa 4)

Nước lụt mênh mông mấp mé nhà

Người phải ra tay cứu lợn gà

Người bơi, lợn cũng bơi, giỏi nhỉ

Muốn sống nên ngươi phải nổi mà!

Đường non lạc lối tối om om

Chốc chốc người lăn, lợn cũng tòm

Cực khổ sao mà vui quá vậy?

Chuyện thật hay đùa, mấy lính son

Loanh quanh gà đã gáy sang canh

Gối mỏi chân chồn, áo phong phanh

Ước gì có cánh bay về nhỉ

Gặp đất là ta sẽ lăn kềnh

Đến nhà vừa lúc bình minh dậy

Lợn thở phì phì đứt cả dây

Người khiêng lấm láp thua gì lợn

Đến được nơi rồi, đâu phải bay!

Những tháng ngày khoá 4 rèn luyện ở trường
Quân chính Quân khu Tả ngạn (Hải Dương)

Mùa lũ, 8-1968

NỖI LÒNG NGƯỜI ĐI XA

2008-05-02T14:29:00.003+07:00

Hoàng Quang (học sinh khoá 4)

Những ngày đông cuối năm 2000, cả nước Đức được phủ một màu trắng của tuyết, thật ảm đạm. Chưa năm nào tuyết nhiều như năm nay. Sáng chủ nhật, không có việc gì làm, vả lại lạnh quá, tôi ngồi nhà nhìn qua cửa sổ ngắm tuyết. Ngoài sân vắng bóng người, cạnh chung cư gia đình tôi ở, mấy chú quạ đen đang nhặt những mẩu bánh mì thừa trong thùng rác công cộng. Bỗng dưng một nỗi buồn man mác tràn về, lòng chạnh nhớ quê hương, nhớ về tuổi ấu thơ.

… Chúng tôi sang sinh sống trên đất nước Đức này đã 13-14 năm, kể từ khi Hiệp định về hợp tác lao động được ký kết giữa 2 nhà nước. Là những sĩ quan Quân đội, những năm đầu thời đất nước mở cửa, chả có việc gì làm, thế là chúng tôi đã sung vào đội quân lao động sang đây. Những ngày đầu còn làm đội trưởng các đội toàn chị em làm nghề dệt may. Đến khi nước Đức thống nhất, 1989, chúng tôi đưa gia đình, vợ con sang và bắt đầu cuộc sống “tự thân vận động”. Đa số người Việt lúc bấy giờ xách những túi thuốc lá Malboro (loại thuốc mà dân Đức rất ghiền) ra ngồi ở ga xe lửa, ga tầu nhanh S-Bahn hay những ngã ba, ngã tư bán cho dân Đức. “Cánh Cộng“ (danh từ để chỉ người Việt bên này) chuyên bán loại thuốc lá nhập lậu trốn thuế, nên giá rẻ bất ngờ. Vả lại dân Đức ở phiá Đông vẫn chưa có thói quen mua hàng xịn với giá đắt (vì đã có thuế) trong các siêu thị. Ay cũng là cơ hội làm ăn cho dân ta (!) Nhưng đang bán, hễ thấy cảnh sát là co cẳng chạy cả người và hàng, ai bị bắt vài lần chắc chắn sẽ bị trục xuất.

Kẻ bán thuốc lá, người kéo xe đẩy chở bịch hàng may mặc, sớm sớm theo tầu đi về các chợ ở tỉnh xa buôn bán kiếm lời, mong kiếm đủ chi phí cho cuộc sống với giá sinh hoạt ngày một lên. Nhà cửa đi thuê – tiền, ai có xe cộ thì đủ thứ bảo hiểm – tiền, xăng dầu đắt đỏ – tiền, ấy là chưa kể giá cả thực phẩm, điện nước, hàng tiêu dùng…vv và vv. Những ngày hè, phơi mặt dưới trời nắng thì còn đỡ (để có tiền là chính, còn da bị đen là phụ), vì nhiệt độ cũng chỉ nóng đến 30 độ là cùng. Nhưng những ngày đông tháng giá mới đáng sợ, lạnh đến mấy cũng phải đi chợ, đến nơi là bật ngay lò sửa ga lên, đun nóng nước trà, vừa uống vừa nhảy cho ấm người, còn miệng thì run cầm cập mời chào khách hàng. Hết buổi chợ, xách tuí lớn tuí nhỏ theo tầu về nhà, tầu lao vun vút, khắp nơi toàn màu trắng của tuyết. Cô độc quá, nghĩ thật thương cho những kẻ sống tha phương!

Anh em chúng tôi tự bươn chải và dần tìm được cho mình những việc làm với thu nhập ổn định. Rồi đứa thì kiếm được ki-ốt ở chợ để bán hàng ăn Tầu, anh thì thuê cửa hàng để bán hàng thực phẩm tươi sống, đứa khác thì buôn bán hàng may mặc hay đồ kỷ niệm Á châu, có anh mở được cả quán ăn Việt Nam … Rồi trong người Việt tự hình thành các dịch vụ, từ băng đĩa, quay vidéo đám cưới, rồi nhập khẩu hàng phương Đông từ Việt nam, Thái Lan sang bán hay tổ chức thầu các trung tâm thương mại (chợ) châu Á... Với bản năng cần cù lao động của người Việt, anh em ta dần dần khá lên.

Gọi là tạm ổn định, nhưng cuộc sống mưu sinh nơi đất khách vẫn thật vất vả. Ngày người ta nghỉ, thứ 7 tụi tôi phải “dịch vụ” cho khách đến tận 12 giờ trưa; ngày chủ nhật, anh em tôi phải phóng xe ra chợ bán buôn chuẩn bị hàng hoá cho tuần sau. (Như vậy, tuần lễ có 7 ngày, thì chúng tôi hầu như phải “cầy cả 7”!). Trong hội Trỗi ở Đức có anh bạn mở cửa hàng bán thực phẩm. Ở đâu cũng vậy, mình chỉ có nhiều khách hàng khi chất lượng hàng hoá tốt, giá cả hợp lý và dịch vụ tốt. Làm được ngần ấy điều cũng đủ chết rồi, và không còn đường nào khác…Thế là, anh ta phải thức dậy từ 3 giờ sáng, nhất là mùa đông phải mặc thật ấm và xuống đường gạt hết tuyết đã phủ kín xe trong đêm (bên tây, xe của dân nghèo thường phải để ngoài trời, làm gì có ga-ra), rồi khởi động cho máy nóng lên (nhiệt độ ngoài trời trong những ngày đông thường âm đến 20-25 độ). Tranh thủ uống chén trà nóng cho ấm người, đến 4 giờ là lên đường tới các chợ thực phẩm đầu mối. Đường xá muà đông đầy tuyết, đâu dám phóng nhanh, rất dễ trơn trượt, tai nạn. Đến nơi, là chợ bán buôn, nhưng cũng vẫn phải lựa chọn thật kỹ - vì lỡ mua phải loại rau quả sắp ôi thiu thì không bán được cho ai và ngày một, ngày hai phải đổ đi; đồng thời phải luyện cho mình “kĩ năng” chọn hàng thật nhanh (như ăn cướp) – nếu không sẽ có khách hàng khác kiếm ngay những thứ mình chưa kịp động đến. Mua đủ hàng là vội đóng bao, đóng thùng cho lên xe chở về cửa hàng. 7 giờ về tới nơi, lại tự bốc xếp xuống. (Phải tự thôi, vì thuê người làm là lại phải trả lương kèm theo đủ thứ bảo hiểm cho họ. Làm ăn không khéo là “lõm”). Rồi sắp xếp phân loại các loại thực phẩm, rồi phải “trang trí” cho đẹp để hút khách nữa. Làm xong xuôi, tay chân rửa xong vội chuì vaò tạp dề, tranh thủ nhai ổ bánh mì con kẹp bốc-vuốt (Bockwurst) và uống cốc sữa cho trôi thì khách hàng đã lục tục kéo đến. (Các cụ già không ngủ được, đã dậy sớm, xuống nhanh, kiếm hàng tươi, rẻ và ngon. Họ luôn mồm khen ông chủ tốt bụng :”Gut, gut!”). Công việc bán hàng cứ như vậy từ 8 giờ sáng tới tận 6 giờ chiều và kéo liên tục từ thứ 2 cho tới trưa thứ 7. Không chỉ vậy, là ngành hàng dịch vụ, có nghĩa là phải phục vụ tận tay, anh bạn tôi kể lại:

“…Có những khách hàng quen là các cụ già về hưu, sống một mình (đây là một đặc điểm của xã hội phương tây – cha mẹ không sống cùng con cái ngay từ khi chúng trưởng thành), được trợ cấp xã hội rất ít, đã yêu cầu tôi bán cho 20-30 kg khoai tây để ăn dần (nhưng giá lại phải rẻ, vì đắt quá thì đâu có tiền mua) và phải mang tới tận nhà (vì các cụ đâu còn sức để xách). Các cụ thường ở trong những căn hộ của chung cư cũ, tận trên tầng 5 (mà ở bên tây, phải nhà xây từ tầng 6 trở lên mới được lắp thang máy). Thế là tôi - một gã trung niên đã vào tuổi 50 - vẫn phải còng lưng cõng bao tải khoai tây 20-30 kg lên tận tầng 5 cho các cụ. Không kể các bạn cũng đủ biết sau đó người tôi thế nào - phải chống gậy cho lưng “thẳng dần” lên. Mỗi tháng tôi phục vụ không dưới 10 cụ như vậy(!)”

Chắc các bạn cũng đã phần nào hình dung ra cuộc sống của những người Việt ở nước ngoài. Hoàn toàn họ không giống như các chàng Việt kiều hồi hương, đầu bóng mượt, ăn mặc đẹp, xài tiền như nước. Đó chỉ là cái mẽ bên ngoài. Với khối óc và đôi bàn tay, chúng tôi đã lao động cật lực, không kể bất kì việc gì để mưu sinh và chúng tôi luôn tự hào về những gì mình đã có.

Tuy mỗi đứa mỗi thành phố, xa nhau vài trăm cây số, nhưng những lúc rảnh rỗi, những ngày lễ tết, chúng tôi – mấy thằng Trỗi - lại hẹn gặp nhau “bù khú” và kể chuyện gia đình, quê hương, kể lại chuyện về những chú lính tí hon đầu cắt trọc, theo trường trong những năm tháng chiến tranh về sơ tán ở Đại Từ (Thái Nguyên), Quế Lâm (Trung Quốc) hay Trung Hà, Hưng Hoá. Tất cả những gương mặt và tính cách của từng thầy cô, của các bạn không phai nhạt trong tâm trí chúng tôi.

Ở nước Đức này, chúng tôi cũng lập “Hội Trỗi”. Anh em Trỗi có : Bùi Nam (khoá 1) và Bùi Đăng Bình (khoá 8), Đoàn Mạnh Khánh (khoá 6) ở Chemnitz (Karl Mark Stadt cũ), Tôn Gia Quý (khoá 4), Hoàng Quang (khoá 4) và Phạm Võ Hùng (khoá 8) ở Leipzig, Đức Dũng (khoá 5) ở Strassfurt, Buì Quang Chính (khoá 5) ở Berlin…Những lần anh em Trỗi ở bên nước sang (anh Lê Võ Tiến Hưng, anh Giáp Thế Hùng…), chúng tôi lại vui như hội. Điện thoại riú rít báo tin cho nhau, rồi vào ngày nghỉ cuối tuần (bên tây không nhậu nhẹt tối ngày như ở ta), anh em kéo về một nhà nào đó liên hoan mừng hội ngộ. Rồi khi đã lâng lâng say, anh em lại cùng nhau hát vang bài “Trường ca”của thầy Hồng Tuyến, mà bọn tây thì chả hiểu gì cả (?) Đã “sinh ra trong khói lửa” thì chẳng còn sợ gì sất! Có bản lĩnh để sống được ở xứ người, chắc hẳn những điều thầy cô dậy hồi ở Trường Trỗi cũng đã giúp chúng tôi khá nhiều. Chúng em xin cảm ơn các thầy cô!

Mỗi lần về nước, thật không sao kể hết được những tình cảm của các bạn trong nước dành cho chúng tôi. Xin cảm ơn các bạn. “Tuổi 50 mà… vẫn như trẻ thơ” là thế!

Đi nhiều, va chạm nhiều, song chúng tôi thấy không có tình cảm nào đẹp đẽ hơn, trong sáng hơn tình cảm của anh em Trường Trỗi chúng ta, đó là tình cảm của những người bạn học, tình cảm của những người lính. Cho dù xa quê hương, xa đất nước, nhưng chúng tôi sẽ không bao giờ làm hổ thẹn cái tên mà trường ta đã mang - Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi.
Leipzig – những ngày đông cuối 2000
H.Q.

LÀM NGƯỜI BÌNH THƯỜNG KHÔNG DỄ

2008-05-02T14:27:00.000+07:00

Lê Đức Hòa (học sinh khóa 3)

Tụi tôi gọi gã là “thộn”. Thời còn là học sinh, rồi sinh viên, mỗi khi bị gọi trả bài, gã cứ ngắc ngứ giải trình. Nghe sốt cả ruột! Gã tìm từ ngữ như ông lão tìm kiếm vật dùng trong hàng trăm ngăn tủ chưa kịp đánh ký hiệu. Dù thầy có cho điểm kém cũng không làm gã tăng tốc độ trả lời. Lạ là, khi có bài tập khó, cả lớp lặng thinh, thì gã (nếu bị thầy gọi) lại lừ lừ giải quyết, làm cả lớp một phen thán phục. Trong các cuộc đánh lộn hồi thiếu thời, gã đứng ngây giữa “chiến trường”, trố mắt nhìn quanh như con hổ đã no mồi, nhưng khi địch thủ tấn công, gã phản đòn tức thì và có kết quả ngay. Trong bóng đá, gã “xí” chân tiền vệ, một vị trí được tự do hơn cả, lại được thưởng thức toàn cảnh trận đấu (!)

Gã ăn nói chậm chạp, ngắc ngứ, ngay cả lúc tâm sự hay khi cãi vã; nhưng trong công việc thì không bao giờ ngại. Hồi còn là lính công binh, gã đục đá vào hạng có năng suất cao và điều khiển “xe cạp” khá điệu nghệ. Tới khi ra trường về làm sĩ quan thông tin, đơn vị gã có nhiệm vụ chuyển mạng “viễn liên – ICS” của Mỹ thành thông tin đường trục. Việc thiết kế thi công khá phức tạp; cả đoàn công tác bàn bạc, toát mồ hôi mà không tìm ra phương án giải quyết. Còn gã thì vẫn cứ im re. Cho tới khi đoàn công tác quay sang vặc gã, thì gã mới ề à đệ trình phương án của mình, làm cả đoàn té ngửa vì phương án rất đơn giản nhưng lại khả thi. Gã rộng rãi, chân thực, được bạn bè quý, đi đơn vị nào cũng được anh em mến. Gã sống nội tâm, hay xúc động, chuyện gì cũng có thể trở thành đề tài để gã suy ngẫm. Gã chỉ chấp nhận ý kiến của người khác, nếu được sự giải đáp chuẩn mực. (Tuy nhiên, đây cũng là điểm yếu của gã, gã tự cho mình cái quyền chỉ chấp hành các chỉ thị mà gã thấy là đúng. Gã giữ cái lý của gã, “cái lý của người Tày”). Vì thế không biết nên liệt gã vào “mô-típ” người nào, và gã có bị gọi là “thộn” kể cũng không quá đáng!

Rồi gã nhận được quyết định nghỉ hưu. Không vốn liếng, không biết xoay xở, gã “thất nghiệp”. Bạn bè, đồng đội cũ tìm tới gã, kẻ giao công việc bán hàng, người cho vay vốn. Nhưng bán hàng thì sẽ phải ca ngợi những sản phẩm không đáng được ca ngợi – gã không muốn. Còn vay tiền có nghĩa là mắc nợ, là trái với “cái lý” của gã. Có người bạn tuyển gã làm kỹ thuật viên, nhưng tới khi phát hiện là để tiếp nhận gã, thì người bạn sẽ cho người khác thôi việc, nên gã đã từ chối. Thôi thì ngồi nhà, đọc sách, uống rượu, thưởng trăng… Và gã đã bế tắc!

Rồi gã dò dẫm “tìm thị trường”. Cuối cùng, gã biến căn nhà của gã thành điểm giữ xe cho học trò, cho dân ở chung cư kế bên. Gã lễ phép với khách, giữ xe chu đáo, chưa hề để xảy ra sự cố nào đáng tiếc. Gã vui vì số lượng xe cũng kha khá (do “làm ăn” có uy tín!), lại có thời gian để đọc sách, để suy ngẫm, để tiện lo cho hai “vịt giời” (gã gọi con gái gã như vậy) ăn học. Gã mãn nguyện!

Tôi không học được điều gì ở gã, nhưng cuộc sống của gã đã nói với tôi, rằng nếu ở trên đời có nhiều người “thộn” như gã thì xã hội ta ắt hẳn phải trong sạch, rằng không cứ trở thành “ông nọ, bà kia” mới là thành đạt; không cứ giàu có mới là thành đạt, mà trở thành một người bình thường cũng là thành đạt. Vả lại, phấn đấu để trở thành NGƯỜI BÌNH THƯỜNG đâu phải dễ!

L.Đ.H

Chú thích của Ban Biên soạn: Lê Đức Hòa khi nằm viện điều trị đã nhớ về một anh bạn rất bình thường, nhưng ai cũng quý mến vì những đức tính tốt đẹp của mình. Anh bạn ấy đã đi xa vì một căn bệnh hiểm nghèo. Anh ta là Lê Viễn Chiến – học sinh khóa 3.

CHÚNG TÔI Ở MIỀN TRUNG

2008-05-02T14:26:00.000+07:00

Nguyễn Phúc Học (học sinh khoá 7)

Năm 1965, khi trường ta được thành lập và vinh dự được mang tên Anh Trỗi, thì hầu hết anh chị em ta chưa hề có khái niệm cụ thể gì về miền quê nóng bỏng, khô cằn, nhưng hết mực trung kiên này. Cho đến nay, ai cũng đã rõ, đất Quảng Nam, Đà Nẵng của miền Trung thân yêu đầy gian khó, nhưng cũng đầy truyền thống cách mạng, đã hình thành nên nhân cách của Anh và đã tạo ra

“... những phút làm nên lịch sử

Có cái chết hoá thành bất tử

Có những lời hơn mọi bài ca

Có con người do chân lý sinh ra ...”!

Sau giải phóng, là con em miền Nam tập kết, chúng tôi theo ba mẹ về quê hương sinh sống và làm việc. Người đến rồi người đi, cho đến năm đầu thế kỷ này, trên đất Quảng – Đà có khoảng 20 anh em là học sinh Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi của các khoá từ 2 đến 8. Với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và hưởng ứng chương trình hành động của Ban Liên lạc nhà trường, anh em chúng tôi đã chủ động tìm đến nhau, nhóm họp từ những năm đầu của thập kỷ 90. Ngay trong những ngày đầu, chúng tôi đã tổ chức về thăm quê hương Anh tại xã Thanh Quít, huyện Điện Bàn (Quảng Nam) và tham gia các hoạt động truyền thống, quyên góp xây dựng Nhà tưởng niệm Anh Trỗi tại Nghĩa trang liệt sỹ Điên Bàn. Đầu 1995, khi ba Anh mất, chúng tôi đã thay mặt cho 1500 thầy trò nhà trường đến viếng, chia buồn cùng gia đình và đưa tiễn cụ về nơi an nghỉ cuối cùng.

Tuy chưa làm được nhiều việc, nhưng với cách tổ chức linh hoạt, với đầy “phong cách Trỗi”, hàng năm chúng tôi đều tổ chức họp mặt truyền thống với sự có mặt của anh em và gia đình. Mỗi lần họp mặt, chuyện vui buồn, nghịch ngợm của mỗi người từ thuở học trò, những kỷ niệm về thầy cô và bạn bè đều được nhắc lại. Lắm lúc cười cả trong nước mắt!

Xin đề cử một số gương mặt để thầy cô và các bạn nhớ lại, để có thể hình dung ra tổ chức của anh em miền Trung! Ở khoá 8, lớp B2, có anh Trí với tên huý là “Tẩu”. Chả là khi đọc “ Ngu Công chuyển núi”, thấy Trí gần với nhân vật Tẩu trong truyện, thế là danh này đã được các bạn gán cho anh. Lúc ở trường, được phân vai đóng Bế Văn Đàn hy sinh trên sân khấu, Trí đã đóng “thực” đến mức các bạn bảo chết rồi, tối đến kiên quyết không cho vào ngủ (!). Sau này, Trí được giới thiệu và tuyển vào đóng vai chính trong phim “Em Phước”. Chắc nhiều người trong chúng ta đã xem và chưa quên được nhân vật này? Nay anh là thượng tá, Phó giám đốc một xí nghiệp lớn của quân chủng Phòng không - Không quân ở miền Trung, tuy vậy tính tình xem ra vẫn “tẩu” như ngày nào!

Ở khoá 5, trung đội 4, có anh Phan Hoài Lưu (nhưng tên riêng nghe “hơi bị ghê”, mạn phép không nhắc ở đây), ngày còn ở trường nổi tiếng là nghịch ngợm, hay đánh nhau (thậm chí dám đánh cả anh trai mình là Phan Hoài Thuận) và có biệt tài sát thủ chim chóc bằng “giàng thun”. Nghe thì dữ như vậy, nhưng chuyện tình cảm của anh mới “mềm mại” làm sao! Khi ở trường Y Trung (Quế Lâm), anh ta từng có nụ hôn đầu đời với một em người Trung Quốc, tên là Mã Quân! …Thật ra, cũng chỉ tại quân ta thách đố nhau mà liều(!)

Có anh nổi tiếng khi xưa vì mê thể thao. Anh ta có thể biểu diễn thành thạo nhiều bài tập trên xà đơn, xà kép như học sinh trường chuyên thể dục thể thao (nào là bật chìm, đánh lăng, trồng cây chuối bằng một tay, quay vòng mặt trời lớn…vv) và đã từng là thành viên trong “Bồ xà khoá 3”. Anh ham chơi thể thao đến mức, khi đã ngoài 40 vẫn tham gia thi đấu bóng đá với thanh niên phường, có lần bị gẫy dăm cái xương sườn, khí tràn làm xẹp cả phổi. Nếu ai có dịp ghé Đà Nẵng và sướng chơi tennis, thì xin mời gặp anh. Anh là danh thủ Nguyễn Thanh Hải, cục phó Cục Kỹ thuật (Quân khu 5), nguyên học sinh khoá 3 (trung đội 3 – B3).

Hai mươi anh em ở miền Trung, với những biệt danh độc đáo được gán từ những ngày còn ở trường cho đến nay vẫn được dùng, đó là Cường “vui” (khoá 3), Dũng “ngố” (khoá 5, B2), Điềm “thối” (khoá 8, B6), Học “bựa” (khoá 7, B4), rồi Long “Tay-lo”…vv. Nếu kể ra thì còn nhiều, nhưng tốt hơn hết, xin mời thầy cô và anh chị em, nếu có dịp qua miền Trung, xin mời hội ngộ với chúng tôi, khi đó có bao nhiêu tên xin kể ra cho bằng hết!

Tuy ít người, nhưng chúng tôi luôn phát huy truyền thống của nhà trường là đoàn kết và thống nhất về quan điểm trong cuộc sống, từ đó đã xoá đi mặc cảm ở không ít anh em và gia đình. Học sinh trường ta nổi tiếng là “quậy”, nhưng đó là biểu hiện của sự thông minh, lanh lợi và nghịch ngợm của tuổi học sinh. Chúng ta được tập trung lại trong một hoàn cảnh rất đặc biệt, được học tập và rèn luyện như những người lính. Nhờ thế, sau khi xa trường đã 30 năm, anh em vẫn đầy đủ bản lĩnh để phát huy tốt những kiến thức đã được học, năng động, sáng tạo trên cương vị công tác của mình, nhiều người đã thành danh. Nếu có dịp tập trung con em ta lại như chúng tôi vẫn làm hàng năm, thì sẽ thấy các cháu cũng nghịch không kém phần cha anh. Đúng là “cha nào, con nấy”, quả không sai!

Nhân dịp năm đầu tiên của thế kỷ mới, qua tập san, xin giới thiệu vài đặc điểm và tình hình hoạt động của anh em ở miền Trung để thầy cô và các bạn hiểu. Hy vọng rằng, trong hành trình “ra Bắc - vào Nam”, hay những chuyến du khảo thăm Hội An, Tháp Chàm, Ngũ Hành Sơn, Sơn Trà, Bà Nà hoặc thắp hương tưởng niệm Anh hùng Trỗi … thì xứ Quảng – Đà sẽ là nơi dừng chân lý tưởng, đầy ắp tình người, tình thầy trò, tình bạn của một thời Trường Trỗi!

Đà Nẵng, 6-2001

N.P.H

TÌNH THẦY TRÒ, HAY...

2008-05-02T14:24:00.000+07:00

… Cái nhìn của Ban Liên lạc về các

bạn Trỗi đang công tác tại Viện Quân y 175

Trong số anh em Trỗi sinh sống tại thành phố Hồ Chí Minh, có nhiều bạn là bác sĩ đang công tác tại các bệnh viện trong và ngoài Quân đội. Tại Viện Quân y 175, có các bạn Phục Quốc, Trung Liêm, Hồ Mai, Văn Công Phước, Ngọc Hùng (khóa 4), Tăng Lực, Trần Bình (khóa 5), Bùi Hoàn Chinh, Bùi Mạnh Hà, Nguyễn Hữu Công (khóa 7), Mạnh Hùng (khoá 8) là dân Trường Trỗi.

Đa số lính Trỗi là bác sĩ đều tốt nghiệp Đại học Quân y những năm 70, đã từng phục vụ tại các đơn vị chiến đấu trong toàn quân, sau đó trở về công tác tại Viện. Thấm nhuần lời dậy của Bác: “Lương y như từ mẫu”, các bạn đã hoàn thành tốt nhiệm vụ do Đảng và Quân đội giao cho. Ngoài ra, các bạn lại còn là những thầy thuốc chăm lo cho sức khoẻ của thầy trò ta và gia đình chúng ta.

Trong số anh em Trỗi, nhiều bạn không còn công tác trong Quân đội, nhưng vẫn cứ muốn được các bác sĩ nhà binh, được dân Trỗi khám và chữa bệnh. Tại sao vậy? Nhất là trong cơ chế thị trường đầy rẫy phức tạp, bạ cái gì cũng dính đến tiền, đặc biệt khi phải vào các bệnh viện (?). Theo tôi, vì các bác sĩ nhà binh nói chung, hay các bác sĩ Trỗi nói riêng vẫn để lại trong lòng người bệnh và gia đình một niềm tin: các anh, chị vẫn giữ được y đức.

Cảm động hơn là khi cánh học sinh Trỗi được khám và chữa bệnh cho thầy giáo của mình. Việc làm này của các bạn như một sự trả ơn công dạy dỗ của thầy cô với chúng ta cách đây đã hơn 30 năm.

Năm 1995, khi Ban Liên lạc đang chuẩn bị tổ chức họp mặt truyền thống 30 năm, thì thầy Trọng – nguyên Trưởng ban Liên lạc phía Nam – trên đường đi công tác đã bị tai nạn, bị vỡ xương bánh chè đầu gối. Chiều hôm đó, (mùng 1 tháng 9 năm 1995), khi đã hết giờ làm việc, thầy được đưa vào Viện 175 cấp cứu. Hay tin, Trần Bình và mấy anh em Trỗi phải chạy đôn đáo tới các khoa để thầy được chụp X quang, làm xét nghiệm và báo cho khoa ngoại B1 nhận bệnh nhân. Ngay sớm hôm sau, thầy được lên bàn mổ. (Bình thường muốn nhanh như thế “hơi bị khó” đấy!). Bác sĩ Tín, người được phân công mổ cho thầy Trọng, là người có đôi bàn tay vàng. Anh cùng lứa với cánh lính Trỗi ở đây, nên họ vốn đã thân nhau. Vẫn giọng của ngày xưa, mấy bác sĩ Trỗi nói với bác sĩ Tín: “Anh Trọng là thầy của chúng tớ đấy. Ông chữa cho cẩn thận; nếu để sự cố tụi tớ sẽ lấy bánh chè của ông lắp vào cho thầy đấy!”. Ý kiến này nghe có vẻ chỉ là đùa vui, nhưng lại thật sự nghiêm túc (!) Nói giọng hách vậy, nhưng rồi anh em cũng “gửi gắm” thầy cho khoa; và với trách nhiệm của mình, anh Tín và các anh chị khoa B1 đã điều trị lành vết thương cho thầy. (Sau vụ này, thầy đã trở thành “bệnh nhân thường trực” của khoa ngoại B1. Năm 1998, thầy lại phải vào viện vì lại bị thương ở chân).

Năm ngoái, qua Xuân Lăng (học sinh khóa 3) đang công tác tại Vũng Tàu, chúng tôi đã liên lạc được với thầy Hồng Tuyến. Nhưng khi đó, thầy đang phải nằm viện điều trị vết thương ở chân. Theo bác sĩ chuyên môn, do bị tiểu đường, chân thầy có khả năng phải tháo khớp. Thầy có hỏi: không hiểu thầy làm bảo hiểm y tế ở Vũng tàu thì có thể điều trị ở Viện 175 được không? Chúng tôi điện hỏi ngay Phục Quốc, Chủ nhiệm Phòng khám, và được trả lời ngay tắp lự: “Người ngoài thì không đúng tuyến, nhưng thầy Trường Trỗi thì luôn là ngoại lệ và phải được giải quyết ưu tiên”. Ngay hôm sau, thầy đã lên thành phố nhập viện. Vì bị tiểu đường, thầy được điều trị ở khoa Nội tiết, do cũng được “gửi gắm”, nên các bác sĩ của khoa đã điều trị bằng thuốc và dầu mù u làm khô vết thương. Ngày ngày, vết thương dần lên da non. Trong những ngày nằm viện, các thầy và anh em học sinh (nhất là mấy anh máu văn nghệ) đã thay nhau đến thăm thầy; thậm chí Trương Đông Nhân còn kéo anh em đến hát cho thầy nghe bài “Trường ca” của thầy sáng tác năm 1966. Thầy đã khỏi và xuất viện ít lâu sau, sau đó thầy viết thư cảm ơn: “Nhờ các anh mà thầy không bị trở thành người giáo già với ‘vết chân tròn trên cát’!”. Thật, chả gì may mắn hơn là “đúng trò, đúng thuốc”!

Cũng vào một tối cách đây hơn năm, thầy Đỗ điện thoại lại nhà tôi để hỏi xem có cách nào để đưa thầy Trần Hữu Thanh vào viện điều trị tiếp được hay không? Vì thầy Thanh bị chấn thương sọ não, đã vào phẫu thuật và điều trị tại Viện 175. Nhưng do phải nằm quá lâu, lưng thầy bị lở loét cộng thêm vết mổ trên đầu, làm bệnh tình càng kéo dài. Nghĩ rằng trường hợp này không thể qua khỏi, nên bác sĩ điều trị đã cho thầy xuất viện… Vì phục vụ người bệnh trong cơ chế thị trường, nên mọi chỉ tiêu đều phải “khoán”, thậm chí “khoán” cả thời gian lưu bệnh nhân tại viện cho các khoa (?). Tôi thầm nghĩ, chả nhẽ cơ chế thị trường không có ngoại lệ cho các trường hợp chính sách ư? (Nhất là đối với những cựu chiến binh đã từng phục vụ Quân đội trong hai cuộc kháng chiến?).

Tôi “phôn” ngay cho Phục Quốc, nêu ý kiến của gia đình và được phúc đáp: sớm mai đưa thầy vào ngay Phòng khám để làm bệnh án và chuyển ngay về khoa điều trị. Tuy nhiên, khi gia đình đưa thầy vào khoa cũng phải nhùng nhằng mãi, vì trực hành chính không muốn tiếp nhận lại. Chủ nhiệm khoa là bạn bè, nhưng hôm đó lại đi vắng (đang tham gia mổ thần kinh trên thành phố). Chúng tôi phải phôn cho anh và cấp dưới đã nhận được lệnh: cho bệnh nhân Thanh vào tái điều trị, miễn bàn! Khi vào thăm thầy, chúng tôi dặn cô: “Nếu có khó khăn gì, cô cứ tìm gặp học sinh Trỗi đang công tác tại Viện. Các bạn sẽ giúp cô ngay, cô đừng ngại!”

Thấy anh em Trỗi trong viện thường lui tới thăm bệnh nhân, y bác sĩ các khoa hỏi: “Người nhà các anh à?”. Khi đó, anh em ta sung sướng trả lời: “Thầy Trường Trỗi chúng tớ đấy!”

Thông báo:

Bạn Phục Quốc đã vinh dự nhận danh hiệu “Thầy thuốc ưu tú” do Chủ tịch nước Trần Đức Lương kí ngày 22-2-2001.

Khóa 3 dưới con mắt một đàn em

2008-05-02T14:22:00.001+07:00

Vân Anh

Không phải vì tôi có anh học ở khóa 3 trường ta mà tôi viết bài này. Là học sinh khóa sau, nhưng vì có nhiều thời gian gắn bó với khóa 3, may ra hiểu được phần nào về họ và tôi có vài nhận xét (có thể không chính xác) như sau:

Khóa 3 được học trong trường ta 3 năm, từ 1965 đến 1968, nghĩa là các anh chị vào học từ lớp 8 đến hết khi tốt nghiệp chương trình phổ thông. Những ngày đầu, khi trường ta ở An Mỹ, đại đội 8 (khóa 3) phải sống trong cửa rừng Tam Đảo, lán trại nằm dọc bờ suối, suốt ngày được nghe tiếng suối chảy róc rách và tiếng kêu của bìm bịp và gà rừng. Mỗi lần lên chơi, tụi tôi hay được xem các anh khóa 3 làm các mô hình máy bay Mig-17, Mig-21 của ta hay “Thần sấm” (F105), “Con ma” (F4-H)… của không lực Hoa Kỳ, làm bằng gỗ, đúng tỷ lệ (mà chả hiểu sao lúc đó mấy anh kiếm được cả những bản vẽ chính xác về các loại máy bay này; thậm chí có cả bản vẽ của Mig-23). Các tay nghề cứng là anh Dũng “gỗ”, Trung Việt… mà “công cụ sản xuất” thì chỉ là cưa, dũa, dao và dùng lá duối thay cho giấy nhám để đánh bóng. Từ đó tôi có khái niệm: khóa 3 có nhiều người tài nhất. (Nhận xét này sau chắc là đúng vì khóa 3 rất có khả năng trong hoạt động văn thể – ca hát, nhạc họa, báo chí, bóng đá, rồi “bồ xà” nữa… vv, nếu có kê danh sách thì thật là dài).

Thời gian sang Quế Lâm, đầu 1967, ở trường Y Trung, thì khóa 3 (lớp 9) chỉ sau khóa 2 (lớp 10) và cũng là khóa lớn, nhưng cũng là khóa “điểm” của nhà trường. Các cuộc chiến trong trường, đến các nhóm “bồ tây - bồ ta” đều xuất phát từ khóa 3. Không ai có thể quên được cái mùa đông đầu tiên trên đất bạn - ảm đạm, ẩm ướt, lạnh lẽo với “cái rét lục địa”; hình ảnh các chú học sinh bỏ học, mặc áo bông cổ lông đen dựng ngược, mũ bông thả tai lòng thòng và kéo sụp lưỡi trai xuống che kín đôi mắt (ngày nay ta thường nói là ”trông rất hình sự”) lang thang như những bóng ma. Từ bác Quỳnh, chú Tuấn trong Ban Giám hiệu, đến các thầy cô phải vất vả nhiều mới ổn định được tình hình khóa 3 (chắc hồi ấy thầy Bạch Quốc Bính, thầy Phú là “chịu trận” nhiều nhất). Tôi tạm coi: khóa 3 là khóa nghịch nhất trường.

Lên lớp 10 – năm học 1967-1968 - về Phong Khẩu, khóa 3 tiến bộ hẳn (có lẽ do là anh cả trong trường chăng?). Đoàn kết trong khóa, quan hệ “bồ tây - bồ ta” tốt lên. Cho đến khi tốt nghiệp, về Quân chính – quãng tháng 6, tháng 7 năm 1968, thì cả khóa như được “đúc” thành một khối, rất thương yêu nhau (cho dù trước đây có mâu thuẫn, xích mích). Nhất là sau này về Đại học Kỹ thuật Quân sự thì phải nói là “thôi rồi” (!), các anh rất đoàn kết và thương yêu bảo vệ nhau đến cùng. Tôi tự nghĩ: khóa 3 lại là khóa thương yêu nhau nhất.

Lẽ dĩ nhiên, khóa 3 là khóa có tỷ lệ học sinh nhập ngũ cao nhất trong trường (trên 95%).

Khi khóa 3 làm đồ án tốt nghiệp ở Đại học Kỹ thuật Quân sự, vì có chút tài kẻ vẽ học lỏm hồi ở Trỗi, tôi đã giúp mấy “anh giai” khóa 3 vẽ sơ đồ bảo vệ, hay kẻ chữ cho luận văn (hồi đó làm gì có computer như bây giờ, chỉ khéo tay là nhất !). Như vậy tôi được gần gũi với khóa 3 thêm 3 năm nữa.

Hôm nay, sáng mùng 1 tháng 3 năm 2001, được tin dữ do anh Tạ Chiến (Ban Liên lạc khóa 3) báo, anh Lê Đức Hòa (học sinh khóa 3) đã mất vì căn bệnh ung thư phổi. Ngỡ ngàng vì quá nhanh và bất ngờ! Chúng tôi rủ nhau lên viếng anh. Anh Hòa chính là tác giả của bài “Như ký sự miền Viễn Tây” đăng trong tập san này. Cuối năm 2000, nghe tin Ban Liên lạc (phía Nam) phát động đợt sáng tác và sưu tầm kỷ niệm về trường, đang nằm trị bệnh tại Viện Thống Nhất, anh đã hưởng ứng - kì cụi viết bài và qua Chí Quang gửi cho Ban Biên soạn. Biết mình bị ung thư phổi, nhưng anh vẫn lạc quan và nói với bạn bè đến thăm về ý định sẽ mở trường đào tạo học sinh điện tử. Sau khi mổ, trước Tết Tân Tỵ, ai cũng nghĩ bệnh tật sẽ qua, vì thấy anh khỏe hơn. Nhưng không, ngay sau Tết, con bệnh đã di căn, anh phải vật vã đối đầu. Rồi bác sĩ bất lực và anh được trả về nhà cách đây 1 tuần. Chiều qua – 28 tháng 2, quãng 6 giờ, anh đã trút hơi thở cuối cùng!

Đúng 2 giờ chiều, anh em chúng tôi có mặt đầy đủ tại nhà anh gần ngã tư Thủ Đức. Có đến trên 20 anh em lính Trỗi ngồi chật kín hai bàn tròn trò chuyện thăm hỏi gia đình sau khi đã vào thắp hương cho anh. Hai phần ba số anh em khóa 3 đến viếng anh vẫn đang mặc áo lính, họ là những thượng - đại tá đang đảm đương những trọng trách tại các sư đoàn, lữ đoàn, các xí nghiệp quốc phòng, các viện nghiên cứu hay đơn vị chiến đấu. Tôi chợt nghĩ: đến thời điểm này, khóa 3 là khóa có số anh em đông nhất còn phục vụ trong quân ngũ sau 33 năm ra trường.

Ngày mai, mùng 2 tháng 3, gia đình, Hội Cựu chiến binh, bà con lối xóm và anh em bạn bè khóa 3 sẽ đưa Lê Đức Hòa về nơi an nghỉ cuối cùng. Anh sẽ được gặp các liệt sĩ của khóa 3: Lê Minh Tân, Cao Quốc Bảo, Ngô Ngời và các bạn bè cùng khóa: Trần Ngọc Tường, Lê Viễn Chiến, Phan Thế Châu, Nguyễn Kim Thành và Nguyễn Đức Kháng.

Nhân việc gặp nhau để tiễn đưa một cựu học sinh Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi về cõi vĩnh hằng, nhớ tới trường, thầy cô và bạn bè, tôi chợt nghĩ và tìm thấy “mấy cái nhất” của khóa 3!

Chiều 1-3-2001

V.A.

ĐÔI ĐIỀU TÂM SỰ VỚI ANH EM KHÓA 8

2008-05-02T14:21:00.000+07:00

Ban Liên lạc khóa 8 tại thành phố Hồ Chí Minh

Hè 1967, khi đang sơ tán xa Hà Nội, chúng ta - bọn trẻ con vừa học xong lớp 4, trường Nguyễn Bá Ngọc (thuộc Tổng cục Chính trị), được gia đình đón về để tập trung lên Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi. Đối với tụi học sinh Nguyễn Bá Ngọc, thì việc tập trung vào Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi không có gì là lạ, vì trước đó một năm, “lớp đàn anh” sau khi học hết cấp I đã được chuyển sang trường Thiếu sinh quân, khi đó đang đóng quân ở Đại Từ, Thái Nguyên.

Chiều hôm đó, sau những đợt máy bay Mỹ đánh phá Hà Nội và các vùng lân cận, thành phố trở lại yên tĩnh, chúng ta được cha mẹ đưa tới tập trung tại khu tập thể Nam Đồng, nằm trên đường Hàng Bột (nay là Tôn Đức Thắng) gần gò Đống Đa. Bọn nhóc chúng ta được phát quân trang gồm ba-lô, quần áo quân phục, chăn màn… như đối với một người lính. Sau khi chia tay cha mẹ, chúng ta lên xe ngay trong đêm và được các chú đưa về một làng thuộc huyện Quảng Oai (Hà Tây). Sau 3 ngày nghỉ tại đây, đêm cuối cùng, cả đoàn được một trung đoàn xe máy công binh dùng xe lội nước bí mật chở vượt sông Hồng lên tập trung tại một vùng núi hang động thuộc huyện Võ Nhai (Bắc Thái). Sau một ngày nằm chờ con em các cơ quan Trung ương lên tập trung đầy đủ, một buổi tối, chúng ta hành quân theo đường 1B tới Bắc Cạn, lên Lạng Sơn rồi qua cửa khẩu Đồng Đăng, vượt biên giới Việt – Trung sang thị trấn Bằng Tường. Tại đây, không còn nghe tiếng còi báo động rú, không còn nghe tiếng bom nổ, không còn thấy không khí chiến tranh như ở Việt Nam. Sau 3 ngày nghỉ đợi chuyến tầu liên vận quốc tế, anh em ta được đưa về Quế Lâm và tới trường Y Trung - nơi Trường Trỗi đóng quân.

Quãng thời gian 1 năm sống, học tập tại Quế Lâm và 2 năm tại Trung Hà (Hà Tây), với chúng ta, là những năm tháng đầy ắp kỷ niệm không thể nào quên. Chúng ta, những “học sinh - lính”, thật tự hào vì đã được đào tạo cơ bản nhất, kỹ nhất so với tất cả các trường phổ thông trên miền Bắc lúc bấy giờ. Tất cả các học sinh Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi sau khi ra trường, dù ở bất cứ môi trường nào cũng sớm thích nghi và luôn là những người nòng cốt cho các phong trào học tập, văn hóa văn nghệ, thể thao… của đơn vị.

30 tháng 4 năm 1975, toàn miền Nam được giải phóng - đây là niềm vui lớn của cả dân tộc, trong đó có cả những học sinh Trường Trỗi quê hương ở miền Nam. Sau 20 năm lớn lên trên đất Bắc, chúng ta được trở về miền Nam với một niềm tự hào “nho nhỏ” – mình cũng là một chiến sĩ tham gia giải phóng quê hương.

Là học sinh Trỗi, chúng ta có một đặc điểm: dù ở bất cứ nơi đâu, anh em cũng lại tìm đến với nhau, cho dù thời gian có qua đi. Từ thằng này hỏi thăm thằng kia (xin lỗi vì chúng tôi dùng đại từ nhân xưng hơi “mạnh”, nhưng đúng sự thật), rồi anh em đi tìm nhau, những “nhóm Trỗi” đã hình thành mà không phân biệt lứa tuổi, không phân biệt lớp. Một ngày kia, anh em thấy có nhu cầu họp mặt cả khóa, một người khởi xướng, mọi người hưởng ứng và một Ban Liên lạc ra đời. Anh em ta đã tổ chức họp mặt truyền thống nhà trường, họp mặt truyền thống lớp, với mục đích để các bạn ôn lại kỷ niệm xưa và ngày càng gần gũi nhau hơn, bạn bè hỗ trợ giúp đỡ nhau trong cuộc sống và làm những việc hiếu hỷ theo truyền thống của dân tộc… Mục đích là thế, nhưng để đi đến thực hiện một cách nghiêm túc thì còn nhiều ý kiến khác nhau, vì mỗi người mỗi tính, mỗi hoàn cảnh. Tuy vậy, khóa ta cũng đã làm được những việc như: giải quyết việc làm cho bạn Q.; giúp đỡ các bạn có khó khăn như bạn D., bạn P.; đóng góp hỗ trợ cho bạn A. ở Hà Nội điều trị bệnh tim, giúp bạn kéo dài cuộc sống với gia đình và bạn bè. Các bạn trong Ban Liên lạc khóa 8 luôn là những người có mặt sớm nhất khi bất kỳ gia đình của một trong anh em ta có tang. Đặc biệt khi bạn L., bạn H. từ trần, chúng ta đã có những đóng góp về vật chất, tuy không nhiều, nhưng đã thể hiện đúng tinh thần của học sinh Trường Trỗi.

Rồi tình hình xã hội cũng biến đổi, các cuộc họp lớp của anh em khóa 8 ngày càng khó tổ chức, với nhiều lý do như: nhiều bạn không có thời gian tham gia vì bận công tác, bận làm ăn hay tình hình sức khỏe không cho phép, có bạn không mấy hứng thú sinh hoạt vì cảm thấy sinh hoạt đơn điệu, có một số ít có thể vì lí do kinh tế (?) (mỗi khi quyên góp, mình không đóng cũng kỳ, mà đóng… cũng khó!).

Đó là những phát sinh tất yếu, nhưng với mục đích gìn giữ tình cảm của những năm tháng học tập, rèn luyện trong nhà trường mãi trong sáng, thì nhất định chúng ta sẽ duy trì được hoạt động có ý nghĩa này. Phải nói rằng, trong thời buổi kinh tế thị trường như hiện nay, chúng ta vẫn giữ được quan hệ và tình cảm như thế là một điều đáng quý, không gì có thể đánh đổi được.

Các bạn khóa 8 thân mến!

Có thể sinh hoạt của chúng ta không duy trì đều đặn thường xuyên như ngày nào, nhưng Ban Liên lạc khóa 8 luôn là sợi dây kết nối anh em khóa 8 lại với nhau. Nếu các bạn có khó khăn gì, xin mời hãy liên lạc với chúng tôi! Có một tập thể thương nhau, gắn bó với nhau như vậy, có việc gì mà ta không làm được?

BLL K8

MỘT LẦN ĂN TRỘM GÀ

2008-05-02T14:20:00.000+07:00

Anh Thy ghi theo lời kể của M.T. (học sinh khóa 7)

Phải nói, những năm trường về Trung Hà, Hưng Hóa, điều kiện vật chất tuy không được như hồi ở Quế Lâm, nhưng Quân đội vẫn lo cho chúng ta khá đầy đủ. Ăn uống không bị đói, quần áo quân phục năm 2 bộ, quân trang quân dụng đúng và đủ cho một người lính. Tuy vậy, vì đang tuổi học trò, nên chúng tôi vẫn không tránh khỏi cái trò nghịch ngợm. Ngày chủ nhật, “ra phố” Trung Hà dạo chơi. Ở đây chỉ có mỗi cửa hàng “bà Bóp” bán trứng gà luộc là hấp dẫn. Khốn nỗi bà lão bán đắt kinh khủng. Để “điều chỉnh lại lợi nhuận” của bà, chúng tôi vừa mua, vừa “tranh thủ nhặt thêm” mấy quả nhét vào ống tay áo bông. Đặc biệt, có một lần chúng tôi bắt trộm gà của các thầy và đã được một bài học nhớ đời. Nay chuyện cũ đã qua hơn 30 năm, thấy không còn xấu hổ, mới mang ra kể cho anh em.

Ngày ấy, ở Trung Hà, các thầy chủ nhiệm được bố trí ở cùng các trung đội. Thầy Trọng vừa dạy, vừa phụ trách một lớp khóa 7. Riêng cán bộ và các thầy giáo không làm chủ nhiệm ở dẫy nhà một tầng tách hẳn khu học sinh, và hầu như thầy nào cũng tranh thủ chăn nuôi thêm gà cải thiện. Một chiều, khi đi “kinh lý” quanh trường, lúc ngang qua chuồng gà của các thầy, tôi và T.T. phát hiện thấy cặp gà mái tơ của chú Hùng (cán bộ chính trị nhà trường) rất ngon mắt. Thế là hai đứa nháy nhau sẽ “hành động” ngay đêm ấy.

Tối đó, sau hồi kẻng vào “tự tu”, mấy đứa tụi tôi cũng ngồi vào bàn nghiêm chỉnh và giở sách ra đọc. Bề ngoài trông như đang học bài, nhưng trong bụng cứ thấp thỏm chờ đến giờ “G”. 9 giờ, sau hồi kẻng kết thúc học tập, anh em ra giếng làm vệ sinh cá nhân rồi về phòng ngủ. 9 giờ 30 phút, máy nổ ngừng phát điện, toàn trường rơi vào đêm đen, chỉ còn lại ánh đèn dầu từ phòng các thầy đang chuẩn bị giáo án là còn le lói. Tôi cử B.S. ra đứng “hóng mát” ở đầu cầu thang gần phòng thầy Trọng để “cảnh giới”, vì phòng thầy ngay sát với trung đội tôi, nếu thấy thầy đi kiểm tra thì “báo động” cho anh em. Thầy vẫn ngồi quay mặt ra cửa và say sưa chấm bài. Thế là tụi tôi ngoắc tay hành động.

T.T. rất khéo, chả hiểu học ai, mà hắn nhẹ nhàng mở cửa chuồng, thò tay nâng vào ức của cô gà mái tơ, cô ta im re chẳng một “lời phàn nàn“. Nhận gà từ tay T.T., tôi vội nhét vào trong áo bông, rồi hai đứa lẳng lặng lần trong đêm đi xuống bếp ăn đại đội ở ngay cổng trường. Trong bếp, như mọi ngày, các cô nuôi đã ủ sẵn một nồi quân dụng nước sôi để sớm mai có nước uống và nấu ăn. B.S. đã chờ sẵn ở bếp. Ba thằng xử con gà rất nhanh gọn. Sau khi vặt lông và tháo bỏ lòng ruột, con gà được thả luôn vào nồi nước đến 20 phút. T.T. mò vào kho lấy ra một đĩa muối… Thầy Trọng ở với chúng tôi từ khi ở Quế Lâm. Không hiểu bằng cách nào, hầu như chuyện nghịch ngợm gì của chúng tôi, thầy cũng biết, nên đứa nào cũng chờn. Lần này, để đảm bảo an toàn, chúng tôi giấu gà vào bụi dứa dại rồi về quan sát. Nhòm qua khe cửa thấy thầy vẫn ngồi chấm bài, chúng tôi yên tâm trở lại nơi giấu gà và liên hoan mừng thắng lợi. Thêm ba đứa bạn “cùng hội” trong lớp theo hẹn cũng đã có mặt. Cả con gà đã luộc (mà chả hiểu đã thật chín hay chưa (?), vì trời tối om, nên tụi tôi chỉ nhận biết bằng mũi) được xé bằng tay (không được chặt để tránh gây tiếng động) và chấm muối (vì ăn vụng nên muối chẳng có tiêu và cũng không có ớt). “Chiến đấu” xong, toàn bộ xương, lòng mề gà được gói gọn vào một bọc đem chôn ở gốc đu đủ để phi tang. Bọn tôi lần lượt từng thằng về phòng đi ngủ. Nhìn lên phòng thầy Trọng vẫn thấy le lói ánh đèn, thế là yên tâm. Thầy vẫn đang chấm bài và không hề biết “tội” của mấy đứa bọn tôi. Phi vụ này coi như không “nghĩa lộ”(!).

Sáng sau, từ 5 giờ, thầy Trọng đã dậy và đi một vòng quanh đơn vị. 5 giờ 30 phút, kẻng báo thức, cả đại đội tập trung chạy đều và dàn đội hình “9-6-3-0” tập thể dục. Tập xong, nghe anh em hô to: “Rèn luyện thân thể – Bảo vệ Tổ quốc. Rèn luyện thân thể – Chống Mỹ cứu nước!”, mà tụi tôi như mở cờ vì một phi vụ đã thoát. Nhưng không, thầy Trọng ra trước hàng quân và nói: “Đêm qua, đại đội ta đã có một nhóm các em vi phạm khuyết điểm. Để phát huy tính tự giác của các em, thầy không nêu tên. Những em nào có khuyết điểm thì lên phòng thầy, ngay sau khi làm vệ sinh cá nhân!”

Nửa tiếng sau, mấy đứa có lỗi lục tục lên phòng thầy, thầy nhìn qua và hỏi: “Thế còn M.T. đâu ?” B.S. chạy xuống gọi tôi lên. Biết mình có lỗi, tôi chỉ biết cúi đầu chịu tội. Tôi nhớ mãi lời thầy dặn ngày đó:

- Đêm qua các em đã làm gì, thầy đều biết cả. Các em ạ, ăn cắp là một thói xấu, nhưng xấu hơn khi các em đã ăn cắp thành quả lao động của thầy giáo dạy mình. Các em phải nhớ: không bao giờ được dùng những gì không do mình làm ra, mà không xin phép. Ngay từ bây giờ, các em chỉ là nghịch ngợm lấy cắp con gà, nhưng khi lớn lên được quản lý một tài sản lớn của nhà nước, mà các em vẫn có thói quen như vậy sẽ trở thành tội lỗi. Lần này, các em đã tự giác nhận thấy khuyết điểm và đã lên gặp thầy. Sáng nay, cả 6 em về lớp và làm tự kiểm điểm. Ban chỉ huy đại đội sẽ xét kỷ luật sau.

Thầy còn cho một đứa ra chợ hỏi xem giá gà mái tơ là bao nhiêu và sau khi thu các bản tự kiểm điểm, thầy bảo: “Vì đã biết lỗi của mình, thầy hy vọng đây là lần cuối các em vi phạm kỷ luật. Thầy cho các em tiền, các em xuống xin lỗi chú Hùng và mang số tiền này trả chú!” Mừng quá, cả bọn chạy xuống khu Hiệu bộ gặp chú Hùng xin lỗi và trả tiền chú. Nhưng chú không nhận tiền, chú khuyên: đừng bao giờ ngịch ngợm như thế, để cha mẹ ở xa yên tâm công tác; nhất là cha mẹ những cháu đang ở chiến trường, nếu biết con mình như vậy sẽ càng lo lắng, không yên tâm chiến đấu.

… Mới đây khi gặp lại thầy Trọng, tôi hỏi vì sao thầy lại biết hết khuyết điểm của tụi tôi lần đó. Thầy cười vui vẻ: “Như Ma-ca-ren-cô đã tổng kết: quản lý giáo dục phải có phương pháp. Trong số bạn bè các em có những bạn làm ‘chân rết’ cho thầy, các bạn đó đã cung cấp những thông tin chính xác cho thầy. Việc làm đó rất cần thiết, vì sự tiến bộ của các em. Một trong những ‘chân rết’ của thầy là cậu Thắng, em có còn nhớ ?”

Đúng rồi, tôi đã hình dung ra Thắng “búi tó” – một anh chàng có tiếng là nghịch ngầm trong lớp. Đêm hôm đó, khi biết tụi tôi đi bắt gà xuống bếp làm thịt, Thắng “búi tó” đã thông báo cụ thể cho thầy bằng một mẩu tin gài vào chân cửa ra vào (nơi hai thầy trò đã quy định từ trước). Như vậy, ngay trong đêm, thầy đã nắm được toàn bộ sự tình.

Và… đúng là ngoài việc tự biết lỗi, chúng tôi càng kính phục trước phương pháp giáo dục của các thầy. Nghĩ lại mới thấy, ngày ấy chúng tôi nghịch ngợm làm các thầy quá vất vả.

A.T

NỖI NHỚ KHÔNG QUÊN

2008-05-02T14:19:00.000+07:00

Nguyễn Hữu Hà – Lê Hòa Bình (học sinh khóa 7)

Thầy trò chúng tôi gặp nhau ở Trại Cau, Đại Từ, Thái Nguyên vào tháng 8 năm 1966 - những ngày đầu trong môi trường “quân ngũ” - Thiếu sinh quân. Lần đầu tiên, chúng tôi biết thế nào là tiểu đội, trung đội, đại đội, E, F… Lần đầu tiên chúng tôi biết thế nào là báo động, hành quân dã ngoại, nội vụ, tự quản, tự tu... Ôi, không biết bao nhiêu từ ngữ quân sự, chúng tôi phải làm quen và áp dụng vào cuộc sống. Rồi môi trường mới cũng dần thành quen. Các trung đội trưởng, các cán bộ khung đại đội, các chị nuôi không còn xa cách với chúng tôi, họ trở thành các cô, các chú, các anh, các chị cùng ăn, cùng ngủ, cùng sinh hoạt, học tập trong những ngày tháng nóng bỏng của cuộc chiến tranh chống phá họai của giặc Mỹ ra miền Bắc. Những giấc ngủ không yên, những buổi học bị dừng bất chợt vì máy bay Mỹ bay qua, cả lớp lần lượt rút ra hầm trú ẩn... Tất cả dần đã trở thành những việc không còn là lạ với tụi nhóc chúng tôi.

Thầy trò chúng tôi họp thành một đại gia đình từ ngày ấy và cũng chính đại gia đình này đã trở thành một phần của cội nguồn tạo nên nhân cách trong mỗi chúng tôi. Để giờ đây, khi có những khoảng khắc lắng đọng trong cuộc đời, chúng tôi thường tự thưởng cho mình bằng một giấc mơ trở về sống lại trong mái ấm đại gia đình hồi đó. Nó trong sáng quá, đẹp đẽ quá, tình người quá, trưởng thành quá và…dữ dội quá!

Nhớ về ngày mới lên trường, trước mắt chúng tôi hiện ra dẫy núi Tam Đảo sừng sững và xanh ngắt, thấp thoáng ánh bạc của những dòng thác đầu nguồn lộ ra ở lưng chừng núi, những rừng cây đại ngàn chằng chịt dây leo ken kín cả lối mòn, những dòng suối trong vắt uốn lượn theo khe núi, lúc ẩn lúc hiện như những dải lụa bay vờn giữa màu xanh của núi rừng Đại Từ hoang sơ hùng vĩ. Đầu tiên, đại đội chúng tôi đóng quân ở Trại Cau, sau chuyển qua Trại Bưởi.

Người tạo ấn tượng đầu tiên với chúng tôi là trung đội trưởng Nghinh của B3 – mặt trông dữ tướng với bộ râu quai nón tua tủa, người thì trần trùng trục, lem luốc, mồ hôi mồ kê nhễ nhại, các bắp thịt thì nổi lên cuồn cuộn. Đứng giữa đám học trò, anh hoa tay múa chân, nắm lấy tay từng thằng quay tít, rồi tấn đông, tấn tây; trông sao mà giống Điển Vi thời Tam Quốc (!) Còn B trưởng Phảng, Đạt thì vẫn giữ được tính cách mạnh mẽ, nghiêm trang của cánh lính cảnh vệ ngày nào.

Tôi nhớ nhiều đến thầy Thịnh – B trưởng của B1. Trông thầy rất thư sinh và ngày đó thầy cũng bị “ngã nước” như tụi nhóc chúng tôi - cũng ghẻ lở, hắc lào, cũng cùng tắm nước đun lá cây ba chạc, lá xoan và cũng thủ thuốc BSI hay xanh-mê-ti-len bôi ngứa. Tuy có vóc dáng thư sinh, nhưng thầy có đôi mắt “tình báo” và… rất “cao thủ”. (Thế mới biết tầm cỡ của các thầy Trường Trỗi). Chúng tôi có bao nhiêu trò ma mãnh, thì thầy có bấy nhiêu cách đối ứng, đặc biệt là biện pháp “báo động liên hoàn” của thầy. Đầu hôm báo động: các cậu có nhận thấy khuyết điểm chưa? Chưa! Về ngủ tiếp, nửa tiếng sau lại báo động. Nếu kết quả cuối cùng chưa đạt thì “điệp khúc” trên sẽ tiếp tục cho tới sáng, thậm chí kéo dài tới hôm sau. Cũng từ quá trình rèn dũa đám trẻ khoác áo lính ngày ấy, mà chúng tôi học được nhiều kiểu báo động độc đáo: báo động mùa hè nhưng mặc quân phục đông, báo động tĩnh, báo động đơn, báo động kép… Nhớ đến thầy, chúng tôi vẫn hình dung ra gương mặt lo âu, vành môi mím chặt ghìm nén cơn tức giận, khi tìm ra 10 thằng học sinh của B1 trốn ngủ đang tắm đêm tại hồ nước trong mỏ Sạn Sỏi ở chân núi Voi, ngày còn ở Y Trung (Quế Lâm, Trung Quốc). Còn chúng tôi cũng tức giận không kém vì không biết kẻ nào đã làm “nội gián” khai báo với thầy, làm tất cả bị bắt quả tang, (vì trước đó cả bọn đã đánh lạc hướng được sự theo dõi của “lực sĩ” Cần “điếc” và thầy Thịnh rồi?).

Chúng tôi không quên chuyện chị nuôi Son cứ nằng nặc đòi tắm cho bạn Lộc “cồ “ - học sinh quá khổ của đại đội, làm ai cũng phải phì cười và cảm nhận được tình thương, trách nhiệm cao cả đã làm chị quên cả những ranh giới không cho phép vượt qua. Đấy mới chỉ là một vài kỷ niệm trong sinh hoạt, còn về rèn luyện, sức khỏe học hành… thì còn vô vàn chuyện để nói. Y sĩ Nhâm của đại đội được đám học trò quý gắn cho cái tên Nhâm “sun-phat”, vì anh chuyên kê đơn sun-pha-mit cho mọi người bệnh. Y sĩ Toan thì được gọi là “po-ly-vi-ta Toan”, vì cứ khai mệt là được cấp ngay poly vitamin để “ăn thay kẹo”.

Thầy Hậu - dạy Địa - có tập truyện “ Mèo vằn chu du ký “ để chuyển tải những kiến thức địa lý ở các châu lục cho các học trò chỉ mê nghe kể chuyện hơn học bài. Anh em khóa 7 có kiến thức địa lý kha khá cũng chính là nhờ những mẩu truyện này. Rồi thầy Thuận – giáo viên Văn – hiền lành và tình cảm. Nghe nói sau khi lớp Trỗi nhỏ ra trường, thầy chuyển ra khỏi Quân đội về dạy ở trường cấp III Diêm Điền, Thái Bình; hoàn cảnh khó khăn lắm. Còn thầy Lực – dạy Họa – có thân hình như anh tiều phu cục mịch, nhưng mỗi lần vung tay uốn lượn trên bảng là lại cho ra một truyện cổ tích: “Ngày xưa, có một anh nông dân… ngày xưa có một cô gái, một cậu học trò… ngày xưa có một con rồng, con hổ…” làm mê mẩn và ổn định trật tự cả một lũ trẻ con hiếu động. Tiết nhạc của thầy Quý, thầy Tuyến là những giây phú thư giãn với tiếng đàn vi-ô-lông véo von, tiếng ắc-cooc-đê-ông rộn rã với các khúc quân hành đầy hào khí của những chiến binh.

Cho dù là nhà trường Quân đội, nhưng mỗi khi hè đến hay đông về, anh em chúng tôi lại tự tổ chức những trò chơi truyền thống thích hợp: chỗ này đánh đáo, chỗ kia chơi khăng, chơi quay… Đã chơi là phải vui hết mình, vui đến độ thầy Hòa - dạy Văn - cũng bị kéo vào vui với tụi tôi. Thầy có một con quay to đến mức: từ bé đến giờ, tôi chưa thấy con quay nào to hơn! Ngày đó, chúng tôi lo nhất là quay của mình bị quay của thầy “hầm”, nếu trúng “vố” ắt hẳn sẽ bị toác làm đôi. Chúng tôi thầm nghĩ: chắc thầy phải “trưởng thành” từ một lò chơi quay nổi tiếng nào đó của đồng bằng Bắc bộ; con quay của thầy không chỉ to, đẹp, mà còn rất cân đối và quay tít rất lâu.

Còn nói về môn Văn thì phải nhắc đến thầy Trọng, người thầy đã gieo vào lòng chúng tôi cái hồn, cái tài của Nguyễn Du khi viết truyện Kiều, cùng nhiều tác phẩm văn học “đông - tây - kim - cổ” khác. Và khi nói về thầy Trọng thì phải nói đến vốn tiếng Hoa của thầy. Không biết thầy học Trung văn từ lúc nào, mà đọc sách tiếng Tàu thì như đọc tiểu thuyết tiếng Việt, còn nói chuyện với người Hoa thì cứ như người Bắc Kinh, hỏi thì thầy bảo là từ nhỏ đã học chữ nho. Điều nhớ nhất về ông thầy này là có đông con nhất trường, vì ông nhận rất nhiều con nuôi và nhận trong mọi tình huống, không cần xuất xứ, lễ nghĩa, chỉ cần vui, chỉ cần thích là đủ. Giọng ông rất to, nên trong các buổi sinh hoạt dã ngoại, mit-tinh, ông luôn là người hướng dẫn và cầm càng cho cả hội hò hét, reo vang.

Để làm cho cuộc sống xa Tổ quốc, xa gia đình của lũ “bộ đội con nít” đỡ buồn tẻ, hầu như thầy nào trong đại đội cũng trở thành “nghệ sĩ”. Cục mịch như đại đội trưởng Thát của C51 cũng đứng ra làm biên đạo múa, viết kịch bản; rồi thầy Đào Núi - dạy Sinh - cũng dạy hát chèo, gõ trống cơm…

Dĩ nhiên, chuyện học hành là nhiệm vụ trung tâm của trường, nên các thầy các cô cũng rất vất vả với đám bộ đội con đang tuổi ăn tuổi lớn, ham chơi hơn học. Thầy Điền, thầy Sử, thầy Thưởng, thầy Thanh, thầy Dũng, thầy Đạm, cô Tần, cô Ngần… và biết bao thầy cô khác với những kinh nghiệm của mình đã ngày đêm bám lớp, theo học sinh dạy dỗ, truyền đạt cho hết kiến thức. Học trong chính khóa, học trong giờ tự tu buổi chiều, buổi tối; nếu học chưa đủ, thì phụ đạo thêm cho lớp, cho cá nhân. Không thầy cô nào phiền muộn hay tính toán, cho dù đã từng có những giây phút phải cắn răng chịu đựng, phải rớt nước mắt với đám trò quỷ quái này.

Tôi còn nhớ thầy Điền, khi dạy môn Vật lý (thời gian ở Trung Hà), đã phải gào lên “… Tôi đã nói với các em là: phải cầm cái này này chuyển sang cái này này…”; tay thầy chuyển qua chuyển lại trước mặt chúng tôi, còn mặt thầy thì đỏ gay. Chắc lúc đó, thầy không thể hiểu nổi: tại sao tụi nhỏ lại không nắm được những kiến thức đơn giản đến như vậy??? Có nhiều bạn kể với tôi là đã gặp lại thầy trên trường Văn hóa Lạng Sơn trong thập niên 70. Riêng tôi, tôi nghĩ: có lẽ đây là một trong những người thầy yêu nghề nhất và hạnh phúc nhất của Trường Trỗi, vì đã có không biết bao nhiêu thế hệ học sinh được thầy dạy dỗ và trưởng thành. Thầy đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp “trồng người”.

Thấm thoăt chia tay trường, chia tay các thầy, các cô đã hơn 30 năm. Thời gian thầy trò sum họp trong một đại gia đình không phải là dài, nhưng những kỷ niệm của những năm tháng đó mãi mãi không bao giờ quên. Chính thời gian đó là một phần cội rễ tạo nên nhân cách của chúng em ngày hôm nay. Từ tận đáy lòng mình, chúng em muốn nói: chúng em luôn nhớ ơn tất cả các thầy, các cô cùng Ban giám hiệu nhà trường và chúng em luôn tự hào rằng, mình là học sinh của trường Thiếu sinh quân mang tên Anh hùng liệt sỹ Nguyễn Văn Trỗi (thuộc Tổng cục Chính trị, Quân đội NDVN).

TPHCM - Đầu hạ 2001

N.H.H - L.H.B

PHI VỤ CUỐI CÙNG

2008-05-02T14:18:00.000+07:00

Súng Kối

Năm 1970, học sinh khóa 7 chúng tôi vẫn đóng quân ở Trung Hà, Hà Tây. Lớp B1 của chúng tôi nằm ngay lầu 1 dãy nhà trước sân vận động, nhìn qua sân là bếp ăn, giếng nước và ao cá của trường.

Câu chuyện bắt đầu từ những giờ tự tu buổi tối. Đó là một đêm cuối xuân, thời tiết không còn lạnh, trời tối đen như mực, (nếu không có đèn thì đứng cách nhau vài mét cũng chả thấy gì). Như bao tối khác, giờ tự tu, khi có mặt thầy, chúng tôi ngồi xem lại bài vở hoặc giải các bài tập được giao trong ngày. Khi vắng thầy, chúng tôi lại tán gẫu, cãi lộn, hoặc làm việc riêng, tệ hơn thì đấm đá lẫn nhau. Nhưng khổ nhất trong giờ tự tu là đói bụng, mà càng về đêm thì càng đói. Bình thường, nếu đứa nào còn chút quà của gia đình lên thăm từ chủ nhật, hay thủ được ít đồ ăn sau bữa cơm chiều thì còn đỡ; nếu không, mọi “giải pháp” khác dường như là bất chính (!). Các cụ nói: “Đói, đầu gối cũng phải bò” quả không sai. Tôi có một thói quen, khi bị rơi vào trong tình trạng này, lập tức phải mò xuống bếp ăn, may ra kiếm được miếng cơm cháy, hay miếng tóp mỡ, khá hơn thì là cục ma-gi cô, hộp thịt dở, hay khúc bánh mì… vv. Không thể tính được bao nhiêu phi vụ thành công, nhưng thất bại thì chỉ có một và nó là “phi vụ cuối cùng” chấm dứt các “cuộc ăn đêm” của tôi.

Đêm đó, khi đã sắp hết giờ tự tu, chả nhớ bữa chiều được cho ăn những gì, mà anh em “tham gia” đông thế, đến gần cả chục đứa. Từng nhóm nháy nhau rời lớp và “hội quân” ở bên giếng ăn của bếp khóa 7. Anh em chia nhau đi lùng sục khắp nơi, từ chảo, nồi quân dụng, đến chạn, rổ thúng, và cả chum vại… Tất cả đều đã sạch sẽ! Chúng tôi chuyển hướng vào kho thực phẩm, nhưng cửa kho đã được sửa chữa chắc chắn. Thậm chí không còn khe hở để có thể nhìn vào bên trong. (Trước đây, khi các khe chưa bị trám, chúng tôi có thể khều được dăm ổ bánh mì hoặc vài món ăn làm sẵn cho hôm sau. Nhưng hôm nay thì đành chịu).

Chúng tôi bàn nhau chuyển qua bếp ăn khóa 8. Theo đội hình hàng một, anh em nối nhau lần theo rặng phi lao, tránh né chuồng vịt để chúng khỏi kêu và áp sát vào “mục tiêu”. Không thấy động tĩnh gì, an tâm không bị theo dõi, chúng tôi tìm cách đột nhập vào bếp. Phát hiện cửa bếp cài không kỹ, một đứa nhẹ nhàng dùng các yếu lĩnh cơ bản “khều – gẩy – đẩy – hất” thao tác làm bung chốt và đẩy cửa luồn vào trong. Khi cả bọn đã ém quân bên trong, chúng tôi chốt cửa lại để đánh lừa cảnh vệ, nếu có đi tuần qua cũng không thể biết là trong bếp có người. Bếp ăn khóa 8 quả là “xịn” hơn, lập tức chúng tôi mò ngay ra được cơm cháy, mắm muối và cả một vại mỡ to đoành. Niềm vui đến quá bất ngờ! Dù xung quanh tối đen, nhưng tôi biết mặt đứa nào cũng đỏ hây hây. Cả bọn tranh nhau bẻ cơm cháy chấm nước mắm và quệt mỡ, rồi nhai rau ráu để giải quyết cơn đói lòng…

Chưa kịp nuốt miếng đầu, bỗng có tiếng hô lớn: “Tiểu đội 1 bao vây bên phải, tiểu đội 2 bao vây bên trái! Không cho ai chạy thoát!”. Rồi ánh đèn pin loang loáng ngoài cửa, lộ mất rồi! Bên trong, chúng tôi vội tản ra và giục nhau tìm chỗ nấp, nhưng trên tay đứa nào cũng vẫn cố giữ cho được miếng cháy cuối cùng. Từ bên ngoài có tiếng người đang trao đổi với nhau:

- Rõ ràng thấy mấy đứa vào đây mà.

- Sao cửa bếp vẫn đóng?

- Bên trong có tiếng động, chắc chắn bên trong có người. Rọi đèn xem!

Qua các khe cửa thấy ánh đèn pin quét đi quét lại. Chúng tôi cố thu mình nhỏ lại và nằm im chờ vận may thoát hiểm. Ánh đèn dừng lại bên cái chảo úp ở góc bếp và có tiếng reo lớn: ”Đây rồi, ra ngay đi!” Tiếp sau là bao nhiêu mệnh lệnh: “Chung quanh đã bị bao vây, không ai có thể trốn thoát, mau ra hết đi! Ai ngoan cố sẽ bị trừng trị, ai tự giác trình diện sẽ được giảm nhẹ…” Kiểu đánh đòn tâm lý này với kẻ trộm chuyên nghiệp cũng phải sợ, nữa là mấy đứa nhóc chúng tôi. Rồi bạn H. yếu bóng vía nhất đã chui ra “đầu hàng”. Biết không thể trốn mãi được, cả bọn lần lượt kéo nhau ra nộp mạng. Thế là phi vụ ăn vụng của chúng tôi đã bị bắt quả tang. Mặc dù bị bắt, song tôi cứ ấm ức mãi, vì vị trí của tôi nấp hết sức “đặc công”, ngay bên trên cửa sổ, đèn pin chiếu qua chiếu lại mà không hề phát hiện ra. Ngay cả khi cả bọn đã ra hết, mà cảnh vệ vẫn không biết tôi nấp ở đâu. Chỉ tới khi thầy Hậu gặng hỏi xem còn ai, một đồng đội đã khai báo, tôi mới vội nhảy xuống trình diện. Và chuyện gì xảy ra sau đó, chắc hẳn ai cũng biết…

…Chỉ với 3 vệ binh, phi vụ ăn vụng của chúng tôi đã bị bắt quả tang. Chưa kịp “xơi”, nên bụng vẫn đói meo. Riêng thầy Hậu, thầy Thanh lại thêm một đêm mất ngủ vì đám “bộ đội trẻ con” B1 nghịch ngợm này.

TPHCM, 2-5-2001

S.K

NHỮNG KỶ NIỆM VUI

2008-05-02T14:17:00.000+07:00

Nguyễn Trường Vỹ (học sinh khóa 7)

Ngày 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi hy sinh. Ngày ấy, tấm gương hi sinh anh dũng của Anh là sự thôi thúc và cổ vũ lớn lao đối với thế hệ trẻ, học sinh, sinh viên cả nước. Để tiếp nối truyền thống hào hùng của dân tộc, của các thế hệ đàn anh, một mái trường mới mang tên Anh - Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi - đã ra đời trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Học sinh khóa 7 chúng tôi về trường năm 1966. Riêng tôi về trường sau so với các bạn cùng khóa. Thời gian học ở trường tuy chỉ có vài năm, nhưng đó là khoảng thời gian thật ý nghĩa và cũng là khoảng thời gian để lại nhiều kỷ niệm sâu sắc trong quãng đời đi học. Trong đó có những kỷ niệm thật “tếu”, nhưng thật vui và rất “Trỗi”!

Hồi đó, mỗi đứa chúng tôi ngoài cái tên “cúng cơm” do cha mẹ đặt cho, thì ai cũng được anh em đặt cho một “biệt danh” riêng. Với tôi, các bạn gọi là Vỹ “gỗ”. Vì quê tôi ở Nghệ An, lúc mới về trường giọng nói thì đặc sệt giọng xứ Nghệ, còn phong cách và dáng dấp cũng rất “gỗ”. Biệt danh “gỗ” nghe thì khó chịu, nhưng cũng có cái gì đó rất tự hào, vì nó là biểu hiện của bản chất con người xứ Nghệ - thật thà, thẳng thắn, chân thành và rất hiền lành, ngoan ngoãn. Chính vì vậy, qua một thời gian sống với nhau, tôi đã được xếp vào phái “bôn” (Bôn-sê-vích). Về trường với cá tính cần cù, chịu khó, ít nghịch ngợm nên tôi đã sớm được kết nạp Đoàn và trở thành Phó bí thư Liên chi.

Về học tập, năm lớp 7, do tổng kết các môn đều đạt điểm tối đa là 5 nên tôi đã được xét lên thẳng cấp III mà không phải qua đợt thi chuyển cấp. Tôi nhớ mãi thầy giáo dạy văn Phạm Đình Trọng, khi làm bài văn với chủ đề: “Phát biểu cảm tưởng về bài “Cây tre Việt Nam”, tôi đã được thầy cho điểm 5 và bài này được chọn làm bài mẫu đọc cho cả lớp. Sau đó, tôi được nhà trường cho đi nói chuyện về kinh nghiệm học tập ở các lớp.

Và chuyện “tếu” nhất mà tôi còn nhớ, đó là việc giúp đỡ các bạn nữ vào Đoàn. Hồi đó, học sinh nữ toàn trường rất ít, đại đội tôi chỉ có vài bạn. Việc giúp đỡ các bạn nữ vào Đoàn quả là “cam go”. Chả hiểu sao giữa nam và nữ cách biệt nhau ghê gớm. Bạn nam nào mà thập thò chuyện trò với bạn nữ là lập tức bị chế ngay. Khi ở Trung Hà, khối học sinh nữ C11 - do cô Thục phụ trách - ở dãy nhà cấp 4, cách dãy nhà 3 tầng của đại đội tôi một cái sân lớn và một con đường. Năm đó, tôi là Phó bí thư Liên chi, được phân công cùng Trần Chiến xuống giúp đỡ Bùi Hoàn Chinh, Trần Thu Hồng vào Đoàn. Việc xuống nhà nữ quả là việc hết sức “dũng cảm”. Mỗi lần xuống, chúng tôi phải báo trước với cô Thục. Có lần xuống C11 về thì phát hiện chiếc chăn bông trắng tinh của tôi bị một số bạn tinh nghịch trong phòng đổ mực lên. Tuy rất bực nhưng tôi vẫn im lặng để thực hiện nhiệm vụ của mình. Sau này, khi các bạn nữ đã trở thành đoàn viên, sau mỗi tối họp chi đoàn, tôi và Chiến lại phải đưa các bạn về tận nhà. Thật là “tếu”!

Hơn 30 năm đã qua, giờ đây tất cả chúng tôi đều đã trưởng thành, mỗi người một cương vị công tác, một hoàn cảnh sống khác nhau. Nghĩ về những kỷ niệm thời ấu thơ, lòng lại trỗi dậy nỗi nhớ bạn bè, nhớ những kỷ niệm đã gắn bó tình bạn của chúng tôi bền chặt cho tới tận bây giờ. Tôi vẫn nhớ mãi những người bạn cùng với những khuôn mặt, dáng dấp của họ; mặc dù đã lâu lắm rồi chúng tôi không gặp nhau. Đó là Hồ Quang Dũng (Dũng “si”), Trần Chiến (Chiến “lác”), Cao Tú Phong, Huỳnh Minh Chính, Doãn Tuấn, Quốc Khánh… cùng những bạn gái “quí hiếm” của đại đội tôi.

N.T.V

SỰ KIỆN “67”

2008-05-02T14:16:00.000+07:00

Ban Biên soạn sưu tầm

Hồi “67”, Trường Trỗi đóng quân ở trường Y Trung, đúng vào lúc cuộc “Đại cách mạng văn hóa” đang bùng nổ dữ dội. Ngày ngày, các cuộc “đấu tố” đập vào mắt lính Trỗi: Đám đông choai choai, tay đeo băng đỏ, tự xưng là “hồng vệ binh”, bắt những người già (kể cả thầy giáo, thậm chí cả cha mẹ của mình) quỳ suốt ngày giữa nắng nóng như thiêu như đốt, hay đội mũ cao có dán chữ “phản cách mạng” đi bêu khắp phố ; rồi đánh đập, xỉ vả, nhổ nước miếng vào đầu họ… Cho dù, người già có phạm tội gì đi nữa, thì việc hành hạ họ cũng làm đám lính Trỗi quặn lòng.

Ở gần ngay cổng trường có một căn nhà rộng mênh mông - vừa dùng làm nơi hội họp mùa đông, vừa làm nhà ăn cho toàn trường - có treo mấy bức ảnh của các vị “lãnh đạo cách mạng văn hóa”. Một hôm, đám “Trỗi con” học lớp 5 đã dùng súng cao su bắn lủng tấm hình của mấy vị này. Nghe nói, bác Quỳnh hay chuyện, ngán quá, cho gọi ngay thầy Trọng lên bảo: “Nghịch kiểu này chỉ là mấy cháu nhỏ thôi. Anh đang dạy nên nhớ mặt các cháu. Anh hãy lên đó ngăn chặn và bảo ban lũ trẻ để chúng hiểu: Đây là việc lớn, chớ có nghịch dại.” Thầy Trọng và mấy học sinh cán bộ lớp lên đứng coi, nhưng vẫn có tiếng “phựt” của súng cao su, tiếng “bục” của “đạn nổ” và tấm hình rách thêm một miếng. Hóa ra, mấy “đại thiện xạ” không cần ló mặt vào, nhè lúc thầy nhìn ra phía khác là lập tức thò tay vào trong cửa sổ nhả đạn rồi biến.

Các “tư lệnh hồng vệ binh” bất bình, cho là đám “Trỗi con” đã xúc phạm toàn thể dân tộc họ. Thế là bác Quỳnh phải đôn đáo chạy lên chạy xuống, gặp gỡ các giới chức sắc, các “tư lệnh hồng vệ binh”, thuyết phục không mệt mỏi, rằng đó chỉ là sự nghịch ngợm của học trò (đứng thứ 3 sau quỷ và ma), rằng thực ra chúng chỉ coi tấm hình như một cái bia thông thường mà không hề có ý tưởng sâu xa hơn, rằng nhà trường sẽ thực thi các biện pháp cứng rắn với các em học sinh… Lúc đó, cánh “hồng vệ binh” mới dịu xuống. Cả trường thở phào!

Trong một bữa nhậu gần đây, chúng tôi đã biểu quyết “trăm phần trăm” bằng phương thức cụng ly về “Sự kiện 67” như sau:

a. “Hồng vệ binh” cũng như một vài nhân vật lãnh đạo “cách mạng văn hóa” chưa và không bao giờ có thể đại diện cho một dân tộc có 5000 năm văn hiến.

b. Bác Quỳnh - người thầy của chúng tôi là một nhà thương thuyết vĩ đại!

c. Trẻ con, dù thuộc dân tộc nào, đều luôn đòi hỏi sự công bằng, bình đẳng. Còn đám “Trỗi con” đã xử sự phù hợp với tình cảm và lứa tuổi của chúng.

Như ký sự miền Viễn Tây T

2008-05-02T14:14:00.001+07:00

Lê Đức Hòa

(học sinh khóa 3)

Ký sự Miền Viễn Tây rực lửa: “... Và nhanh hơn cái chớp mắt, cả hai đều rút súng. Hai khẩu ru-lô từ tay viên Sê-ríp và gã Cao-bồi cùng lóe lửa. Một kẻ gục xuống. Nhả điếu xì gà, thổi khói nơi nòng súng, viên Sê-ríp lầm bầm “Mẹ kiếp, lại phải trả tiền cho ly rượu thằng kia vừa uống”...

Ký sự Miền Đông Bắc yên tĩnh: Gã là “lính Trỗi” khóa 3, rồi học hệ kỹ sư tên lửa. Tốt nghiệp, gã được giữ chức đại đội phó thuộc một trung đoàn tên lửa đóng ở vùng rừng núi miền Đông Bắc. Năm đó gã mới 24 tuổi. Gã lao vào công việc với niềm say mê của tuổi trẻ, và với cái “phong cách Trỗi”, gã nhanh chóng được các sĩ quan đi trước xếp ngang hàng với họ. Thật là may mắn cho một sĩ quan trẻ, nhưng chỉ ít lâu sau gã đã bị liên đới tai họa(!). Hôm đó, Ban chỉ huy đại đội đang họp thì một người lính xông tới, súng AK cặp hông, mắt rực lửa, đòi giết sạch. Có si quan định lấy súng ngắn, nhưng loạt AK đã chặn đứng ý đồ của anh. Người lính lập cập kể tội Ban chỉ huy, trừ “gã Trỗi”, là đã xúc phạm nhân phẩm anh ta, nay phải lấy máu rửa nhục. Nhân lúc người lính đưa mũi súng sang hướng khác, “gã Trỗi” bay vào vị trí có lợi, loạt AK của người lính chậm sau gã một giây. Lợi thế lại chuyển về tay “gã Trỗi”. Rút súng ngắn, “gã Trỗi” biết rõ là người lính kia dù có núp ở đâu, miễn ló lên một chút thôi cũng đủ để gã “ghim” cho một phát giữa trán, dễ như bắn gà rừng (gã vốn là xạ thủ). Nhưng bắn đồng đội ư, và tính mạng của Ban chỉ huy thì sao? Thế là “gã Trỗi” quyết định tiến tới cái họng súng hung hãn, một mình. “Dừng lại, không tôi bắn” - người lính gầm lên. Thong thả đặt súng xuống đất, châm điếu thuốc lá, gã ôn tồn khuyên bảo, và, chậm rãi, gã cứ tiến. Một loạt AK cày tung đất. “Gã Trỗi” vẫn thuyết, vẫn tiến, vẫn hút thuốc. Người lính thoáng do dự. Chỉ cần vậy, gã lướt tới, nắm lấy khẩu AK. Rồi gã hứa với người lính là sẽ giúp giảm nhẹ án cho anh ta. Anh ta sụp đổ. Cả đơn vị thở phào.

Để thực hiện lời hứa với người lính, “gã Trỗi” đã phải chạy lên chạy xuống thuyết phục từng người. Với sự “che đậy” của cả đại đội cộng với ý kiến thuận của sĩ quan trung đoàn, nên cuối cùng người lính chỉ bị phạt lao động cải tạo. (Nghe đâu sau này anh ta trở nên một chiến sĩ mẫu mực và lập công trạng).

Gặp gã, tôi hỏi nguyên cớ gì khiến gã “hay quá vậy” (?) Gã lúng búng, cười trừ.

Phải chăng cái phẩm chất “vì đồng đội quên mình” của người chiến sĩ Quân đội NDVN, hay lẽ đơn giản hơn, chỉ là những cái gì đó mà gã tiếp nhận được hồi ở “Trường Trỗi”, đã thôi thúc gã hành động. Không biết ý gã ra sao? Còn việc gã cứu người lính kia không biết có nên cho là sai luật nhà binh hay không, nhưng giữ lời hứa có lẽ cũng là tiêu chuẩn nhân cách. Tôi chợt nhớ tới một câu trong Binh pháp Tôn tử: “Bách chiến bách thắng chưa phải là cao minh nhất trong cái cao minh. Không đánh mà địch thua mới là cao minh nhất trong cái cao minh”. Dĩ nhiên tôi và gã không định coi người lính kia là “địch”.

Ôi, lý luận mà chi, đã hứa là làm, kẻ bắn trúng đối thủ dĩ nhiên phải trả tiền cho ly rượu mà đối thủ vừa uống!

L.Đ.H

SUY NGHĨ VỀ MỘT CỤM TỪ “LÍNH TRỖI”

2008-05-02T14:13:00.000+07:00

Hà Chí Quang (học sinh khóa 4)

Tại sao “học sinh Trường Trỗi” lại có nhiều điểm khác với học sinh trường khác?

Tại sao “lính Trỗi” lại có một số điểm khác với lính của các đơn vị trong Quân đội nói chung?
Từ nội dung trả lời các câu hỏi trên đã hình thành nên cụm từ “lính Trỗi”, “tụi Trỗi mình”. Thật tình mà nói, lính Trỗi nhà mình có khá nhiều chuyện chẳng hay ho gì, nhưng cái cụm từ này nó thân thiết, nó quan trọng tới độ mỗi khi gặp nhau, cánh học sinh Trỗi – dù đã ở tuổi xế chiều – vẫn hể hả gọi nhau là “lính Trỗi”. Theo tôi, sau khi đã thăm dò một số bạn đồng môn, “lính Trỗi” có một số đặc điểm sau:

1. Trường Trỗi là trường nội trú: Là trường nội trú, học sinh phải sống với nhau 24/24, vì vậy buộc phải gắn bó với nhau, hiểu nhau và cảm thông nhau hơn so với trường ngoại trú. (Mà mỗi một năm ở tuổi thiếu niên có giá trị tương đương 10 năm ở lứa tuổi trưởng thành).

2. Trường Trỗi là trường Quân đội: Là trường Quân đội, học sinh được sống trong môi trường kỷ luật Quân đội, được hấp thụ truyền thống Quân đội NDVN, tạo nên những nét riêng biệt so với trường nội trú khác.

3. Tác động của truyền bá tư tưởng: Cán bộ, giáo viên Trường Trỗi đều là sĩ quan Quân đội, có kiến thức, có nhiệt huyết, và “cấp tiến” hơn so với giáo viên thời đó (chưa kể, các thầy có rất nhiều tài lẻ), nên đã hình thành những nét riêng biệt của “lính Trỗi” so với lính các trường và đơn vị Quân đội khác.

4. Trường Trỗi có chung hoài bão:

a. Các bậc cha mẹ có cùng nguyện vọng đối với đứa con khi gửi gắm cho trường.

b. Học sinh đều mong muốn trở thành sĩ quan nòng cốt trong Quân đội, “sinh ra trong khói lửa” nên “lý tưởng của học sinh là chiến trường”.

c. Học sinh tự hào về bộ quân phục đang mang trên người (thậm chí đã từng nổi danh ở đất Hà Thành).

d. Khi ra trường, hầu hết học sinh đều tiếp tục đời quân ngũ, nên càng củng cố cái “chất lính” của lính Trỗi.

5. Trường Trỗi có một số kỷ niệm “quái dị” và “không giống ai”. Trên nguyên tắc: kỷ niệm của mỗi người bao hàm kỷ niệm của mọi người, chúng góp phần tạo nên nên nét riêng biệt của học sinh Trỗi.

H.C.Q

TÂM SỰ BẠN GÁI KHÓA 3

2008-05-02T14:12:00.000+07:00

Võ Song Yên

(học sinh khóa 3 thuộc C11)

Cứ đến tháng 8 hàng năm, tụi học sinh khóa 3 chúng tôi lại nôn nao nhớ về ngày nhập ngũ – mùng 1 tháng 8 năm 1968. Tháng 8 năm 1998, nhân kỷ niệm 30 năm ngày nhập ngũ, tụi con gái khóa 3 chúng tôi tụ họp ở Hà Nội, cùng nhau ôn lại kỷ niệm xưa.

Cách đây 30 năm, 11 đứa con gái chúng tôi sau 3 năm học tại trường đã cùng các bạn trai thi tốt nghiệp phổ thông tại Phong Khẩu (Quế Lâm, Trung Quốc). Thế là từ đây, cuộc sống của tụi tôi đã chuyển sang một trang mới – cuộc sống của người lính.

Từ Quế Lâm, tạm biệt nhà trường, theo tầu liên vận, khóa 3 đã về nước và được đưa về ngay trường Quân chính Quân khu Tả ngạn (ở Chí Linh, Hải Dương) để học làm lính. Khi còn ở Trường Trỗi, 11 đứa con gái tụi tôi được coi là “mì chính cánh” trong một đại đội có đến gần 200 “chiến sĩ nam”. Nhưng khi về Quân chính thì… a lê hấp… như mọi bạn trai, nghĩa là cũng tập tành nặng, cũng vai đeo ba-lô hành quân đường dài, rồi bắn đạn thật, tập chiến thuật tiểu đội, trung đội, tập thể thao quân sự…vv. Không chịu thua cánh con trai, chúng tôi cũng nỗ lực rèn luyện và đã trở thành những người lính thực thụ.

Sau 3 tháng rèn luyện ở trường Quân chính, 11 đứa tụi tôi, số thì vào Đại học Kỹ thuật Quân sự (Tưởng Hoài Nam, Đồng Thu, Kim Nhu, Phương Anh và tôi), số thì được gửi ra học tại Đại học Tổng hợp (Hòa Bình, Thu Lương, Thanh Hà, Kim Thành), riêng Minh Châu về Đại học Quân y, và Phương Tùng sang Liên Xô học tập.

Hà Nội, một chiều thu 1998, mấy đứa tụi tôi rủ nhau ra Hồ Tây ăn bánh tôm và chụp ảnh kỷ niệm. Trời chiều, mặt trời đang dần lặn ở phía Tây, sương lãng đãng trải trên mặt hồ nước trong xanh, xa xa những cánh buồm đang về bến. Hơn 30 năm trước, 11 đứa con gái ngày nào mới 16-17, tươi trẻ, vô tư cùng học tập, rèn luyện dưới mái Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi. Chúng tôi, như các bạn trai, theo nhà trường từ những tháng ngày ở rừng núi Đại Từ, Thái Nguyên; rồi sơ tán sang Quế Lâm (Trung Quốc). Sau khi tốt nghiệp, chúng tôi lại được Quân đội tiếp tục đào tạo thành những sĩ quan - kỹ sư, bác sĩ. Ra trường, 11 đứa chúng tôi đã phục vụ trong các quân binh chủng. Đến nay, tụi tôi đã vào tuổi 50 và là mẹ của những đứa con lính. Các cháu nay đang học những năm cuối phổ thông trung học hay đang học trong các trường đại học. Tại buổi “họp mặt lịch sử” này, trong số 11 đứa con gái khóa 3 chỉ có mặt 8 “chiến sĩ”, Kim Thành đã mất vì bạo bệnh cách đây mấy năm, còn Phương Anh, Phương Tùng bận việc ở thành phố Hồ Chí Minh nên không ra họp mặt.

Cuộc sống qua 30 năm với bao đổi thay, nhưng có một điều không hề bị đổi thay - đó chính là tình cảm trong sáng giữa chúng tôi trong những năm tháng sống và học tập tại Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi. Sự đào tạo, rèn luyện ngày ấy đã tạo cái gốc vững chắc để chúng tôi phấn đấu trưởng thành như ngày hôm nay.

V.S.Y

CHÚNG TÔI ĐÃ TÌM ĐẾN NHAU NHƯ THẾ ĐÓ!

2008-05-02T14:09:00.001+07:00

Kiến Quốc (học sinh khóa 5)

Sau khi khóa 5 ra trường, 70% anh em được Cục Cán bộ tuyển chọn thi vào Đại học Kỹ thuật Quân sự và Quân y, số còn lại là con em thuộc diện Ban Thống nhất Trung ương quản lý được đi học nước ngoài hoặc thi vào các trường dân sự. Mỗi đứa mỗi nơi, nhưng chúng tôi vẫn nhớ đến nhau, vẫn thư từ cho nhau và những ngày nghỉ vẫn tìm đến nhau chơi bời, thăm hỏi. Thời gian trôi qua, chúng tôi đã trưởng thành. Sau khi tốt nghiệp đại học, đứa nào cũng có công ăn việc làm và nhu cầu gặp gỡ nhau lại càng tăng.

Năm 1985, Ban Liên lạc “lâm thời” của anh em khóa 5 tại Hà Nội được thành lập; Chương “Ba té” và Minh “Bông” tự đứng ra liên hệ anh em trong lớp nhóm họp. Ngày ấy, vào mùa đông 1985, khi từ trường Đại học Kỹ thuật Quân sự về nghỉ chủ nhật, tôi nhận được giấy mời họp mặt, nội dung rất hóm hỉnh, dí dỏm mang đầy “phong cách Trỗi”:

”Chủ nhật đẹp trời, ngày 22-12-1985, từ 09 giờ sáng đến giờ G, tại Nhà hàng Tao Nhã số 1 Nguyễn Biểu (cuối đường Hoàng Diệu), chúng ta – học sinh khóa 5, tốt nghiệp Trường Nguyễn Văn Trỗi năm 1970 – gặp nhau nhân dịp 20 năm thành lập trường.

Mời bạn: Trần Kiến Quốc đến dự.

Có thể mang theo PHU NHÂN, nhớ đừng quên ví và khuyến khích “cây nhà lá vườn” để lai rai. NHÀ HÀNG sẽ đáp ứng MỌI nhu cầu tùy LƯƠNG tâm.

BA TÉ - MINH BÔNG”

Giấy mời được giao cho Nguyễn Quang Linh – tự Linh đen, con trai duy nhất của bác Nguyễn Quang Xá - để chuyển cho tôi. Khi còn ở Trỗi, Linh là một tay rất nghịch ngợm, nhưng sau 15 năm ra trường, anh đã thay đổi nhiều và tỏ ra rất trách nhiệm khi chuyển giấy mời này cho tôi. Vì không gặp được trực tiếp, Linh đã viết thêm mấy dòng vào mặt sau giấy mời:”Kiến Quốc! Vì không biết hết địa chỉ của mọi người, nên không làm giấy mời cho mọi người được. Vậy Quốc gặp ai thì thông báo giúp, để mọi người gặp nhau được đông đủ. Cựu chiến hữu – Quang Linh”.

Tấm giấy mời đó được tôi lưu giữ tới tận bây giờ, thấm thoắt đã 15 năm. Sau lần gặp nhau vui vẻ của khóa 5 ở quán bia số 1 Nguyễn Biểu, mấy năm sau tôi nghe tin Quang Linh đã chết vì tai nạn giao thông tại ngã ba Cầu Giấy, trên đường đi làm ăn. Vì mưu sinh, cuộc sống đã sớm cướp đi một thằng bạn của chúng tôi. Mỗi lần họp mặt, tôi hay mang cho anh em xem lại kỷ niệm này, và chúng tôi lại hình dung ra thằng bạn nghịch ngợm, láu cá, nhanh nhẹn và sống rất có tình. Quang Linh ạ, bạn sẽ sống mãi trong chúng tôi - những anh em Trỗi!

Sài Gòn, đông 2000 -
K.Q

TẤM ẢNH KỶ NIỆM VỀ C11

2008-05-02T14:08:00.000+07:00

Anh Thy ghi theo lời kể của chị Võ Song Yên

Trong cuộc đời người ta, ai cũng lưu giữ cho mình những kỷ niệm, hoặc trong tâm trí, hoặc bằng những kỷ vật. Riêng tôi là một trong những người còn lưu giữ được tấm ảnh của C11 chụp tháng 6 năm 1967 tại trường Y Trung (Quế Lâm, Trung Quốc). Đây thực sự là một vinh dự đối với tôi, kỷ niệm này mỗi khi rảnh rỗi hay có bạn Trỗi đến chơi, tôi thường giở ra xem và nhớ về những kỷ niệm xưa.

Năm học 1966-1967, Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi được giao nhiệm vụ tiếp nhận thêm học sinh gái là con em cán bộ cao cấp trong và ngoài Quân đội vào học tập, rèn luyện. Từ đó, nhà trường có thêm một đơn vị với phiên hiệu là C11. Trong Quân đội, “C” là tên gọi tắt của đại đội, với tập thể con gái tụi tôi, quân số chỉ đủ cho một trung đội, nhưng vẫn được nhà trường gọi là C11. (Chắc là vì có gì quan trọng hơn chăng?).

Tổng chỉ huy C11 là cô Hồng (vợ bác Trần Đăng Ninh), ngoài ra còn có cô Thục (giáo viên Sử), cô Nhâm (giáo viên Toán) cùng tham gia phụ trách. Năm học 1966-1967, C11 tụi tôi được đóng quân ở Trại Cau (cách xa cây đa Hiệu bộ quãng 1km). Tuy sống trong điều kiện sơ tán, nhưng có lẽ doanh trại của C11 là đẹp nhất so với các doanh trại trong nhà trường, vì nhà ở bố trí trong một rừng toàn cau. (Thế mới biết, bọn con gái bao giờ cũng phải được ưu tiên!).

Ngày ngày, tụi con gái chúng tôi phải đi bộ đến các đại đội để học văn hóa. Đây thực sự cũng vất vả đối với tụi tôi, vì đang sống quen ở thành thị, đi ra khỏi nhà một bước là có xe đạp, nay lại phải cuốc bộ 1-2km mỗi ngày (mà lúc đi còn đỡ, chứ khi về, sau một ngày học tập mệt mỏi, bụng đói meo, thì thật là sợ!). Nhất là những ngày đông tháng giá cuối năm 1966, vì lớp 7 (khóa 5) mới chỉ có một học sinh nữ, nên Hạ Thanh Xuyên cứ phải lủi thủi đi học một mình từ Trại Cau ra Suối Chì. (Chưa kể khi đến lớp còn bị bọn con trai trêu chọc nữa).

Do đang sống với gia đình quen, tuy trong điều kiện thời chiến, nhưng các chế độ tiêu chuẩn vẫn đủ, nay lên trường thấy cái gì cũng thiếu, muốn mua cái gì ra “Cung tiêu” cũng…chẳng có. Lúc đầu, chúng tôi nghĩ khó có thể hòa nhập được với cuộc sống lính này. Thế rồi, tháng năm đi qua, tụi tôi cũng quen dần và cũng sống được như các bạn trai, cũng lên rừng đốn củi, cũng đội nắng đội mưa đến lớp. (Tất nhiên, độ dăm tuần, gia đình mà chủ yếu là mẹ cũng vẫn lên thăm và “tắc tế”, nên chúng tôi vẫn có kẹo để thỉnh thoảng “nịnh” các bạn trai lính cũ!). Chưa kể, bọn con gái bao giờ ăn tiêu cũng dè xẻn, nên luôn có “của ăn của để”.

Cuối năm 1966, tình hình chiến sự trong Nam ngoài Bắc càng ác liệt, sau khi bàn bạc, Đảng và Bác đồng ý cho nhà trường được sang sơ tán bên Trung Quốc để bảo toàn lực lượng và tiếp tục đào tạo thế hệ kế cận cho sự nghiệp cách mạng sau này. Tranh thủ dịp ngừng bắn, nghỉ Noel 1966, chúng tôi được lệnh hành quân gấp về Hà Nội và khẩn trương chuẩn bị lên đường. Ngày đầu tháng giêng 1967, toàn trường lên tầu liên vận ngược Đồng Đăng sang Bằng Tường. Và một giai đoạn mới trong cuộc đời học sinh Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi bắt đầu – 18 tháng nhà trường đóng quân ở thành phố Quế Lâm (Trung Quốc).

Tấm ảnh mà tôi giữ được chụp hồi tháng 6 năm 1967, tại trường Y Trung (tên gọi tắt của trường “Trung học số 1 – Quế Lâm”). Khi đó đang vào hè, nên chúng tôi mặc quân phục hè thu, trông mới gọn gàng như vậy. (Nếu ai giữ được tấm ảnh C11 chụp vào mùa đông bên Trung Quốc thì buồn cười lắm, ai cũng như cái nấm lùn, vì được “bọc” trong quần áo bông dầy cộp).

Nhìn tấm ảnh thấy từ học sinh lớp 5 (khóa 7) đến lớp 10 (khóa 2) và các cô giáo ngày ấy sao mà trẻ và đẹp đến thế! Cả C11 như một dàn đồng ca nữ của Văn công Tổng cục, đang chụp cạnh gốc đào trước cửa Văn phòng Ban Giám hiệu. Ước gì chúng ta được sống lại tuổi ấu thơ!

Tôi xin điểm tên từng người một trong tấm ảnh này.

Hàng ngồi, từ trái sang: đầu tiên là Tưởng Hoài Nam (khóa 3), rồi Minh Tâm, Võ Hạnh Phúc (khóa 4), Kim Thành (khóa 3), Phượng (khóa 6), Hoàn Chinh (khóa 7), Hồng Nga, Châu Nguyên, Thu Huyền (khóa 4), Phương Thảo (khóa 3).

Hàng giữa, trái qua: Tưởng Bích Hà, Thu Hồng (khóa 7), Thiện (khóa 6), Khánh (khóa 7), Song Yên (khóa 3), Tường Vân (khóa 6), Hòa Bình (khóa 3), Thu Hà (khóa 7), Hạ Thanh Xuyên (khóa 5), Hòa Bình (“mèo con” – khóa 7).

Hàng đứng, trái qua: cô Thục, Minh Châu, Thu Lương, Phương Tùng (khóa 3), Văn Tuyết Mai (khóa 4), cô Hồng, Thái, Minh, Chung (khóa 2), Đồng Thu (khóa 3), Lương Hòa (khóa 2) và cô Nhâm.

Trong tấm ảnh gồm 29 học sinh và 3 cô giáo. Đến năm học 1967-1968, C11 được bổ sung thêm Thanh Hà (khóa 3), Kim Sơn (khóa 4), Việt Hoa, Mẫn (khóa 5), Thành (khóa 6), Hà (khóa 7) và các em khóa 8: Hòa, Bình, Bắc Vũ, Hậu, Minh Hà, Thái “con”, Chí Hoà.

Là “mì chính cánh”, nhưng chúng tôi cũng phải học tập, rèn luyện như các bạn trai. Cũng đi đều, bắn súng, ném lựu đạn, cưỡi ngựa gỗ, con trai tập xà đơn - xà kép, thì tụi con gái phải tập xà lệch… Và cánh con gái C11 cũng đóng góp tích cực vào hoạt động văn thể của nhà trường. Cái khoản đồng ca thì bọn con gái hay hơn con trai rồi, tam ca có Thu Hồng, Bích Hà, Hòa Bình (khóa 7) với bài “Con mèo kháng chiến”, “Con kênh xanh xanh”, đơn ca có chị Nguyễn Thị Thái (khóa 2), Tưởng Hoài Nam (khóa 3), Hạ Thanh Xuyên (khóa 5)… Còn khoản thể thao thì có Song Yên luôn trong đội tuyển bóng bàn nhà trường đi thi đấu với các trường bạn. Khi lên Đại học Kỹ thuật Quân sự, Song Yên còn tham gia giải bóng bàn toàn quân và là cây vợt có thứ hạng của làng nghiệp dư Quân đội chứ ít à (!)

Về khoản học hành, hầu hết chị em C11 đều tốt nghiệp đại học, hoặc là Quân sự, Quân y, hay các trường trong và ngoài nước. Nhiều chị em sau này tiếp tục phục vụ trong Quân đội và là những sĩ quan, bác sĩ, kỹ sư.

Sau hơn 30 năm, quân số C11 cũng có thay đổi, cô Hồng của chúng ta đã mất vì tuổi già sức yếu, còn hai bạn Kim Thành và Khánh đã bị bạo bệnh cướp đi sự sống. Hiện nay, đa số các bạn gái C11 sống tại Hà Nội cùng cô Nhâm. Còn trong thành phố Hồ Chí Minh có: Phương Tùng, Song Yên, Phương Anh, Thành, Thiện, Hoàn Chinh, Thu Hồng, Bắc Vũ, Hòa, Bình, Hậu cùng cô Thục.

30 năm đã qua, kể từ khi các em khóa 8 ra trường, cuộc sống bao đổi thay với mỗi người. Nhưng những kỷ niệm về mái trường thân yêu cùng tình cảm thầy trò, nhất là hình ảnh của đơn vị nữ duy nhất của nhà trường - C11 - không bao giờ phai nhạt trong tâm trí chúng tôi.

A.T

VỀ LẠI TRƯỜNG Ở LẠNG SƠN…

2008-05-02T14:03:00.002+07:00

Hà Văn Công

(học sinh khóa 5)

Những năm 60, trường Văn hóa Quân đội đóng quân tại thị xã Lạng Sơn – trong thành cổ. Khi khóa 5 tốt nghiệp, hè 1970, rời Hưng Hóa, 70% quân số được Cục Cán bộ tuyển chọn (sau khi được sự đồng ý của gia đình) thi vào các trường đại học trong Quân đội. Chúng tôi được gọi tập trung lên trường Văn hóa Quân đội. Khi này, Trường Trỗi đã kết thúc đào tạo, toàn bộ khung và các thầy cô chuyển về Lạng Sơn nhận nhiệm vụ mới – bổ túc, bồi dưỡng văn hóa cho cán bộ, chiến sĩ từ đơn vị về, để chuẩn bị thi vào các trường trong và ngoài Quân đội. Năm 1970 cũng là năm học đầu tiên Bộ Đại học tổ chức thi tuyển vào đại học trong phạm vi toàn miền Bắc. Với chúng tôi thật là vinh dự vì được thử sức với học sinh cả nước, nhưng cũng hết sức lo lắng (nhỡ thi trượt thì sẽ làm gì đây? , vì trước nay chưa hề có tiền lệ).

Cuối tháng 5 năm đó, chúng tôi tập trung ra ga Hàng Cỏ, sau khi nhận đầy đủ giấy tờ tại Trạm tiếp đón 354 ở 3B Ông Ích Khiêm, mua vé đi tầu lên xứ Lạng. Trong những năm chiến tranh, tuyến đường sắt Hà Nội – Lạng Sơn là một trong những tuyến đường sắt tốt nhất… Xình xịch, tầu đưa chúng tôi qua Gia Lâm, Đông Anh, Bắc Ninh, Bắc Giang rồi Lạng Sơn. Phải mấy năm, từ 1968 - lúc từ Quế Lâm về, chúng tôi mới đi lại con đường này. Càng gần tới Lạng Sơn núi rừng càng hùng vĩ, trùng điệp, mây bay ngang sườn núi… càng gợi cho những chú lính trẻ man mác buồn nhớ về Thủ đô.

Chúng tôi được đón ở ga và hành quân bộ về trường. Trường nằm ngay trong khu hành chính của thị xã, doanh trại khá rộng và khang trang. Thời gian này, nhà máy thuốc lá Bắc Sơn đang sơ tán về đây. Những anh chàng nghiện thuốc tha hồ mà hút, vì ngay các quán nước rất sẵn Nhị Thanh, Tam Thanh, D’rao… vv.

Vừa chân ướt chân ráo lên tập trung, chúng tôi đã đi “thực địa” quanh trường. Nhà trường có một sân vận động đạt tiêu chuẩn nằm ngoài doanh trại cùng khu gia binh với hai tòa nhà 4 tầng. Trường nằm không xa Uỷ ban Hành chính tỉnh và sông Kỳ Cùng, dòng sông duy nhất ở nước ta chảy ngược về phía Bắc. Cứ chiều chiều là tụi tôi lại ra sông bơi lội. Đã tháng 5, tháng 6 rồi mà sông còn cạn lắm. Hồi đó, tuy đã là lính thực sự, nhưng chưa bỏ được cái thói nghịch ngợm. Khi muốn ra ngoài doanh trại đi chơi không phép, tụi tôi cứ cởi áo quân phục ra nhét vào mũ cối, tiến ra cổng và nói với vệ binh rằng: đi tắm sông! Thế là xong!

Đúng ngày 1 tháng 6, chúng tôi được làm lễ nhập ngũ. Trên ve áo mấy chú lính trẻ gắn quân hàm đỏ chót, mới coong, lấp lánh ngôi sao bạc… và rồi bao nhiêu quân trang, quân dụng nữa. Nhiệm vụ đầu tiên của chúng tôi là ôn tập chuẩn bị thi đại học. Tại đây, tụi tôi gặp nhiều anh em Trường Trỗi (Bắc “đen”, Lưu “thẹo”, Châu “lé”, Thuận “sẹo”) cùng các anh ở đơn vị trong toàn quân về cùng ôn thi năm đó. Vì bỏ học đã lâu, nên họ học ôn chăm chỉ hơn tụi tôi. Còn anh em tôi, cậy là trẻ, hơn nữa vừa mới thi tốt nghiệp nên có vẻ “a-ma-tơ” và lười hơn (!)

Thời gian này, bác Quỳnh vẫn là Chính ủy và bác Tâm là Hiệu trưởng nhà trường. Chúng tôi còn gặp lại nhiều thầy từ Trường Trỗi chuyển qua, như: thầy Nguyễn Thân Bổng, cô Lý Thị Ngần, thầy Cao Thưởng, thầy Thẩm Gia Đạo, thầy Ninh Cử Trực, thầy Điền, thầy Tâm… vv, rồi cả bác Nết (hậu cần) và anh Cần (mổ lợn, mổ trâu) nữa. Chúng tôi lại được các thầy cô hướng dẫn ôn tập các môn tự nhiên: Toán, Lý, Hóa; riêng anh em thi vào Quân y phải thêm môn Sinh.

Tuy bận rộn ôn thi, nhưng chủ nhật, chúng tôi vẫn tranh thủ bát phố. Anh em đi bộ qua cầu Kỳ Lừa sang khu Đông Kinh (khu phố buôn bán của thị xã). Tại đây có chợ Kỳ Lừa, một chợ biên giới buôn bán sầm uất, cái gì của Trung Quốc cũng có (kể từ những hàng hóa nhỏ bé như cái bật lửa, hay cắt móng tay… trở đi). Ngay phố chợ Kỳ Lừa có hiệu phở Toàn Thắng, tại đây chuyên bán một đặc sản mà anh em chưa được ăn bao giờ – phở chua, gồm bánh phở, rau, thịt xá xiú và sốt chua, khi ăn rồi thì nhớ mãi. Xa xa là dãy núi có tượng hóa đá nàng Tô Thị đang đứng ngóng chồng. Nhớ ngày nào còn ở Trường Trỗi, các thầy đã dạy:

“Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa

Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh

Ai lên xứ Lạng cùng anh ...…”

Có anh bạn, khi đi chợ Kỳ Lừa về, dọc đường tạt vào thăm một hiệu may, tình cờ gặp cô học sinh dưới xuôi lên thăm người nhà - tính tình hiền hậu, da trắng ngần. Lúc về trường rồi lòng dạ cứ ngẩn ngơ (!) (Hóa ra là bọn tôi đã lớn? Nhớ ngày nào, khi còn ở trường, mỗi khi nói chuyện với các bạn gái là run như cầy sấy, hay đa số anh em rất sợ bị xếp ngồi gần canh con gái, thế mà bây giờ…)

Tới tháng 8, tụi tôi vào thi. Năm đó, đề thi các môn thật là khó, chúng tôi đã phải “trợn mắt” làm bài mà vẫn lo bị điểm thấp. Nhưng riêng hai bạn Nguyễn Thanh Chương và Nguyễn Thiện Nhân thì coi đây là bài thi “thường thường bậc trung”, cả hai thi 3 môn đều được 30 điểm. Nghe đâu, Chương còn chứng minh đề toán ra chưa chặt chẽ, nên anh ta còn được cộng thêm “những” nửa điểm (!)

Thi cử xong, chúng tôi được nghỉ phép về nhà. Cuối tháng 8, tất cả lên trường nhận kết quả. Những ai thi đỗ đều nhận quyết định về học tập tại các trường đại học trong và ngoài Quân đội. Hầu như anh em Trường Trỗi năm đó đều đạt kết quả tốt và lên đường nhận nhiệm vụ mới. Thật vui, vì học sinh khoá 5 được sống với nhà trường và thầy cô thêm 3 tháng nữa.

Đến năm 1981, tôi có quay lại Lạng Sơn và về thăm lại trường cũ. Vì chiến tranh biên giới, trường Văn hóa Quân đội đã rút quân về Bình Đà (Hà Tây) và chuyển sang đào tạo ngoại ngữ quân sự. Khu thành cũ đã giao lại cho Tỉnh đội. Nhưng khi đi qua bất kỳ địa điểm nào của Lạng Sơn, tôi vẫn hình dung ra những ngày tháng ôn thi đại học tại đây. Đó thực sự là những kỷ niệm khó quên!

H.V.C

PHONG TRÀO VĂN NGHỆ CỦA TRƯỜNG TA

2008-05-01T10:11:00.001+07:00

Vũ Toàn Thắng (học sinh khóa 4)

Ngay từ khi được sống trong tập thể tại Hà Bắc, mầm mống văn nghệ đã nảy sinh trong anh em ta. “Mầm văn nghệ” được gieo từ những buổi học hát tập thể các bài truyền thống của Quân đội: “Vì nhân dân quên mình”, “Tiến bước dưới quân kỳ”, hay các ca khúc cách mạng trữ tình: “Làng tôi”, “Con kênh xanh xanh”… vv.

Ngày đó, mỗi đại đội đều có ít nhất một cây đàn ghi-ta hay măng-đô-lin. Thoạt tiên, các chú trò nhỏ ngồi quanh nghe thầy chơi các bản nhạc cổ điển hay đệm hát các ca khúc. Trong những đêm trăng, xa nhà lại được nghe thầy Hoàng Văn chơi ghi-ta các bản nhạc cổ điển thì sướng vô cùng! Sau đó, đến phần học chơi: bạn biết “gẩy” bày cho bạn chưa biết, rồi buổi trưa có bạn trốn ngủ xách đàn ra gốc cây xa nhà bập bùng tập. Nhiều bạn còn dán tên nốt nhạc lên phím đàn để tập vì chưa thuộc vị trí. “Tay đàn” của những ai mê văn nghệ dần được nâng lên.

Khi cả trường về Đại Từ thì phong trào đã khá hơn, những bạn được học nhạc nghiêm chỉnh ngay từ khi còn ở nhà đã làm nòng cốt cho hoạt động văn nghệ của các đại đội. Chẳng hạn, Nguyễn Thiện Nhân có thể chơi vi-ô-lông; Phạm Minh Nghĩa, Phạm Nguyễn chơi thành thạo ác-cooc-đê-ông, có thể đệm cho các tốp ca, đồng ca; Phạm Văn Hiển thổi sáo trúc rất bay bổng bài “Lý Hoài Nam”; Công Thành biết thổi kèn trom-pet… Ấy là chưa kể đến dàn nhạc do các thầy cô giáo chơi không kém gì các đoàn tuyên văn cấp sư đoàn.

Năm học đầu tiên, nhà trường được Tổng cục bổ sung về thầy Hồng Tuyến và thầy Ngọc Quý chuyên dạy nhạc lý trong chương trình chính khóa. Năm 1966, thầy Hồng Tuyến – nhạc sỹ, ca sỹ - đã sáng tác bài “Trường ca Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi” làm bài hát chính thức của trường. (Có một kỷ niệm vui, năm 2000, thầy Tuyến phải vào nằm Viện Quân y 175 tại thành phố Hồ Chí Minh. Hôm đó, một lô học trò Trường Trỗi đến thăm thầy và hát vang bài “Trường ca” (tuy rằng trong viện cấm không được ồn ào, nhưng anh em cứ hát vì bác sĩ trưởng khoa cũng là học sinh Trỗi). Và có một bệnh nhân già nằm phòng bên cạnh thấy bài hát hay quá vội mang giấy bút sang xin chép để về tập hát).

Cùng năm đó, thầy Chi Phan, thầy Ngọc Quý cũng sáng tác nhiều bài vui trong sinh hoạt, học tập cho trường như “Giờ chơi”, “Cái lo của nhà thiện xạ”, “Bài ca 11 điểm 5”... Trong năm học 1965-1966, các đại đội đều tổ chức các đêm liên hoan văn nghệ để chọn ra các tiết mục tham gia hội diễn nhà trường. Ngày đó, nước bạn Trung Quốc viện trợ cho ta cả các nhạc cụ, trong đó có cả kèn ac-mô-ni-ca, thế là chúng tôi rủ nhau tập thổi kèn các bài “Tôi người lái xe”, hay “Người đi săn máy bay”…

Những tháng năm sống ở Quế Lâm thì phong trào sôi nổi hơn. Ngay từ khi mới sang, đầu 1967, được tiếp xúc với văn nghệ của “cách mạng văn hóa”, anh em ta nhanh chóng thuộc nhiều bài như “Chúng ta đi trên đại lộ”, “Muôn năm, Mao Chủ tịch!”, “Ra khơi nhờ tay lái vững”…vv bằng tiếng Hoa. Những buổi biễu diễn chung với đội văn nghệ hồng vệ binh của trường Y Trung được tổ chức, anh em ta tranh thủ tuyên truyền những bài hát ca ngợi Hồ Chủ Tịch và Tổ quốc Việt Nam giàu đẹp, ca ngợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta và ca ngợi tình hữu nghị Việt -Trung.

Vừa mới sang, chân ướt chân ráo, trong cái lạnh lẽo, ẩm ướt của muà đông đầu tiên, trường ta gặp ngay dịch viêm màng não đang lan ra khắp thành phố Quế Lâm. Nhà trường đã tổ chức chiến dịch chống bệnh lây lan và hoạt động văn nghệ phòng dịch. Thầy Quý đã sáng tác cả những bài dựa theo làn điệu dân ca phổ biến cách phòng chống “song cầu trùng”. Chắc nhiều người trong chúng ta vẫn thuộc giai điệu chèo: ”Gió rét đêm đông có anh qua đường khẩu trang không có, lại thời phong phanh. Hỏi anh, anh chạy…”

Khi dịch màng não đi qua, vừa học tập, anh em vừa hoạt động văn nghệ. Ở lớp 7, anh em còn góp tiền cho Phan Nam mua một chiếc vi-ô-lông để tập (chả hiểu đến bây giờ anh ta đã thành tài hay chưa và chiếc đàn ấy còn giữ hay không?), và hầu như ai cũng mua một kèn ac-mô-ni-ca thủ túi. Thậm chí trong một buổi biểu diễn, cả một “tốp kèn ac-mô-ni-ca” gồm 12 nhạc công đã thổi bài “Làng tôi” và “Không cho chúng nó thoát” có phối khí đàng hoàng.

Sang năm học 1967-1968, nhà trường được chuyển về Phong Khẩu. Thời gian này, chất lượng các buổi biểu diễn cao hơn, do đã trưởng thành, anh em có thể đưa lên sân khấu các tiết mục tự biên của mình như kịch “Cái xe bò” của lớp 8 (khóa 5), hay dàn nhạc nhà trường có thể hòa tấu tác phẩm “Phiên chợ Ba-Tư”… (!). Đặc biệt các thầy Cao Thưởng, thầy Hiến đã dàn dựng cho khóa 5 tổ khúc - hợp xướng “Tiếng hát người chiến sĩ biên thùy”, và khóa 4 hợp xướng “Ca ngợi Tổ quốc ta”. Tốp ca của khóa 3 từ ngày đó đã được mệnh danh là “tốp ca thế kỷ” gồm các giọng ca Dương Minh Đức, Dương Thanh, Tiến Dũng, Công Minh, Mạnh Quân… Riêng khối học sinh nữ C11 có tam ca “Mèo con” do ba em Trần Thu Hồng, Nguyễn Hòa Bình, Tưởng Bích Hà hát đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc cho anh em trong trường.

Ở Quế Lâm, đội văn nghệ của trường còn giao lưu với các trường Học sinh miền Nam Nguyễn Văn Bé, trường Dân tôc Trung ương… biểu diễn trong các đợt kỷ niệm lớn của đất nước. Vì là trường Quân đội, nên ít nhiều “diễn viên” trường ta cũng bị ảnh hưởng tác phong biểu diễn của đoàn Văn công Tổng cục Chính trị – kỷ luật nghiêm, nhưng tiết mục thì rất phong phú, mang tính cách mạng và chất lượng lại cao. Trong trường, ai cũng phải nhớ đến chị Bích – nguyên học sinh miền Nam và là bác sĩ của trường - người nhỏ nhắn, xinh xắn, múa dẻo. Đặc biệt, chị múa và lắc đầu rất khéo trong điệu “Múa Tân Cương” của Trung Quốc.

Tháng 8 năm 1968, sau khi trường ta được lệnh rời Quế Lâm về nước, thầy trò lại kéo quân lên Trung Hà, Hưng Hóa. Cuộc sống trong nước thiếu thốn hơn, nhưng ngoài giờ học tập, rèn luyện, anh em ta vẫn cất cao lời ca tiếng hát. Các đại đội vẫn tổ chức sáng tác tự biên hay luyện tập văn nghệ nhân dịp những ngày lễ lớn.

Ở Hưng Hóa, từ khóa 4 (khi đó học lớp 10), phong trào tập ghi-ta gỗ lại được khuấy động. Từ dãy nhà bên này, nghe tiếng đàn của Tất Thắng, Toàn Thắng… mà thèm. Thế là tụi khóa 5 (Chí Hoà, Văn Huấn, Kiến Quốc…), khóa 6 (Đoàn Khánh, Thành Công …) cũng về Hà Nội mua đàn và các tài liệu tự học ghi-ta của Ca-ru-ly mang lên trường tập. Tụi tôi nhờ thầy Văn, thầy Hiến hướng dẫn các bài cổ điển như “Balet”, “Rondo”, “Romance”… và cả bài “Tướng cướp” nữa. Rồi lại từ người chơi trước, người biết nhiều dạy “truyền khẩu” cho người chơi sau, biết ít…dạy từ cách bấm nốt, thế tay, cho tới cách đệm gam, dùng hợp âm. Phong trào cứ thế nhân lên. Vì đã biết chơi nhạc và hoạt động văn nghệ quần chúng khi còn ở Trường Trỗi, nên sau này khi vào đại học, chúng tôi đã tham gia các ban nhạc sinh viên và trở thành các hạt nhân văn nghệ. Đây cũng là niềm tự hào của anh em Trỗi với lính từ đơn vị và các học sinh từ trường phổ thông về!

Đặc biệt, Dương Minh Đức có chất giọng đặc biệt đã được thầy Hồng Tuyến người phát hiện và hướng dẫn luyện thanh nhạc những ngày đầu. Sau này, khi vừa tốt nghiệp Đại học Kỹ thuật Quân sự, 1975, anh đã đăng ký thi và được tuyển thẳng vào học Thanh nhạc hệ đại học, mà không qua đào tạo trung cấp. Đây là một trường hợp hiếm có trong lịch sử đào tạo thanh nhạc của Nhạc viện Hà Nội. Minh Đức đã giành được nhiều giải trong các cuộc thi trong và ngoài nước, có nhiều cống hiến cho nghệ thuật thanh nhạc. Nay là Hiệu phó trường Cao đẳng Văn hóa – Nghệ thuật Quân đội, anh tiếp tục tham gia đào tạo các nhân tài văn hóa, nghệ thuật cho Quân đội.

Những năm tháng học tập, rèn luyện trong nhà trường cùng những hoạt động văn hóa, nghệ thuật đã làm cho chúng tôi trưởng thành. Khó có thể quên những tháng năm đẹp đẽ đó, xin cám ơn mái trường thân yêu!

V.T.T

NGHĨA CỬ

2008-05-01T07:06:00.000+07:00

Hồ Bá Đạt

(học sinh khóa 8)

Trường ta chỉ tồn tại có 5 năm (1965 - 1970), anh em xa nhau ít nhất cũng đã 30 năm, nhưng không hiểu sao, mọi người vẫn gắn kết nhau, vẫn thương yêu nhau và giúp nhau trong cuộc sống. Có nhiều chuyện đáng kể ra trong tập san này, nhưng với em, một học sinh khóa út của trường có một kỷ niệm sâu sắc, xin phép viết gửi tập san. Đó là việc toàn trường ta đã giúp đỡ bạn Hoàng Đức Ái - một học sinh khóa 8, bị bệnh tim bẩm sinh - trị bệnh để kéo dài thêm sự sống.

Từ nhỏ, Ái đã bị một bệnh lạ kỳ, một cục máu đông nằm trong tim tự bao giờ nhưng không thoát được ra ngoài. Ái rất khó chịu và mệt mỏi hàng chục năm nay, bạn đã đi các bệnh viện để điều trị, uống các kiểu thuốc mà vô hiệu. Giải pháp cuối cùng là phải mổ tim. Nhưng lấy đâu ra tiền để phẫu thuật bây giờ? Bản thân Ái là công nhân cơ khí của Nhà máy Công cụ số 1, không vợ không con và gia đình thì không sẵn tiền.

Vì sự sống còn của một thằng bạn cùng lớp, Ban Liên lạc khóa 8 chúng em tại thành phố Hồ Chí Minh đã đề xuất ý kiến Ban Liên lạc trường tại phía Nam phát động đợt vận động quyên góp cho Ái. Thấy đây là một việc làm cần thiết, một thư ngỏ của Ban Liên lạc do anh Dương Thanh ký đã được gửi đi cho các khóa vào ngày 12 tháng 2 năm 1998. Đúng 8 ngày sau, Ban Liên lạc đã thu được trên 10 triệu đồng do các thầy cô và các khóa đóng góp.

Cụ thể: Trích quỹ trường 1 triệu, Khóa 1 góp 400 ngàn, Khóa 3: 1 triệu, Khóa 4: 1 triệu, Khóa 5: 1,5 triệu, Khóa 6: 1 triệu, Khóa 7: 1,2 triệu, Khóa 8: 2 triệu cùng các cá nhân đóng góp hơn 1,1 triệu.

Số tiền này được giao cho em mang ra trao lại cho gia đình Hoàng Đức Ái trước khi Ái đi điều trị. Gia đình Hoàng Đức Ái rất cảm động trước việc làm đầy ý nghĩa này và chuyển lời cảm ơn tới thầy trò và các cựu học sinh của trường đang sinh sống tại phía Nam.

Thay mặt anh em khóa út của trường, em xin cảm ơn các thầy cô và các anh chị cựu học sinh trường ta, mong rằng anh em ta sẽ mãi mãi phát huy truyền thống nhà trường và luôn làm đẹp tình cảm trong sáng quý báu đó.

H.B.Đ